C 225/51

Skład orzekającyPrzewodniczący: p.o. Prezes W. Święcicki; Sędziowie: dr J. Marowski (sprawozdawca), S. Gross.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi M. przeciwko Wiesławowi Stefanowi M. o rozwód, po rozpoznaniu zażalenia powódki na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 2 marca 1951 r., zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Krakowie w części odmawiającej przyznania alimentów na rzecz dzieci stron ponad kwotę 60 zł miesięcznie oraz w części odmowy alimentów za okres od dnia 1 listopada 1950 r. do dnia 28 lutego 1951 r. częściowo zmienił w ten sposób, że zasądził pomienione alimenty w stosunku po 200 zł miesięcznie poczynając od dnia 1 listopada 1950 r., w pozostałej zaś części dotyczącej żądanych alimentów ponad 200 zł miesięcznie uchylił i sprawę w uchylonej części Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Krakowie w trybie art. 431 k.p.c. zobowiązał pozwanego Wiesława Stefana M. do przyczynienia się do zaspokojenia potrzeb dzieci stron Jacentego i Marii podczas procesu o rozwód przez płacenie tym dzieciom do rąk powódki łącznie kwoty 60 zł miesięcznie począwszy od dnia 1.III 1951 r., a oddalając dalej idące żądania powódki Sąd Wojewódzki ustalił, że jak to wynika z pisma Komendy Wojewódzkiej P.O. "Służba Polsce", pozwany zarabia tylko 300 zł miesięcznie, powódka zaś wedle pisma Związku Spółdzielni Rzemieślniczych zarabia prawie dwa razy tyle, wobec czego może i powinna ponieść podczas procesu resztę kosztów utrzymania dzieci.Powyższe postanowienie w części oddalającej dalsze żądanie powódki zaskarżyła powódka zażaleniem wnosząc o zmianę powyższego postanowienia w ten sposób, że ustaloną nim kwotę 60 zł, którą pozwany ma płacić do rąk powódki na utrzymanie dzieci stron Jacentego i Marii, podwyższa się do kwoty 300 zł miesięcznie i zobowiązuje się pozwanego Wiesława Stefana M. do płacenia tej kwoty do rąk powódki począwszy od dnia 1 listopada 1950 r. ewentualnie o uchylenie powyższego postanowienia w jego zaskarżonej części i odesłanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak wynika z pisma Komendy Wojewódzkiej P.O. "Służba Polsce", pozwany "pobiera uposażenie na podstawie umowy o pracę zleconą w wysokości 300 zł miesięcznie (ryczałt)". Treść tego pisma nasuwa wątpliwości, czy jest to całodzienne zajęcie powoda. Jeżeli przy tym zważy się, że jak słusznie zarzuca zażalenie, powód do protokołu posiedzenia pojednawczego podał, że zarabia około 600 zł miesięcznie jako instruktor W.F., że zatem prawdopodobnie jest pracownikiem kwalifikowanym, że wreszcie domniemanie życiowe, biorąc pod uwagę wiek powoda (ur. 27.II 1912 r.), przemawia za jego zdolnością do pracy, uzyskany przez Sąd materiał nasuwa poważne wątpliwości, czy powód rzeczywiście zarabia tylko 300 zł w P.O. "Służba Polsce" i tylko tą sumą zaspokaja swe potrzeby życiowe. W tym stanie rzeczy obowiązkiem Sądu Wojewódzkiego było ze względu na rodzaj sprawy (utrzymanie małoletnich dzieci) zażądać od stron, a w szczególności od pozwanego, wyjaśnień co do jego stopy życiowej i źródeł utrzymania i w miarę treści złożonych przez strony wyjaśnień i potrzeby zarządzić w tej kwestii dochodzenia (zwrócenie się o szczegółowe wyjaśnienia do Komendy Wojewódzkiej P.O. "Służby Polsce", zwrócenie się o wyjaśnienia źródeł utrzymania powoda do właściwej rady narodowej lub jej organu pomocniczego, jak np. komitetu blokowego czy domowego, a nawet do Milicji Obywatelskiej, jeśliby zachodziły podstawy do przypuszczenia, że powód ukrywa swe zarobki lub nie stara się o odpowiadający jego możliwościom zarobek w celu uchylania się od wykonania obowiązku łożenia na utrzymanie swych dzieci). W zależności od treści uzyskanych od stron wyjaśnień i wyników dochodzeń należało zarządzić przeprowadzenie potrzebnych dowodów, przy czym w przypadku dowodu z przesłuchania stron należało rozważyć celowość uzyskania zeznań złożonych pod sankcją odpowiedzialności karnej przez zastosowanie przepisów art. 314 i nast. k.p.c.Niekompletny na skutek nieskorzystania przez Sąd Wojewódzki z uprawnień wynikających z art. 218 § 1 i 236 k.p.c. stan faktyczny nie pozwala w pełni ocenić, w jakim zakresie zaskarżone orzeczenie narusza przepis art. 39 kod. rodz. Z przepisów art. 394 k.p.c. wynika, że w zasadzie braki w stanie faktycznym sprawy uzupełnia sąd zażaleniowy. W danym przypadku jednak uzyskanie od samych stron potrzebnych wyjaśnień i być może potrzebne przesłuchanie stron bezpośrednio przez Sąd Najwyższy należy uznać za niewskazane z uwagi na znaczną odległość miejsca zamieszkania stron. Przeprowadzenie potrzebnych czynności w drodze pomocy prawnej napotyka trudności o tyle, że dopiero w zależności od wyniku przeprowadzonych czynności konieczna będzie decyzja co do dalszych czynności, która nie należy do sądu wezwanego, tak iż w związku z tematem badania nie jest wyłączone, że należałoby parokrotnie zwracać się do sądu wezwanego. Z tych względów celowości zachodzi konieczność zwrócenia sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania w tym jednak tylko zakresie, w jakim nie było możliwe orzeczenie merytoryczne Sądu Najwyższego.Na podstawie bowiem wyjaśnień powoda złożonych na posiedzeniu pojednawczym, iż jako instruktor W.F. zarabia około 600 zł, oraz twierdzeń zażalenia, że powód jest zdrów i do pracy zdolny, popartych przy wieku powoda (41 lat) domniemaniem życiowym, a nie zaprzeczonych w odpowiedzi na zażalenie, uznał Sąd Najwyższy, że pozwany mógłby, o ile by się o to postarał, zarobić więcej niż 300 zł, a w każdym razie co najmniej 500 zł miesięcznie. Przy takim zaś zarobku oddanie 200 zł na swoje dzieci należy uznać za uzasadnione tym bardziej, że na powódce ciążą osobiste starania o dzieci (urodz. w 1942 i 1949 r.). Jeżeli pozwany powstrzymuje się do osiągania zarobków wyższych niż 300 zł zasądzone alimenty mogą być zrealizowane z jego udziału w nieruchomości, o której to własności zeznał powód na posiedzeniu pojednawczym. Uwzględnienie wniosku o zasądzenie alimentów od żądanej daty 1.XI 1950 r. jest uzasadnione w przepisach art. 431 k.p.c. i art. 39 kod. rodz., skoro wniosek o alimenty postawiła powódka przed datą 1.XI 1950 r.Uchylenie w pozostałej części zaskarżonego postanowienia uzasadniają przepisy art. 394 § 3 i 384 k.p.c.