1 CZ 131/57

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Mieczysława P. przeciwko Prezydium Stołecznej Rady Narodowej o wydanie nieruchomości, po rozpoznaniu zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 20 maja 1957 r., zażalenie odrzucił.Uzasadnienie faktyczneMieczysław P. w dniu 31 grudnia 1955 r. wniósł pozew przeciwko Miejskiemu Zarządowi Budynków Mieszkalnych w Warszawie o wydanie nieruchomości. Ponieważ mimo wezwań powód nie usunął braków formalnych pozwu, w lipcu 1956 r. zwrócono mu pozew. Zarządzenia o zwrocie pozwu powód nie zaskarżył.Od października 1956 r. powód począł kierować do Sądu Wojewódzkiego rozmaite pisma, w których prosił o przywrócenie terminu, zwolnienie od kosztów i ustalenie adwokata. Wskutek tych pism założona została nowa sprawa, w której powoda zwolniono od kosztów sądowych i wyznaczono dla niego adwokata z urzędu. W piśmie procesowym z dnia 8 kwietnia 1957 r. pełnomocnik powoda określając żądania, osobę pozwanego i wartość przedmiotu sporu, między innymi wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych, nakazanego zarządzeniem z dnia 13 czerwca 1956 r. w poprzedniej sprawie. Po przeprowadzeniu rozprawy, na której strony wypowiadały się co do meritum procesu, Sąd Wojewódzki ogłosił postanowienie oddalające wniosek powoda o przywróceniu terminu, nie wydał natomiast orzeczenia co do meritum sprawy.W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik powoda wnosi o jego zmianę i przywrócenie terminu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepis art. 391 § 1 k.p.c. nie przewiduje zażalenia na odmowę przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych pozwu. Na odmowę przywrócenia w tym wypadku terminu nie służy także rewizja, gdyż odmowa przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych pozwu nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w rozumieniu art. 369 § 1 k.p.c., skoro zwrócony w wyniku uchybienia terminu przewidzianego w art. 137 § 1 k.p.c. pozew może być w każdej chwili wniesiony na nowo. Postanowienie Sądu Wojewódzkiego, przeciwko któremu zwrócone jest zażalenie powoda, nie podlega zatem w ogóle zaskarżeniu i dlatego zażalenie zostało odrzucone.Postanowienie Sądu Wojewódzkiego jest zresztą błędne, gdyż wniosek powoda o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych pozwu, jako z ustawy niedopuszczalny, należało odrzucić na posiedzeniu niejawnym (art. 180 k.p.c.).Uchybienie przewidzianego w art. 137 § 1 k.p.c. i art. 13 ust. 1 poks terminu, gdy chodzi o braki formalne lub o opłacenie pozwu, ma ten tylko skutek, że pozew będzie traktowany (jeżeli nie nastąpił jego zwrot), jako wniesiony w dacie spóźnionego wniesienia opłat lub usunięcia braków (art. 137 § 3 k.p.c.). To, że w myśl art. 137 § 2 k.p.c. przewodniczący po bezskutecznym upływie terminu tygodniowego zwraca pozew, ma znaczenie tylko techniczne, skoro powód zwrócony mu pozew może wnieść na nowo. Niezależnie więc od tego czy przewodniczący zwróci pozew, czy też w przypadku gdy powód uzupełni braki po terminie, ale przed zarządzeniem zwrotu pozwu, przewodniczący ewentualnie zrezygnuje już z zarządzenia zwrotu, skutek jest tylko ten, że data wniesienia pozwu ulega przesunięciu bądź do daty spóźnionego usunięcia braków, bądź do daty ponownego wniesienia po zwrocie. Żądanie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych pozwu sprowadza się więc w rzeczywistości do żądania przywrócenia terminu do wniesienia pozwu. Ponieważ pozew można wnieść zawsze i wniesienie go nie może nigdy być czynnością podjętą po upływie terminu (art. 177 § 1 k.p.c.), mowy być nie może o przywróceniu terminu do wniesienia pozwu, skoro nie można ani uchybić, ani przywrócić terminu, którego prawo procesowe w ogóle nie przewiduje.Odmienna zupełnie sytuacja powstaje, gdy strona mimo wezwania w trybie art. 137 § 1 k.p.c. nie usunie w terminie braków formalnych środka odwoławczego. Skutek jest ten sam, że środek odwoławczy będzie uznany za wniesiony w dacie spóźnionego usunięcia braków. Ponieważ jednak termin do wniesienia środka odwoławczego jest ściśle oznaczony, przesunięcie daty jego wniesienia z reguły spowoduje z kolei jego odrzucenie. W takim wypadku strona, która w efekcie spóźnienia usunięcia braków uchybiła terminu do wniesienia środka odwoławczego, może domagać się przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego (a nie terminu z art. 137 k.p.c.). Tym się też tłumaczy, że ustawodawca w art. 391 § 1 pkt 10 k.p.c. wprowadził zażalenie na odmowę przywrócenia terminu do złożenia środka odwoławczego, nie zajął się natomiast odmową przywrócenia terminu do usunięcia braków pisma, gdyż przywrócenie terminu w tym ostatnim wypadku w ogóle nie jest przewidziane.Rozważania powyższe uzasadniają tezę, że wniosek o przywrócenie uchybionego terminu przewidzianego w art. 137 § 1 k.p.c. i w art. 13 ust. 1 poks jest z ustawy niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na podstawie art. 180 k.p.c.Okoliczność, że przesunięcie daty wniesienia pozwu może doprowadzić do prekluzji lub przedawnienia roszczeń lub wywołać inne jeszcze skutki materialno-prawne nie tylko nie podważa przedstawionego wyżej rozumowania, ale je potwierdza, gdyż nie budzi wątpliwości, że przywrócenie terminów prawa materialnego jest niedopuszczalne, a przyjęcie odmiennej niż w niniejszym orzeczeniu wykładni prowadziłoby w istocie właśnie do niedopuszczalnego przywrócenia terminu prawa materialnego.W sprawie niniejszej Sąd Wojewódzki powinien orzec co do meritum, traktując pozew jako wniesiony w dacie ponownego wniesienia i ostatecznego usunięcia braków formalnych.