FSK 2630/04

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Edyta Anyżewska, Sędziowie NSA Jan Rudowski, Włodzimierz Kubiak (sprawozdawca), Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2005 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Andrzeja M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2004 r., sygn. akt I SA/Ka 3066/02 w sprawie ze skargi Andrzeja M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 25 listopada 2002 r. (...) w przedmiocie określenia wysokości podatku od środków transportowych za 2002 r. 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnego Katarzyny S. kwotę 398,70 zł (trzysta dziewięćdziesiąt osiem złotych i siedemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2004 r. I SA/Ka 3066/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Andrzeja M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 25 listopada 2002 r. (...) w przedmiocie określenia wysokości podatku od środków transportowych za 2002 r. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podał, że zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy N. z dnia 21 października 2001 r. określające skarżącemu zaległości z tytułu wymienionego wyżej podatku w kwocie 900 zł oraz odsetki. Wskazano w nim, że Andrzej M. był w 2002 r. właścicielem samochodu marki "Avia" i ciążył na nim w związku z tym obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych. W odwołaniu od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji skarżący stwierdził, że wymieniony wyżej samochód jest niesprawny od dwóch lat i nieużywany. Podniósł, że znajduje w trudnej sytuacji materialnej i z tego względu nie jest w stanie ponieść żadnego obciążenia podatkowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wyjaśniło, że podstawą prawną wymiaru i poboru podatku od środków transportowych w sprawie niniejszej stanowią przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84 ze zm./ oraz uchwała Rady Gminy N. z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie podatku od środków transportowych na 2002 r. Decyzję organu odwoławczego Andrzej M. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podtrzymał w niej argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący podniósł dodatkowo, że organ ten nie wyznaczył mu trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalając skargę stwierdził, że zaskarżona decyzja i utrzymana przez nią w mocy decyzja Wójta Gminy N. są zgodne z prawem. Sąd powołał się na treść art. 9 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w świetle którego obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych ciążył w 2002 r. na osobach fizycznych i prawnych będących właścicielami środków transportowych, wymienionych w art. 8 powołanej ustawy. Obowiązek ten ustawał z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został na stałe wycofany z ruchu /wyrejestrowany/ lub zbyty. Sąd wskazał, że jest bezsporne, iż w 2002 r. skarżący był właścicielem samochodu marki "Avia" o numerze rejestracyjnym (...), o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t. Samochód ten nie został w tym czasie wycofany z ruchu /wyrejestrowany/ ani też zbyty. Stąd też Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że na skarżącym ciążył w 2002 r. obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych. Natomiast podnoszone przez Andrzeja M. argumenty dotyczące jego sytuacji materialnej, w ocenie Sądu, nie mogły okazać się skuteczne w skardze dotyczącej decyzji wymiarowej. Mogą one stanowić podstawę do ubiegania się o zastosowanie w stosunku do skarżącego ulg podatkowych, przewidzianych w Ordynacji podatkowej. Jednak wniosek w tym przedmiocie może być rozpoznany w odrębnym postępowaniu niż będące przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej, a więc postępowaniu wymiarowym. Sąd ponadto nie uwzględnił zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia art. 200 par. 1 Ordynacji podatkowej. Wskazał, że skarżący otrzymał w dniu 18 października 2002 r. pismo organu podatkowego pierwszej instancji, w którym wyznaczono mu trzydniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego w sprawie materiału dowodowego i skorzystał z tego prawa składając w dniu 21 października 2002 r. pismo w tym przedmiocie w Urzędzie Gminy N. W skardze kasacyjnej od omówionego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniesiono o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania o raz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania poprzez zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu. Zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ poprzez nie uwzględnienie w orzeczeniu całości zarzutów zawartych w skardze a dotyczących bezczynności Wójta Gminy N., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autorka podniosła, że o ile Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając skargę w zakresie podatku od nieruchomości rozpoznał całość zarzutów i wydając wyrok w sprawie I SA/Ka 3067/02 rozważył całość stanu faktycznego i prawnego, to w niniejszej sprawie Sąd ten pominął zarzut skarżącego w przedmiocie bezczynności Wójta Gminy N. w zakresie postępowania o umorzenie zaległości w podatku od środków transportowych za 2002 r. Skarżący złożył wniosek w tym przedmiocie, jednak do dnia dzisiejszego wskazany organ podatkowy nie wydał decyzji dotyczącej umorzenia podatku od środków transportowych choć, zdaniem autorki skargi kasacyjnej, zaistniały przesłanki do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 67 Ordynacji podatkowej. Wskazano dalej, że bezczynność organu wynikała z akt postępowania, którymi dysponował Sąd pierwszej instancji, a okoliczności nierozpoznania wniosku o umorzenie podatku skarżący sygnalizował w skardze. W myśl art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że z mocy przepisu art. 183 par. 1 cytowanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania sądowego, którego przesłanki w sprawie nie zaistniały. Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, że skarga zawiera jedynie zarzut naruszenia przepisu postępowania, a to art. 134 Prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi, w rzeczywistości jednak tylko par. 1 tego artykułu, co wynika z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej. Wymieniony przepis stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Treść tego przepisu ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. Z jednej bowiem strony przepis ten daje sądowi administracyjnemu prawo a nawet nakłada nań obowiązek dokonania oceny legalności zaskarżonego aktu administracji publicznej również w wypadku, gdy określony zarzut nie został podniesiony skardze; skarga ma zatem walor niewiążącej dla Sądu informacji o wadliwości zaskarżonego aktu organu administracji publicznej /patrz J. P. Tarno w Komentarzu Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis. Warszawa 2004 str. 197/. Z drugiej zaś strony Sąd jest związany granicami danej sprawy i nie może rozstrzygać w innej sprawie, która nie była przedmiotem danego postępowania i wydanego w jego następstwie aktu administracyjnego. Granice sprawy administracyjnej wyznacza przedmiot sądowej kontroli administracji publicznej wynikający z przepisu art. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Są nimi w głównej mierze akty i czynności organów administracji publicznej wymienione w powołanym wyżej przepisie ustawy. Dla potrzeb sprawy niniejszej oznacza to, że jeżeli przedmiotem postępowania i aktu go wieńczącego był wymiar zaległości w podatku od środków transportowych, to sąd administracyjny pozbawiony jest, w świetle art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawnych możliwości do podejmowania kontroli legalności odrębnej sprawy, którą stanowi umorzenie tychże zaległości podatkowych. Wynika to przede wszystkim z całkowicie odmiennych przesłanek /podstaw/ prawnych, których ustalenia wymaga rozstrzygnięcie tych dwóch odrębnych spraw. O zobowiązaniu podatkowym w podatku od środków transportowych stanowią bowiem przepisy prawa materialnego podatkowego, a więc przede wszystkim przepisy powołanej wyżej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a przesłanki umorzenia zaległości podatkowych określają odpowiednie przepisy Ordynacji podatkowej. Na te okoliczności trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w zaskarżonym wyroku uznając, że argumenty dotyczące sytuacji materialnej skarżącego nie mogą być rozpatrywane w sprawie ze skargi na decyzję o wymiarze zaległości podatkowych. Wniosek o umorzenie takich zaległości powinien zostać rozpoznany w odrębnym postępowaniu od postępowania wymiarowego. Jeżeli chodzi o skargę do sądu na bezczynność organu, to przypomnieć należy, że może być ona wniesiona po wyczerpaniu środka zaskarżenia, którym jest w sprawach podatkowych skarga na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie do organu podatkowego wyższego stopnia, stosownie do przepisu art. 141 Ordynacji podatkowej. Nie można uznać za uzasadnione przywołanie w skardze kasacyjnej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2004 r. I SA/Ka 3067/02, gdyż dotyczył on kontroli zgodności z prawem decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości. Dlatego też stan materialny skarżącego i jego ocena dokonana przez organy podatkowe, dla potrzeb umorzenia jego zaległości podatkowych w zakresie podatku od nieruchomości, miała kluczowe znaczenie dla kontroli legalności rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Mając powyższe ustalenia na względzie, skoro skarga kasacyjna w rozpoznanej sprawie nie wskazała usprawiedliwionych podstaw, to na podstawie przepisu art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ należało orzec o jej oddaleniu.