C 797/51

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr J. Jodłowski; Sędziowie: S. Gross (sprawozdawca), J. Kamiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Władysławy S. przeciwko Kazimierzowi S. o rozwód, na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 2 kwietnia 1951 r.,zażalenie odrzucił.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym do Sądu Wojewódzkiego w Krakowie Władysława S. obok żądania orzeczenia rozwodu małżeństwa swego z pozwanym Kazimierzem S. żądała m. in. także zobowiązania pozwanego do ponoszenia kosztów utrzymania jej i małoletniego syna stron Andrzeja w kwocie 600 zł miesięcznie, a nadto wnosiła o zabezpieczenie powództwa przez wydanie zarządzenia tymczasowego nakazującego pozwanemu płacenie powyższej kwoty poczynając od dnia 1 stycznia 1951 r.Sąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 2 kwietnia 1951 r. wydanym bez rozprawy zgodnie z żądaniem powódki zobowiązał pozwanego do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb Władysławy S. oraz syna stron Andrzeja łączną kwotą po 600 zł miesięcznie począwszy od dnia 1 stycznia 1951 r. Postanowienie to nie zostało pozwanemu przez ten Sąd doręczone, w toku zaś czynności wykonawczych komornika sądu powiatowego w Jaśle pozwany otrzymał je w dniu 30 kwietnia 1951 r. Dnia 9 maja 1951 r. pozwany nadał w urzędzie pocztowym zażalenie, które wpłynęło do Sądu Wojewódzkiego w Krakowie w dniu 10 maja 1951 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 2 kwietnia 1951 r. mimo wskazania w uzasadnieniu jako jego podstawy art. 431 k.p.c. stanowi zarządzenie tymczasowe w przedmiocie zabezpieczenia wytoczonego przez Władysławę S. powództwa o alimenty i znajduje oparcie w art. 875 k.p.c. Postanowienie takie opierałoby się na art. 431 k.p.c tylko w tym przypadku, gdyby powódka w wytoczonej przez siebie sprawie o rozwód nie żądała zasądzenia alimentów, a sąd postanowieniem wydanym w toku tej sprawy orzekł o obowiązku pozwanego przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny w czasie procesu.W tych warunkach termin do wniesienia zażalenia dla pozwanego Kazimierza S. rozpoczął bieg swój od dnia doręczenia mu postanowienia przy wykonywaniu zabezpieczenia (art. 865 k.p.c.), co nastąpiło w dniu 30 kwietnia 1951 r. A zatem zażalenie wniesione w dniu 9 maja 1951 r., tj. po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 391 § 2 k.p.c., jest spóźnione i ulega odrzuceniu.Wobec powołania się Sądu Wojewódzkiego w zaskarżonym postanowieniu na art. 431 k.p.c. rozważenia wymaga charakter postanowień wydawanych w trybie art. 431 k.p.c. oraz stosunek tych postanowień do zarządzeń tymczasowych w przedmiocie zabezpieczenia powództwa.Postanowienia oparte na art. 431 k.p.c. wykazują pod względem swych funkcji w procesie niewątpliwie analogię z zarządzeniami tymczasowymi w przedmiocie zabezpieczenia powództwa i w związku z tym uznać należy za słuszną kształtującą się praktykę, która w braku w k.p.c. wyraźnego przepisu normującego kwestię środka odwoławczego od tego rodzaju postanowień przyjmuje jako podstawę dopuszczalności zażalenia w tym przypadku przepis zawarty w zdaniu pierwszym art. 865 k.p.c.Postanowienia te nie powinny być jednak identyfikowane z zarządzeniami tymczasowymi, gdyż obok cech wspólnych istnieje między nimi także szereg odmienności. Dla przykładu można wskazać, iż zarządzenie tymczasowe w przedmiocie zabezpieczenia powództwa wydane być może tylko na wniosek powoda względnie wierzyciela, podczas gdy wniosek o wydanie postanowienia w trybie art. 431 k.p.c. pochodzić może także od strony pozwanej, że postanowienie przewidziane w art. 431 k.p.c. może dotyczyć kwestii, która nie wymaga już rozstrzygnięcia w wyroku (np. wydanie przedmiotów małżonkowi, który opuszcza wspólne mieszkanie, zobowiązanie strony do przyczyniania się do kosztów utrzymania rodziny w braku odpowiedniego żądania w konkluzji pozwu), że wreszcie w odróżnieniu od zabezpieczenia postanowienie z art. 431 k.p.c. może nie wymagać czynności komornika lub innego organu (np. gdy strony dobrowolnie poddają się rozstrzygnięciu o sposobie roztoczenia pieczy nad wspólnymi dziećmi w czasie trwania procesu).Do postanowień wydawanych w trybie art. 431 k.p.c. nie można zatem stosować wszystkich przepisów postępowania dotyczących zarządzeń tymczasowych, w szczególności zaś normy art. 362 § 3 k.p.c. nakazującej doręczanie postanowień o zabezpieczeniu powództwa jedynie powodowi. Przyjąć zatem należy, że postanowienia oparte na art. 431 k.p.c., o ile wydane zostały bez rozprawy (co powinno by raczej być wyjątkiem), powinny być stosownie do art. 362 § 3 k.p.c. część pierwsza zdania pierwszego z urzędu doręczane obu stronom i że w tym przypadku od daty takiego doręczenia liczy się bieg siedmiodniowego terminu do wniesienia zażalenia.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.