C 1257/51

Skład orzekającyPrzewodniczący: p.o. Prezes W. Święcicki; Sędziowie: dr B. Dobrzański (sprawozdawca), J. Ignatowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisławy J. przeciwko Kazimierzowi J. o rozwód, po rozpoznaniu zażalenia powódki na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 31 lipca 1951 r., zaskarżone postanowienie uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktyczneW sprawie stron o unieważnienie ich małżeństwa zawartego dnia 1 kwietnia 1950 r. Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 23 stycznia 1951 r. na zgodny wniosek stron zawiesił postępowanie.Pismem z dnia 20 lipca 1951 r. powódka żądała wydania "w myśl art. 431 k.p.c. postanowienia zobowiązującego pozwanego do płacenia powódce na czas trwania procesu kwoty 100 zł miesięcznie".Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 31 lipca 1951 r. nie uwzględnił powyższego wniosku z tym uzasadnieniem, że wobec zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron "dokonanie czynności sądowych, jak postanowienie z art. 431 k.p.c. może nastąpić dopiero po podjęciu postępowania na wniosek jednej ze stron z zachowaniem wymogów art. 422 § 2 k.p.c.".Zażalenie powódki przeciwko postanowieniu Sądu Wojewódzkiego jest dopuszczalne, skoro, jak to Sąd Najwyższy już wielokrotnie wyjaśniał, do postanowień sądu wydawanych na podstawie art. 431 k.p.c. należy w pewnym zakresie, w szczególności odnośnie dopuszczalności środka odwoławczego, stosować odpowiednio art. 865 k.p.c., który stanowi, że "na postanowienie sądu pierwszej instancji co do zarządzeń tymczasowych służy zażalenie".Zażalenie powódki jest również uzasadnione.Wbrew mniemaniu Sądu Wojewódzkiego, zawieszenie postępowania bez względu na to, czy nastąpiło na zgodny wniosek stron, czy też bez takiego wniosku, nie wyłącza dopuszczalności wydawania tymczasowych zarządzeń w ogóle, a więc i postanowień z art. 431 k.p.c., których charakter zbliżony jest do tymczasowych zarządzeń. Art. 197 k.p.c. stanowi nawet wyraźnie, że "Sąd zawieszając postępowanie może również na wniosek powoda zarządzić zabezpieczenie powództwa". Nie ma przesłanek logicznych do wyciągania z treści powyższego przepisu argumentu "a contrario", że po zawieszeniu postępowania, czyli w czasie jego trwania, tymczasowe zarządzenie jest wyłączone lub też że nie może ono być wydane nawet w chwili zawieszenia postępowania na wniosek pozwanego. W art. 197 k.p.c. ustawodawca niewątpliwie zmierzał tylko do usunięcia ewentualnej wątpliwości i to w zakresie sytuacji, która szczególnie często może się wytwarzać i dlatego zasługiwała na poświęcenie jej osobnej normy. Zawieszenie postępowania bowiem opóźnia rozstrzygnięcie sporu przez sąd i dlatego właśnie może nieraz wywołać potrzebę zabezpieczenia powództwa, która poprzednio nie nasuwała się nawet samemu powodowi, gdyż mógł on się liczyć z rychlejszym wydaniem orzeczenia sądowego o jego żądaniach objętych pozwem.Zawieszenie postępowania dotyczy z natury rzeczy postępowania "głównego" zmierzającego do rozstrzygnięcia stosunku spornego stanowiącego przedmiot danego powództwa, nie pozostaje natomiast w żadnej pojęciowej sprzeczności z "incydentalną" działalnością sądu, jaką spełnia on przy wydawaniu tymczasowych zarządzeń, które właśnie z powodu zawieszenia postępowania mogą stawać się niekiedy aktualne i potrzebne. Konieczność stosowania tych zasad nasuwa się nawet ze szczególną ostrością na tle art. 431 k.p.c. Jak to Sąd Najwyższy już wyjaśniał, w czasie trwania postępowania o unieważnienie lub rozwód małżeństwa rozstrzygnięcie o wzajemnych obowiązkach małżonków przyczynia się do zaspokojenia potrzeb rodziny "podczas procesu" nie może nastąpić w żadnym innym postępowaniu sądowym poza tym, które przewiduje powyższa norma. Wykładnia więc, którą zastosował Sąd Wojewódzki, prowadziłaby do takiego wyniku, że zawieszenie postępowania uniemożliwiałoby na cały czas jego trwania wydanie orzeczeń sądowych m. in. o sprawie tak niezmiernie doniosłej z punktu widzenia dobra rodziny, a więc małżonków i ich dzieci, a równocześnie i interesu społecznego, jakim jest należyte spełnianie przez małżonków ich obowiązków alimentacyjnych.Z powyższych zasad zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego nie może być utrzymane w mocy (art. 394 § 3, 384 k.p.c.), a sprawa musi być odesłana temu sądowi w celu ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku powódki.