KO 194/52

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zygmunta G. i innych oskarżonych z art. 241 k.k., na podstawie art. 390 k.p.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, postanowił przedstawione przez Sąd Wojewódzki w Łodzi pytania prawne:1."Czy prawomocny wyrok w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego z art. 237 lub 239 k.k. powoduje umorzenie, w myśl art. 3 k.p.k., postępowania wszczętego z oskarżenia publicznego przeciwko tym samym osobom o ten sam czyn, jako przestępstwo z art. 240 lub 241 k.k.?",2."Czy prawomocny wyrok w sprawie z oskarżenia publicznego o przestępstwo z art. 240 lub 241 k.k. powoduje umorzenie, w myśl art. 3 k.p.k., postępowania wszczętego z oskarżenia prywatnego przeciwko tym samym osobom o ten sam czyn, jako przestępstwo określone w art. 237 lub 239 k.k.?"- rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneNa oba pytania należy odpowiedzieć przecząco.1.Postępowanie karne toczy się w sprawie o przestępstwo, to znaczy o czyn popełniony w określonym czasie, w określonym miejscu i wśród określonych okoliczności. Wyrok dotyczy zawsze tak właśnie pojmowanego czynu. Stosownie do art. 320 k.p.k., za podstawę orzeczenia służy całokształt okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego. Okoliczności ujawnione lub zaszłe po uprawomocnieniu się wyroku mogą być wzięte pod uwagę tylko w trybie przepisanym dla wznowienia postępowania (art. 461 i nast. k.p.k.).Stwierdzenie, że oskarżony dopuścił się działania wyczerpującego znamiona występku przewidzianego w art. 237 lub 239 k.k., uczestnicząc w bójce lub pobiciu, z którego wynikła śmierć człowieka albo uszkodzenie ciała określone w art. 235 lub 236 k.k. (art. 240 k.k.) lub używając w bójce lub pobiciu człowieka niebezpiecznego narzędzia (art. 241 k.k.), jest równoznaczne ze stwierdzeniem, iż wspomnianemu działaniu oskarżonego towarzyszyły okoliczności kwalifikujące je surowiej.Wytoczenie w tym przypadku, po prawomocnym wyroku w sprawie o przestępstwo określone w art. 237 lub 239 k.k., nowego procesu o to samo działanie zakwalifikowane tym razem przez oskarżyciela jako występek określony w art. 240 lub 241 k.k. jest niedopuszczalne. Oskarżony znalazłby się w położeniu, w którym może się znaleźć jedynie na skutek wznowienia postępowania na jego niekorzyść (art. 461 i 462 k.p.k.). Gdyby istniały warunki do takiego wznowienia, wniosek w tym kierunku może złożyć tylko oskarżyciel publiczny uprawniony do wnoszenia oskarżenia w sprawach o przestępstwa ścigane z urzędu, do których należą występki przewidziane w art. 240 i 241 k.p.k. (art. 48 § 1 i art. 465 § 1 k.p.k.).2.Stosownie do uwag zamieszczonych powyżej, należy przyjąć, że stwierdzenie, iż oskarżony uczestniczący w bójce lub pobiciu, z którego wynikła śmierć człowieka lub uszkodzenie ciała określone w art. 235 lub 236 k.k. (art. 240 k.k.), albo używający w bójce lub pobiciu człowieka niebezpiecznego narzędzia (art. 241 k.k.), dopuścił się w toku tej bójki lub pobicia działania wyczerpującego znamiona występku określonego w art. 237 lub 239 k.k., jest zarazem stwierdzeniem, iż w stosunku do tego samego działania w grę wchodzi zbieg ustaw karnych (art. 36 k.k.).Ustalenie, że oskarżonego nie obciążają okoliczności kwalifikujące jego działanie surowiej według art. 240 lub 241 k.k., lecz że dopuścił się on tylko występku przewidzianego w art. 237 lub 239 k.k., daje podstawę do wznowienia postępowania na jego korzyść, o ile zachodzą warunki przewidziane w art. 461-464 k.p.k.