I CO 59/54

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Lublinie postanowieniem z dnia 14 września 1954 r., wydanym w sprawach z powództwa Skarbu Państwa przeciwko: 1) Aleksandrowi B., 2) Józefowi P., 3) Janowi R., 4) Julianowi B. i 5) Janowi B. o eksmisję z gruntu, do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c. zagadnienia prawnego:"Czy wykonywanie przez pozwanego uprawnień zbierania ściółki, wykopu pni i pasienia bydła na wydzielonej mu przez okopcowanie na mocy przyrzeczenia kupna-sprzedaży działce leśnej, przy równoczesnym zastrzeżeniu przez sprzedającego dla siebie prawa wyrębu drzewostanu na tej działce, może być uznane za posiadanie przez pozwanego nieruchomości, mogące prowadzić w następstwie do nabycia własności tejże nieruchomości przez zasiedzenie?"udzielił następującej odpowiedzi:"Wykonywanie przez pozwanego uprawnień zbierania ściółki, wykopu pni i pasienia bydła na wydzielonej mu na mocy przyrzeczenia sprzedaży działce leśnej, przy równoczesnym zastrzeżeniu przez sprzedającego dla siebie prawa wyrębu drzewostanu na tej działce, nie może być uznane za posiadanie przez pozwanego nieruchomości, mogące prowadzić w następstwie do nabycia własności tejże nieruchomości przez zasiedzenie."Uzasadnienie faktycznePozwani uzyskali w 1911 r. od ówczesnego właściciela uroczyska B., położonego w obecnym leśnictwie P., przyrzeczenie sprzedaży działek określonych w żądaniu pozwu. Działki zostały pomierzone i okopcowane, a pozwani otrzymali zezwolenie na zbieranie ściółki, wypas bydła i wykop pni. Drzewostan natomiast pozostał w pełnej dyspozycji właściciela. W okresie międzywojennym funkcjonariusze leśnictwa państwowego strzegący drzewostanu chcąc na działkach grabić ściółkę zwracali się do pozwanych o ich zgodę. W czasie okupacji hitlerowskiej drzewostan został zniesiony, a pozwani objęli działki w pełne posiadanie, wykarczowali je i zamienili na ziemię uprawną.Strona powodowa opierając się na swym prawie własności żądała w pięciu oddzielnych pozwach eksmisji pozwanych. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa broniąc się zasiedzeniem. Sąd Powiatowy oddalił powództwa, a po uchyleniu wyroków na skutek rewizji powoda oddalił je ponownie na tej podstawie, że pozwani działki zasiedzieli.Od wyroków tych powód wniósł rewizję, domagając się ich zmiany i uwzględnienia powództw.Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu we wszystkich pięciu sprawach do rozstrzygnięcia zagadnienia prawne budzące poważne wątpliwości przytoczone w sentencji niniejszej uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, zarządziwszy łączną rozprawę i wydanie łącznego orzeczenia w pięciu powyższych sprawach, zważył, co następuje:Z uwagi na treść art. XXXIII przep. wprow. pr. rzecz. dla rozstrzygnięcia powyższego pytania wchodzi w grę tak art. 2229 k.c. N. jak i art. 50 § 1 łącznie z art. 296 § 1 pr. rzecz. Według norm obydwóch ustaw do zasiedzenia konieczne jest władanie faktyczne w takim zakresie jak właściciel. Własność zaś oznacza pełnię uprawnień do postępowania z rzeczą i rozporządzania nią w granicach dozwolonych ustawą. Nie włada więc rzeczą ten, kto wykonuje część, w dodatku zaś tylko podrzędną, tych uprawnień. O ile chodzi o nieruchomość leśną, najważniejszym uprawnieniem jest użytkowanie drzewostanu. Przepisy o ochronie lasów przewidują eksploatowanie lasu przez dokonywanie wyrębów w granicach przyrostu naturalnego masy drzewnej, korzystanie z wywrotów i posuszu, a w wyjątkowych przypadkach, w razie celowości gospodarczej, zmianę uprawy leśnej na inną i dokonanie całkowitego wyrębu za zezwoleniem właściwej władzy. W stosunku do tych uprawnień grabienie ściółki, wypas bydła i wykop pni mają oczywiście znaczenie zupełnie uboczne. Okoliczność, że te uprawnienia główne pozwanym nie zostały przyznane, nie ma jeszcze decydującego znaczenia. Jak bowiem zaznaczono już wyżej, do zasiedzenia istotne jest nie uprawnienie, lecz faktyczne wykonywanie treści uprawnienia. Pozwani jednak drzewa nie rąbali, nie korzystali też w inny sposób z masy drzewnej. Zaczęli występować w roli właścicieli dopiero z chwilą wyrębu lasu przez okupanta, gdyż wówczas dopiero poczęli wykonywać wszelkie uprawnienia, które w ówczesnym stanie działek w związku z faktycznym ich władaniem były do pomyślenia. Z tą wiec dopiero chwilą mógł się rozpocząć bieg zasiedzenia.Na przedstawione pytanie należało zatem udzielić uchwalonej odpowiedzi.