II SA/Łd 899/25
WyrokWSA w Łodzi2026-03-12
Skład orzekający: Piotr Mikołajczyk, Arkadiusz Blewązka, Marcin Olejniczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekty budowlane o konstrukcji szkieletowej metalowo-drewnianej, częściowo obite blachą, z dachem jednospadowym, posiadające ściany boczne i graniczące z innymi obiektami, mogą być zakwalifikowane jako 'wiaty' w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, a w konsekwencji, czy postępowanie w sprawie ich budowy może zostać umorzone jako bezprzedmiotowe?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji nie poczyniły wystarczających ustaleń co do charakteru spornych obiektów budowlanych. Wątpliwości budzi kwalifikacja obiektów jako 'wiat', zwłaszcza w kontekście wcześniejszych orzeczeń dotyczących podobnych konstrukcji, a także ich funkcji, która wydaje się być składowo-magazynowa, a nie rekreacyjna. Ponadto, sąd wskazał na potrzebę ponownej oceny zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz analizy, czy niewielka dylatacja między obiektami nie stanowi próby obejścia prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania wiaty (obiekt 6A) na nieruchomości w Pabianicach. Skarżący kwestionował kwalifikację obiektu jako wiaty, podnosząc, że jego cechy konstrukcyjne przeczą tej definicji i że obiekt jest sprzeczny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organy administracji uznały obiekt za wiatę, której budowa nie wymagała pozwolenia ani zgłoszenia, i umorzyły postępowanie. Skarżący wniósł skargę do WSA, domagając się uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądzono od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 12 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Marcin Olejniczak Protokolant starszy asystent sędziego Nina Krzemieniewska-Oleszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2026 roku sprawy ze skargi S. Ł. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 15 października 2025 roku nr 200/2025, znak: WOP.7721.143.2025.KD w przedmiocie umorzenia w całości postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania wiaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach z dnia 16 czerwca 2025 roku, nr 103/2025; 2. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi na rzecz skarżącego S. Ł. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. MR
1. Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 15 października 2025 r. nr 200/2025 znak: WOP.7721.143.2025.KD Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach z dnia 16 czerwca 2025 r. nr 103/2025 o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania wiaty jako bezprzedmiotowe w całości.
1. Jak wynika z akt sprawy w dniu 21 marca 2024 r. do Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pabianicach wpłynęło pismo S. Ł. zawierające żądanie przeprowadzenia postępowania w sprawie samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego pełniącego funkcję użytkową budynku zlokalizowanego na terenie nieruchomości przy [...] w P., należącej do J. i W. H.
2. W dniu 7 maja 2024 r. PINB w Pabianicach przeprowadził czynności kontrolne na nieruchomości położonej przy ul. [...] w P. Organ ustalił, że J. i W. H. na działce [...] wybudowali dwa obiekty budowlane (wiaty), które nie posiadają części wspólnych. Obiekt budowlany oznaczony na szkicu nr 6A posiada wymiary w rzucie 6,60 m x 4,50 m w najwyższym punkcie o wysokości 2,75 m, w najniższym punkcie pod okapem od strony południowej 2,40 m. Budynek ten jest konstrukcji szkieletowej metalowo-drewnianej, z dwóch stron zachodniej i południowej obity jest blachą, obiekt budowlany nie posiada instalacji elektrycznej, od strony zachodniej są wbudowane drzwi dwuskrzydłowe (wykonane z blachy) o szerokości 1,40 m i wysokości 2,0 m. Obiekt budowlany (wiata) oznaczony na szkicu nr 6B posiada wymiary 6,60 m x 4,50 m, posiada trzy ściany od strony północnej, wschodniej i południowej, a w najwyższym punkcie wysokość 2,78 m, od strony południowej pod okapem o wysokości 2,40 m obiekt ten również nie posiada instalacji elektrycznej, przy budynku nr 3 jest wejście do obiektu 6B o szerokości 1,32 m. Odległość między budynkami 6A i 6B wynosi 0,10 m. Prześwit między dachami budynku 6A i nr 3 wynosi 0,20 m. Dachy budynków są jednospadowe, ze spadkiem na stronę południową działki. Współwłaściciele obiektów budowlanych twierdzą, że byli osobiście w Starostwie Powiatowym w Pabianicach, w Wydziale Architektury i Budownictwa oraz w Urzędzie Miasta Pabianice, Wydziale Urbanistyki, gdzie otrzymali odpowiedź, że obiekty budowlane mogą być pobudowane jako wolnostojące. Do protokołu z oględzin załączono szkic sytuacyjny i dokumentację zdjęciową.
3. W piśmie z dnia 8 maja 2024 r. W. i J. H. przedstawili swoje stanowisko w sprawie, wnosząc również uwagi do protokołu z kontroli. Ich zdaniem budynek "A" jest konstrukcji szkieletowej metalowej profile "60x60" z dwóch stron obity blachą (zachód i południe) - północ i wschód, brak ścian. Ponadto, budynek "B" prześwit między dachami "A" i "B" wynosi 10 cm. Prześwit między budynkiem "A" a budynkiem "B" wynosi 26 cm do strony zachodniej, jak i między dachami.
4. W dniu 22 maja 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pabianicach wszczął postępowanie w sprawie wybudowania dwóch wiat oznaczonych na szkicu do protokołu kontroli z dnia 7 maja 2024 r. jako 6A i 6B na nieruchomości położonej przy ul. [...].
5. W dniu 17 czerwca 2024 r. PINB w Pabianicach wydał decyzję nr 81/24, którą na podstawie art. 105 § 1 umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania dwóch wiat ozn. na szkicu do protokołu kontroli z dnia 7 maja 2024 r. jako 6A i 6B, usytuowanych na nieruchomości położ. w Pabianicach przy ul. [...].
6. Po rozpatrzeniu odwołania S. Ł. od powyższej decyzji, Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w dniu 5 sierpnia 2024 r. decyzję nr 191/2024, którą na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchylił w całości decyzję PINB w Pabianicach z dnia 17 czerwca 2024 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał m.in., że organ I instancji powinien dokonać jednoznacznych ustaleń w zakresie stanu faktycznego inwestycji, w szczególności co do wszystkich powiązań konstrukcyjnych między obiektami budowlanymi 6A i 6B, w tym elementami ich konstrukcji jak ściany czy dach. (...) Co istotne, w przypadku braku stwierdzenia powiązań konstrukcyjnych oraz technicznych między obiektami, PINB w Pabianicach winien prowadzić postępowanie wobec każdego obiektu budowlanego 6A i 6B oddzielnie, kierując się zasadą jedności przedmiotu postępowania - 1 obiekt budowlany.
7. W dniu 22 października 2024 r. PINB w Pabianicach przeprowadził czynności kontrolne na nieruchomości przy ul. [...].
1. Organ ustalił, że J. i W. H. są współwłaścicielami nieruchomości położonej w Pabianicach przy ul. [...] na podstawie wspólności ustawowej małżeńskiej. Zgodnie z wypisem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Pabianic w granicach administracyjnych gminy Miejskiej Pabianice (uchwała Rady Miejskiej w Pabianicach Nr LXVII/561/06 z dnia 29 czerwca 2006 r. - Dz. Urz. Woj. Łódzkiego Nr 330, poz. 2552) teren przy ul. [...] położony jest w jednostce przestrzennej: N.9.1/MN/RO, a zgodnie z § 17 ust. 1 podstawowym przeznaczeniem jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna wolnostojąca z dopuszczeniem lokalizacji garaży lub obiektów gospodarczych nad działce jedynie jako jednokondygnacyjnych bez poddasza użytkowego.
2. Przedmiotem prowadzonych czynności kontrolnych jest obiekt budowlany - wiata oznaczona na szkice pod nazwą nr 6A, która posiada wymiary w rzucie: 6,60 m x 4,20 m w najwyższym punkcie o wysokości 2,95 m, a w najniższym punkcie pod okapem od strony południowej jest wysokość 2,30 m. Obiekt budowlany - wiata oznaczona na szkicu 6A składa się z dwóch ścian od strony zachodniej i południowej obitych blachą trapezową. Wiata jest obiektem budowlanym parterowym w konstrukcji mieszanej szkieletowej stalowo-drewnianej, składającej się z profili stalowych o wym. 60 mm x 60 mm i 8 słupów metalowych stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący obiekt budowlany trwale z gruntem, do których przymocowane dwie ściany (zachodnia i południowa) oraz konstrukcja dachu wiaty, a od strony zachodniej są wbudowane drzwi dwuskrzydłowe (wykonane z blachy) o szerokości 1,40 m i wysokości 2,0 m. Obiekt budowlany wiata 6A nie posiada fundamentu. Podłogę stanowią płyty betonowe o wym. 50 cm x 50 cm i grubości 8 cm.
3. Obiekt ten nie jest połączony z żadnym budynkiem, prześwit między dachem budynku nr 3 wynosi 0,24 m, kolejny prześwit między dachem obiektu budowlanego wiaty nr 6A i dachem obiektu budowlanego wiaty nr 6B wynosi 0,19 m.
4. Dach wiaty nr 6A wykonany jest w konstrukcji stalowo-drewnianej, kryty jest blachą, dach jest jednospadowy, ze spadkiem na stronę południową. Obiekt budowlany wiata nr 6A nie posiada instalacji elektrycznej. Podczas przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono, że obiekt budowlany wiata ozn. na szkicu pod nr 6A jest użytkowany, pełni funkcję użytkową rekreacyjną do przechowywania rzeczy i ruchomości związanych z rekreacją, tj. rowerów dla osób dorosłych, rowerek dziecięcy, huśtawka, ławka, zabawki i elementy plastikowe piaskownicy, której celem jest ochrona miejsca i rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (deszczem, śniegiem i wiatrem) stanowiących wartość użytkowną budynku mieszkalnego jednorodzinnego znajdującego się na ww. działce.
5. Współwłaściciele byli osobiście w Starostwie Powiatowym w Pabianicach w Wydziale Architektury i Budownictwa oraz w Urzędzie Miasta Pabianice Wydziale Urbanistyki, gdzie otrzymali odpowiedź, że obiekty budowlane mogą być pobudowane jako wolnostojące bez decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia ich budowy zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Miasta Pabianice w granicach administracyjnych Gminy Miejskiej Pabianice, a zatem obiekt budowlany (wiata nr 6A) został wybudowany legalnie. Do protokołu załączono dokumentację zdjęciową oraz szkic sytuacyjny.
8. W dniu 9 stycznia 2025 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pabianicach wydał decyzję nr 2/25, którą na podstawie art. 105 § 1 oraz art. 104 K.p.a umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania wiaty oznaczonej na szkicu do protokołu z kontroli z dnia 22 października 2024 r. jako 6A, usytuowanej na nieruchomości położonej w Pabianicach przy ul. [...] jako bezprzedmiotowe w całości.
9. Po rozpatrzeniu odwołania S. Ł., Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr 36/2025 z dnia 20 lutego 2025 r. uchylił w całości decyzję PINB w Pabianicach z dnia 9 stycznia 2025 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
10. W dniu 20 maja 2025 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pabianicach przeprowadził oględziny na nieruchomości przy ul. [...] w przedmiocie zgodności z przepisami prawa dwóch wiat 6A i 6B. Nie stwierdzono znamion prowadzenia robót budowlanych przy wiatach. W dniu oględzin na działce o nr ewid. [...] znajdowały się jedynie 2 wiaty, których istnienie potwierdziły poprzednie kontrole. Wiaty te nie są w żaden sposób ze sobą połączone, ani nie stykają się z budynkiem obok oznaczonym na poprzednich kontrolach nr 3. Stan zabudowy nieruchomości również nie uległ zmianie. Na wysokości wiat na działce nr ewid. [...] nie stwierdzono w granicy żadnej zabudowy.
11. W dniu 21 maja 2025 r. PINB w Pabianicach poinformował M. H., właściciela działki o nr ewid. [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zrealizowanych dwóch wiat usytuowanych na ww. nieruchomości, uznając go za kolejną stronę toczącego się postępowania.
12. Następnie w dniu 16 czerwca 2025 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pabianicach wydał decyzję nr 103/25, którą umorzył w całości postępowanie w sprawie wybudowania wiaty, ozn. na szkicu do protokołu z kontroli z dnia 7 kwietnia 2024 r. jako 6A, usytuowanej na nieruchomości położonej w Pabianicach przy ul. [...] jako bezprzedmiotowe w całości.
13. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. Ł. W ocenie strony organ I instancji wadliwie zakwalifikował analizowany obiekt budowlany jako wiatę, podczas gdy funkcję nośną tego obiektu pełnią przede wszystkim ściany, nie zaś słupy. Nie jest też konstrukcją lekką. Nie wiadomo też w jaki sposób obiekt ten jest trwale związany z gruntem. Zaś ściany obiektu zostały zamontowane przy użyciu dźwigu i pochodzą z wcześniej rozebranego obiektu budowlanego zlokalizowanego na tej nieruchomości. Obiekt bez wcześniej ustawionych przy pomocy dźwigu ścian, nie mógłby zwyczajnie istnieć, a zatem nie spełnia on kryterium dla wiaty posiadania "braku trwałych ścian". W dalszej kolejności strona zauważyła, że obiekt budowlany narusza istniejący na działce nr [...] porządek planistyczny, bowiem w tej samej lokalizacji znajdowały się obiekty budowlane, które zostały rozebrane właśnie z powodu naruszenia postanowień MPZP, który nie uległ zmianie od tego czasu. Organ powiatowy tym samym dokonał modyfikacji zapisów uchwały MPZP wskazując, że plan dopuszcza lokalizację garaży i obiektów gospodarczych jedynie jako jednokondygnacyjnych bez poddasza. Organ I instancji pominął jednak całkowicie, że uchwałodawca MPZP celowo umieścił w nim zapis, że "lokalizacja garaży i obiektów gospodarczych wbudowanych w bryłę budynku mieszkalnego lub integralnie z nim związanych dopuszcza się lokalizację szklarni w formie obiektów wolnostojących". Jest to zdaniem strony zdumiewające w świetle tego, że istniejący wcześniej w tej lokalizacji budynek gospodarczy został rozebrany, a następnie decyzja organów nadzoru budowlanego w tej materii została utrzymana w toku kontroli sądowo-administracyjnej, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi sygn. akt II SA/Łd 502/19 i finalnie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II OSK 409/20. W ocenie strony takie działanie PINB w Pabianicach stanowi rażące naruszenie prawa.
14. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 15 października 2025 r. nr 200/2025 znak: WOP.7721.143.2025.KD Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
1. Organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania jest zgodność z przepisami Prawa budowlanego budowy obiektu budowlanego zakwalifikowanego jako wiata na szkicu do protokołu kontroli jako 6A, zlok. na nieruchomości położonej przy ul. [...]. Obiekt budowlany 6A ma wymiary 6,60 m x 4,20 m w najwyższym punkcie wysokość 2,95 m, a w najniższym punkcie pod okapem od strony południowej wysokość 2,30 m. Tym samym obiekt ten posiada powierzchnię zabudowy ok. 27,7 m2, a powstał jesienią 2023 r.
2. Inwestor nie legitymuje się decyzją o pozwoleniu na budowę, ani nie dokonywał zgłoszenia budowy wskazując, że w organie administracji architektoniczno-budowlanej tj. Starostwie Powiatowym w Pabianicach otrzymał informację, że wzniesienie wiaty o takiej powierzchni zabudowy na jego działce nie wymaga żadnych dodatkowych działań dla swojej legalności.
3. Dalej organ wskazał, że stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 14 P.b., pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Budowa takich obiektów budowlanych wymaga jednakże dokonania zgłoszenia. Zgodnie zaś z art. 29 ust. 2 pkt 2 P.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki.
4. Przedmiotowa wiata nie jest w żaden sposób połączona z wiatą 6B, tym samym stanowi samodzielną konstrukcję, a co za tym idzie samodzielny obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania. Zgodnie z art. 3 P.b. przez budowę - należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego, zaś przez roboty budowlane - budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Dokonując zaszeregowania spornego obiektu budowlanego organ podniósł, że z treści art. 3 pkt 1 P.b. wynika, że wyliczenie w nim zawarte ma charakter wyczerpujący, w związku z czym każdy obiekt budowlany możemy zaliczyć wyłącznie do jednej z trzech wymienionych w tym przepisie kategorii, tj. 1) budynek, 2) budowla 3) obiekt małej architektury. Budynkiem zgodnie z art. 3 pkt 2 P.b. jest obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Na gruncie orzecznictwa sądowo-administracyjnego wiata jest uważana nie za budynek, a za budowlę. Oceniając kwalifikację obiektu budowlanego 6A jako wiaty organ stwierdził, że jest ona prawidłowa. Przedmiotem postępowania jest obiekt budowlany niebędący budynkiem (m.in. brak fundamentów), trwale połączony z gruntem, wsparty na 8 słupach metalowych, pozbawiony jednej z 4 ścian, którego celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (deszczem, śniegiem, wiatrem), czego dowodzi protokół z oględzin z dnia 22 października 2024 r. Ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji wynika, że przedmiotowa wiata jest klasyczną wiatą przeznaczoną do przechowywania w niej różnych użytkowanych rzeczy, a więc pozostaje wiatą o funkcji zbliżonej do wiaty gospodarczej czy też składowej.
5. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pabianicach uznał, że budowa wiaty o wym. 6,60 m x 4,20 m w istocie nie wymagała ani decyzji o pozwoleniu na budowę, ani zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, a zatem nie stanowi tzw. klasycznej samowoli budowlanej regulowanej art. 48 Prawa budowalnego. Niemniej jednak organ wojewódzki wskazał, że wykluczenie zaistnienia tzw. klasycznej samowoli budowlanej ze względu na obecność konkretnego rodzaju obiektu budowlanego w katalogu obiektów budowlanych zwolnionych z konieczności posiadania decyzji o pozwoleniu na budowę bądź zgłoszenia budowy, nie zwalnia organów nadzoru budowlanego od analizy innych możliwych naruszeń ustawy Prawo budowlane. Obiekty zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia mieszczą się bowiem w dyspozycji art. 50 i 51 ustawy - Prawo budowlane. Środki prawne przewidziane w art. 51 P.b. organ nadzoru budowlanego może i powinien zastosować także w przypadku robót budowlanych (obiektów) niewymagających wprawdzie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, które jednak są wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2), czy też w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4). Do takich przepisów zalicza się przepisy techniczno-budowlane (a zatem przepisy Rozporządzenia z 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie czy też postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
6. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji powołał się na aktualną interpretację planu zagospodarowania przestrzennego z dnia 14 września 2023 r. Urzędu Miasta Pabianic Wydziału Urbanistyki, z której wynika, iż realizacja garaży i obiektów gospodarczych na wnioskowanej działce jest zgodna w zakresie funkcji z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego Miasta Pabianic (uchwała Rady Miejskiej w Pabianicach Nr LXVII/561/06 z dnia 29 czerwca 2006 r.).
7. Ponadto, organ I instancji stwierdził, że charakter obiektu objętego postępowaniem, jego usytuowanie względem nieruchomości sąsiedniej należącej do Państwa Ł., prowadzą do wniosku, że nie oddziałuje na tę nieruchomość i jej warunki użytkowe, bowiem wiaty te znajdują się na wysokości działki o nr ewid. [...] będącej nieruchomością M. H., nie zaś Państwa Ł.
8. Ponadto, nie jest sporne, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie uległ zmianie od czasu postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach dot. wcześniejszej zabudowy w tej samej lokalizacji (działka nr ewid. [...]), które zostało zakończone rozbiórką tych obiektów, właśnie z powodu niemożności legalizacji samowoli budowlanej ze względu na niezgodność z istniejącym porządkiem planistycznym (por. decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach z dnia 7 grudnia 2018 r. nr 161/18, decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 kwietnia 2019 r., nr 102/2019).
9. Poza sporem jest, że nieruchomość skarżących znajduje się na terenie oznaczonym symbolami MN/RO - co oznacza zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z gospodarstwami ogrodniczymi (§ 13 ust. 3 pkt 1d planu). Zgodnie natomiast z § 17 ust. 5 na tym terenie w zakresie zabudowy projektowanej: obowiązują ustalone na rysunku planu linie zabudowy lub nieprzekraczalne linie ustalone poprzez przedłużenie frontowej linii istniejącej zabudowy na sąsiedniej działkach, maksymalna wysokość zabudowy 12 m w najwyższym punkcie kalenicy, ograniczenie wysokości do 3 kondygnacji, w tym poddasze użytkowe, oraz maksymalna odległość okapu poziomu terenu - 6,0 m, dachy od dwuspadowych do wielospadowych o kącie nachylenia 35° z tolerancją + 15°; wyklucza się pokrycie dachów papą smołową i asfaltową, w przypadku sytuowania zabudowy na pojedynczej działce pomiędzy dwiema działkami z zabudową o dachach płaskich lub innym kącie nachylenia niż ustalone, formę i spadki należy skoordynować z dachem przynajmniej jednego z istniejących sąsiednich budynków; realizacje elewacji z oszczędnym pod względem ilości (nie więcej niż 3) zastosowaniem materiałów wykończeniowych (zaleca się stosowanie materiałów naturalnych rodzimych), wyklucza się stosowanie sidingu jako podstawowej wyprawy elewacyjnej; kolorystyka elewacji w naturalnych kolorach materiałów lub w ciepłych (pastelowych) kolorach z zastosowaniem jako wiodących jasnych barw (zalecana jak najmniejsza ilość kolorów na elewacji), kolory winny być zharmonizowane z kolorem dachu, kolorystyka detali może umożliwiać podkreślenie detali, nawiązanie do istniejącej zabudowy w sąsiedztwie (wysokości budynków, kształtu dachu) tworzenia jednorodnych zespołów urbanistyczno-architektonicznych, lokalizacja garaży i obiektów gospodarczych wbudowanych w bryłę budynku mieszkalnego lub integralnie z nim związanych, dopuszcza się lokalizację szklarni w formie obiektów wolnostojących; w przypadku lokalizacji garaży w parterze budynku mieszkalnego, należy wycofać wjazd do garażu minimum 5,0 m od linii rozgraniczającej ulicy, nie dopuszcza się bezpośrednich zjazdów z garaży na ulice; dopuszcza się lokalizację garaży lub obiektów gospodarczych jedynie jednokondygnacyjnych bez poddasza użytkowego, dopuszcza się lokalizację parterowych, wolnostojących budynków stacji transformatorowych.
10. Z treści pisma Urzędu Miasta Pabianic z dnia 14 września 2023 r. wynika, że "zgodnie z zapisami § 17 ust. 1 tekstu obowiązującego Miasta Pabianic w granicach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego administracyjnych Gminy Miejskiej Pabianice (uchwała Rady Miejskiej w Pabianicach Nr LXVID/561/06 z dnia 29 czerwca 2006 r.) realizacja garaży i obiektów gospodarczych na wnioskowanej działce jest zgodna w zakresie funkcji z planem. Zapisy planu nie określają wprost dla terenów jednostki przestrzennej MN/RO nakazu lub zakazu realizacji garaży i obiektów gospodarczych jako wolnostojących. Dodatkowo nie jest sytuowany przy budynku mieszkalnym, bowiem takim budynkiem nie jest budynek nr 3 na działce o nr ewid. [...]. Określenie "wolno stojący" rozumieć należy jako samodzielność, a zwłaszcza suwerenność konstrukcji obiektu, to jest jego fizyczne oddzielenie od innych obiektów budowlanych. Chodzi o taki budynek, który nie jest połączony z innym obiektem budowlanym, nie wykorzystuje w swojej konstrukcji jakichkolwiek elementów innego obiektu budowlanego i jako całość stanowi samodzielną konstrukcję, nieograniczoną fizycznie w przestrzeni innymi obiektami.
11. W świetle powyższego, organ II instancji stwierdził, że nowo wybudowana wiata oznaczona jako 6A ze względu na swoje usytuowanie nie narusza zarówno przepisów techniczno-budowlanych ze względu na swoją lokalizację oddaloną od działki sąsiedniej, jak i przepisów ładu planistycznego. W sytuacji braku jednoznacznego zakazu w MPZP realizacji wiat na obszarze objętym ładem planistycznym, taka inwestycja jest co do zasady dopuszczalna. Biorąc pod uwagę istniejącą zabudowę gospodarczą na nieruchomości, a także dopuszczalne przeznaczenie terenu w dokumencie planistycznym organ stwierdził, że analizowany obiekt gospodarczy został wybudowany zgodnie z szeroko rozumianym Prawem budowlanym. Tym samym zachodzi brak podstaw do dalszej ingerencji organów nadzoru budowlanego. Wydana decyzja odpowiada tym samym prawu, a postępowanie organu stopnia podstawowego w omawianej sprawie, zostało prawidłowo zakończone wydaniem decyzji na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., umarzającej postępowanie administracyjne.
12. Organ nie podzielił stanowiska skarżącego, że przedmiotowy obiekt budowlany nie jest wiatą, ani nie jest trwale związany z gruntem. Organ odwoławczy zaaprobował ugruntowane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym jako istotną cechę "trwałego związania z gruntem" uznaje się posadowienie obiektu budowlanego na tyle trwale, aby zapewnić jego stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie lub przemieszczenie w inne miejsce. Co więcej, dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania przez obiekt fundamentów, czy też wielkość zagłębienia w gruncie. Trwale związane z gruntem są również obiekty budowlane posadowione na powierzchni gruntu, jednakże w sposób uniemożliwiający ich przemieszczanie. Za niezasadny organ uznał też zarzut, wedle którego inwestorzy przeprowadzili budowę nowego obiektu budowlanego w miejscu, gdzie kiedyś istniał budynek, który zostały rozebrany Fakt rozbiórki nie stoi na przeszkodzie lokalizowania w danym miejscu nowego obiektu budowlanego, jeśli jest on posadowiony legalnie tj. bez naruszenia przepisów ustawy Prawo budowlane.
1. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł S. Ł.
1. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego tj.:
- art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a polegające na niewyczerpującym zebraniu i zbadaniu materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez nieustalenie podstawowych cech konstrukcyjnych obiektu;
- art. 105 § 1 k.p.a w związku z art. 48 P.b. poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania administracyjnego w sytuacji kiedy na terenie nieruchomości zrealizowano w warunkach samowoli budowlanej, obiekt budowlany dodatkowo sprzeczny z aktem prawa miejscowego;
- art. 28 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 1 P.b. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że obiekt będący przedmiotem postępowania jest "wiatą" w sytuacji kiedy jego cechy konstrukcyjne wprost temu przeczą;
- § 17 ust. 5 tiret 8 uchwały Rady Miejskiej w Pabianicach Nr LXVII/561/06 z dnia 29 czerwca 2006 r. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że uchwała dopuszcza lokalizację obiektów gospodarczych wolnostojących, w sytuacji kiedy treść uchwały wprost temu przeczy.
2. Skarżący stwierdził, że wspomniane naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy a zatem wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz decyzji organu I instancji, nadto zasądzenie kosztów postępowania.
3. W uzasadnieniu skargi skarżący zaznaczył, że już w decyzji nr 38/2025 organ wojewódzki stwierdził, iż "nieruchomość skarżących znajduje się na terenie oznaczonym symbolami Mn/RO, co oznacza zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z gospodarstwami ogrodniczymi (§ 13 ust. 3 pkt 1d planu). Zgodnie natomiast z § 17 ust. 5 tiret 8 na tym terenie w zakresie zabudowy projektowanej dopuszcza się lokalizacja garaży i obiektów gospodarczych wbudowanych w bryłę budynku mieszkalnego lub integralne z nim związanych, dopuszcza się lokalizację szklarni w formie obiektów wolnostojących. Sporna inwestycja nie spełnia wymogów tego planu".
4. Skarżący podniósł także, że w chwili obecnej w tym samym miejscu znajduje się niemalże identyczny obiekt gospodarczy jaki rozebrano kulka miesięcy wcześniej na mocy decyzji ŁWINB 102/2019.
5. Ponadto, zdaniem strony skarżącej, przedmiot postępowania nie może być uznany za wiatę, a organ nie wskazał w jaki konkretny sposób przedmiotowy obiekt budowlany związany jest trwale z gruntem i chociażby jaki posiada fundament.
6. Skarżący podniósł także, że co prawda w konstrukcji obiektu oznaczonego jako 6A faktycznie występują metalowe słupki, jednak nawet bez specjalistycznej wiedzy technicznej można dojść do wniosku, że to ściany pełnią najistotniejszą funkcję nośną. W ocenie strony, zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenie życiowe nakazują uznać, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z klasycznym obiektem gospodarczym o przeznaczeniu tożsamym z obiektem 6B, z którym to notabene obiekt 6A wydaje się być funkcjonalnie połączony. Skarżący uznał za nielogiczne twierdzenia organu powiatowego jak i wojewódzkiego, jakoby "aktualnie" ten sam niezmieniony plan dopuszczał lokalizacje obiektów gospodarczych, które nie są wbudowane w bryłę budynku. Zdaniem skarżącego z uzasadnienia skarżonej decyzji wynika wprost, iż organ dokonał takiej wykładni aktu prawa miejscowego, aby uchronić właścicieli nieruchomości od skutków samowoli budowlanej, którą już drugi raz popełnili. Skarżący podkreślił, że przedmiotowy obiekt nie jest wiatą, a ponadto nie ulega najmniejszym wątpliwościom, iż pełni on funkcje obiektu gospodarczego. Tym samym ze względu na swoje posadowienie pozostaje w rażącej i nie dającej się wyeliminować sprzeczności z obowiązującym prawem miejscowym a faktu tego nie zmienia jakakolwiek nowa "aktualna interpretacja". Tym samym zamiast umorzyć postępowanie organ winien wydać nakaz jego rozbiórki tego obiektu.
2. W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
3. Skarga okazała się zasadna.
1. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.), [dalej: "P.p.s.a."], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu administracji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
2. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja z dnia 15 października 2025 r. nr 200/2025 znak: WOP.7721.143.2025.KD, mocą której Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach z dnia 16 czerwca 2025 r. nr 103/2025 o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania wiaty oznaczonej na szkicu do protokołu z kontroli z dnia 07.05.2024 r. jako 6A, usytuowanej na nieruchomości położonej w Pabianicach przy ul. [...]. Co istotne wiata oznaczona na ww. szkicu z protokołu kontroli numerem 6A i wiata oznaczona numerem 6B znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie. Obiekt budowlany 6A ma wymiary 6,60 m x 4,20 m w najwyższym punkcie wysokość 2,95 m, a w najniższym punkcie pod okapem od strony południowej wysokość 2,30 m, obiekt ten posiada powierzchnię zabudowy ok. 27,7 m2, a powstał jesienią 2023 roku. Inwestor nie legitymuje się decyzją o pozwoleniu na budowę, ani nie dokonywał zgłoszenia budowy wskazując, że w organie administracji architektoniczno-budowlanej tj. Starostwie Powiatowym w Pabianicach otrzymał informację, że wzniesienie wiaty o takiej powierzchni zabudowy na jego działce nie wymaga żadnych dodatkowych działań dla swojej legalności.
3. Warto w tym miejscu zauważyć, że równolegle było prowadzone postępowanie w analogicznej sprawie, które zakończone zostało decyzją z dnia 15 października 2025 r. nr 199/2025, znak: WOP.7721.144.2025.KD, którą Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach z dnia 16 czerwca 2025 r. nr 104/2025 o umorzeniu jako bezprzedmiotowego w całości postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania wiaty oznaczonej na szkicu do protokołu z kontroli z dnia 07.05.2024 r. jako 6B, usytuowanej na nieruchomości położonej w Pabianicach przy ul. [...]. Obiekt budowlany 6B ma wymiary 6,60 m x 4,56 m w najwyższym punkcie wysokość 2,98 m, obiekt ten posiada powierzchnię zabudowy ok. 30,1 m2, a powstał jesienią 2023 roku. Inwestor nie legitymuje się decyzją o pozwoleniu na budowę, ani nie dokonywał zgłoszenia budowy wskazując, że w organie administracji architektoniczno-budowlanej tj. Starostwie Powiatowym w Pabianicach otrzymał informację, że wzniesienie wiaty o takiej powierzchni zabudowy na jego działce nie wymaga żadnych dodatkowych działań dla swojej legalności.
Ww. decyzja jest przedmiotem kontroli tutejszego Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 898/25.
4. Organy w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustaliły więc, że na nieruchomości położonej w Pabianicach przy ul. [...], [dalej: "nieruchomość"], doszło w 2023 r. do wybudowania dwóch wiat oznaczonych na szkicu do protokołu jako 6A i 6B, które – w ocenie organów - nie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, a ponadto których realizacja nie narusza przepisów prawa, w tym zapisów obowiązującego dla tego terenu m.p.z.p. W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje są jednak co najmniej przedwczesne.
5. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone w celu kontroli legalności wybudowanej wiaty oznaczonej nr 6A w oparciu o art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 z późn. zm.), [dalej: "Prawo budowlane"].
Hipoteza art. 50 Prawa budowlanego objęto dwie odmienne sytuacje: pierwszą, określoną w jego ust. 1 pkt 1, tzn. samowolne realizowanie robót budowlanych niebędących budową, ale wymagających do ich wykonywania pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, i drugą, objętą regulacją ust. 1 pkt 2–4, czyli roboty budowlane wykonywane w sposób wskazany w tych punktach, który ustawodawca uznaje za nieprawidłowy (vide R. Godlewski [w:] Prawo budowlane. Komentarz, wyd. II, red. D. Sypniewski, Warszawa 2025, art. 50).
Organy w niniejszej sprawie uznały, że środki prawne przewidziane w art. 51 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego może i powinien zastosować także w przypadku robót budowlanych (obiektów) niewymagających wprawdzie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, które jednak są wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2), czy też w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4) (por. uchwała NSA z 3.10.2016 r., II OPS 1/16; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Organy przyjęły, że realizacja wiaty nie wymagała ani decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia, co wynika z art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, który stanowi, iż nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Z tego też względu wobec braku podstaw do zastosowania środków wynikających z art. 50 i 51 Prawa budowlanego, postępowanie umorzono jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 K.p.a.
6. Oceniając wydane w sprawie decyzje wskazać należy, że, po pierwsze, budzi wątpliwości wniosek wyciągnięty na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zakresie dokonanej przez organy administracji kwalifikacji przedmiotu postępowania jako wiaty. Ustalenie z jakim rodzajem obiektu budowlanego mamy w sprawie do czynienia ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia dalszego postępowania, gdyż w zależności od końcowych ustaleń inny będzie tryb dalszego postępowania.
1. Należy w tym miejscu zauważyć, że na dzień orzekania przez organy obu instancji zarówno przepisy Prawa budowlanego jak akty wykonawcze do tej ustawy, nie definiowały pojęcia "wiaty". W orzecznictwie wskazuje się, że brak ustawowej definicji takiego obiektu oznacza, że jego kwalifikacja wymaga każdorazowo uwzględnienia, m.in. jego funkcji. Często wskazuje się, że wiata to samodzielna lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca, rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym – deszczem, śniegiem, wiatrem. Za podstawowe cechy wiaty sądy uznają wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian. Za podstawowe cechy obiektu (budowli) pozwalające na uznanie go za wiatę uznaje się także posiadanie fundamentów, dachu, nieposiadanie ścian oraz posadowienie budowli na słupach, a zatem tym, co różni w zasadniczy sposób wiatę od budynku, jest nieposiadanie ściany (ścian), brak wydzielenia z przestrzeni przy pomocy przegród budowlanych. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że cechą rozróżniającą budynki od budowli, do których zaliczyć należy wiaty, jest między innymi wydzielenie pewnej przestrzeni przez przegrody budowlane, a funkcjonalnie za takie przegrody należy uznać ściany danego obiektu budowlanego. Zwrócił dodatkowo uwagę, że za przegrodę taką może być uważana również ściana bezpośrednio sąsiadującego innego budynku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał innym razem, że wiatą jest obiekt posiadający lekką konstrukcję, z dachem i nieposiadający ścian, zaś w sytuacji, gdy obiekt posiada ściany z trzech stron, natomiast z jednej graniczy ze ścianą budynku znajdującego się na sąsiadującej działce, to należy go zakwalifikować do kategorii budynków (por. np. wyrok NSA z 7.06.2017 r., II OSK 575/17; wyrok WSA w Łodzi z 21.05.2021 r., II SA/Łd 590/20; wyrok NSA z 12.09.2024 r., II OSK 2597/21).
2. Na marginesie Sąd zauważa, że pojęcie wiaty zostało uregulowane w art. 3 pkt 5b Prawa budowlanego, jednakże przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1847) zmieniającej Prawo budowlane z dniem 7 stycznia 2026 r. Zgodnie tym przepisem pod pojęciem wiaty należy rozumieć budowlę nie w pełni wydzieloną z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, która jest trwale związana z gruntem, posiada fundamenty i dach.
3. Dokonując oceny z jakim charakterem obiektu budowlanego mamy w niniejszej sprawie do czynienia, organy winny mieć też na uwadze własne ustalenia poczynione wcześniej w sprawie, przedmiotem której był nakaz rozbiórki analogicznego obiektu budowlanego posadowionego w tym samym miejscu na tej samej nieruchomości. Co istotne należy też mieć na uwadze wydany przez tutejszy Sąd prawomocny wyrok z dnia 3 września 2019 r. II SA/Łd 502/19 (wyrokiem z dnia 14 lutego 2023 r., II OSK 409/20, NSA oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA). Sąd dostrzega oczywiście, że przedmiotem kontroli Sądu w ww. sprawie była decyzja nakazująca rozbiórkę, a więc przedmiot postępowania był inny, co skutkuje tym, że nie można w tym przypadku przyjąć, że zastosowanie ma w tym wypadku art. 153 P.p.s.a., stanowiący o związaniu tym wyrokiem w danej sprawie. Jak bowiem przyjmuje się skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy (a więc ww. sprawy w zakresie nakazu rozbiórki) i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne.
Niemniej jednak – i tu Sąd zgadza się ze skarżącym - iż nie można treści ww. wyroku i poczynionych w jego ramach ustaleń zupełnie pominąć, gdyż ww. decyzje o nakazie rozbiórki dotyczyły znajdującego się w tym samym położeniu budynku.
4. Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku WSA w Łodzi z dnia 3 września 2019 r. organy ustaliły, "że wzniesione na nieruchomości budynki gospodarcze są parterowe, konstrukcji mieszanej stalowo-drewnianej, obite blachą trapezową, z dachem jednospadowym krytym blachą". Sąd w ww. wyroku przyjął, cyt.: "nie budzą zastrzeżeń wnioski organu, że wykonano w istocie jeden budynek, a więc inwestycję, której nie dotyczyło ww. zgłoszenie".
W kontekście ustaleń poczynionych przez Sąd w ww. sprawie, pojawiają się wątpliwości co do charakteru obiektu budowlanego będącego przedmiotem tego postępowania. Nie budzi bowiem wątpliwości, abstrahując od kwestii powierzchni tego budynku, że w niniejszej sprawie jest wysoce prawdopodobne, że mamy do czynienia z takim samym rodzajem obiektu budowlanego jak w sprawie nakazu rozbiórki. W ocenie Sądu w powyższym zakresie organy nie poczyniły wystarczających ustaleń. Oba obiekty budowalne w niniejszej sprawie – zakwalifikowane przez organy jako wiaty - są bowiem konstrukcji szkieletowej metalowo-drewnianej, częściowo są obite blachą. Co istotne, organ II instancji odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu zarzutów (s.9 uzasadnienia decyzji), wskazuje, że nakaz rozbiórki odnosił się do budynku gospodarczego, który – nie można tego na tym etapie wykluczyć – miał identyczną konstrukcję, jak obiekt budowany będący przedmiotem niniejszego postępowania.
Mając powyższe na uwadze, nasuwa się wątpliwość co do prawidłowości stanowiska organów, że obiekty stanowiące przedmioty postępowań w niniejszej sprawie są wiatami. Materiał dowodowy zebrany w sprawie, w tym protokoły z przeprowadzonych oględzin oraz dokumentacja zdjęciowa, mogą świadczyć o tym, że obiekty te są budynkami odpowiadającymi definicji legalnej budynku zawartej w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Niewątpliwie są one trwale związane z gruntem (za pomocą słupów), posiadają dach, okna, drzwi, nadto wydzielone są z przestrzeni za pomocą przegród budowalnych stanowiących ściany. Wiata A posiada bowiem ścianę od strony zachodniej i południowej, jednakże od północnej graniczy z budynkiem nr 3, a od strony wschodniej z wiatą B. Z kolei wiata B posiada trzy ściany – od strony wschodniej, południowej i północnej. Z kolei od zachodniej graniczy z wiatą A. Obiekty posiadają także dachy i posadzki betonowe.
W świetle powyższego, w ocenie Sądu, pojawia się więc zasadnicze pytanie, czy obecnie zrealizowane obiekty budowlane (w ocenie organów wiaty) nie zostały zrealizowane w analogiczny sposób jak obiekt budowlany, do którego odnosił się nakaz rozbiórki. Tym samym uznanie, że zostały spełnione przesłanki z art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, a jednocześnie zaistniała postawa do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 K.p.a. jest przedwczesne.
5. Ww. okoliczności będą musiały ustalić organy w ponownie prowadzonym postępowaniu, a jeśli okaże się, że mamy do czynienia z analogicznie zrealizowanym technologicznie obiektem budowlanym (analogiczną konstrukcją) wówczas winny przyjąć, że mamy do czynienia z budynkiem gospodarczym, a nie wiatą, czy też wiatami.
6. Kolejna istotna, zdaniem Sądu, kwestia sprowadza się do tego czy stworzenie niewielkiej dylatacji (prześwit 0,2 m) pomiędzy obiektem budowlanym 6A i 6B, nie stanowi próby obejścia prawa. Sąd zauważa przy tym, że w miejscu, w którym ww. prześwit się znajduje, nie ma pomiędzy obiektem 6A i 6B żadnej przegrody, co może świadczyć o tym, że obiekty te są ze sobą powiązane i stanowią całość.
Ponadto, jak wskazał Sąd w wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 502/19, cyt.: "Słuszny jest wniosek, że prace te zmierzały do obejścia orzeczonego nakazu rozbiórki. Świadczą o tym wykonany prześwit w dachu między budynkiem 6A i 6B, zbudowanie ściany bocznej w budynku 6B, zachowanie minimalnych odległości między każdym z tych budynków, jak również odległości od budynku nr 3". Mając na uwadze powyższe ustalenia Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 502/19, w ocenie Sądu w niniejszej sprawie – o ile organy uznają jednak, że mamy do czynienia z wiatą / wiatami – to konsekwentnie winny uznać, że stworzenie prześwitu między dachami stanowi obejście prawa (przy założeniu, że jest to prześwit zbliżony parametrami do prześwitu, którego stworzenie w sprawie nakazu rozbiórki uznane zostało za obejście prawa). Ta kwestia musi zostać rozstrzygnięta przez organy w ramach ponownie prowadzonego postępowania, Sąd nie może bowiem zastępować organów, gdyż byłoby to sprzeczne z istotą kontroli prowadzonej przez sądy administracyjne. Sąd zaznacza również, że – o ile organy dojdą do przekonania, że doszło do ww. próby ominięcia prawa, a tym samym mamy do czynienia z jednym obiektem - nie można z góry wykluczyć, iż organy winny prowadzić jedno wspólne postępowanie obejmujące zarówno obiekt budowalny oznaczony nr 6A jak również nr 6B.
7. W kontekście poczynionych wyżej rozważań Sądu, należy wskazać na treść art. 8 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (§ 1). Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (§ 2). Ponadto uwzględnić należy, art. 7 K.p.a. stanowiący, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Przenosząc powyższe regulacje na grunt niniejszej sprawy, uznać należy, że organy winny dołożyć należytej staranności i szczegółowo porównać na podstawie archiwalnych akt sprawy obiekt budowalny będący przedmiotem postępowania w sprawie o nakaz rozbiórki i obiekt budowlany w niniejszej sprawie, a następnie dokonać konsekwentnie stosownej oceny, tak aby można było stwierdzić, że postępowanie w obu sprawach zostało przeprowadzone zgodnie z ww. zasadami. Nie można bowiem zaakceptować sytuacji, gdy analogiczny stan faktyczny raz skutkuje uznaniem, że sporny obiekt budowalny został zakwalifikowany jako wiata, a raz jako budynek gospodarczy.
8. W ocenie Sądu wątpliwości budzą również ustalenia organów, że sporna wiata (bo taką kwalifikację obiektu budowlanego przyjęły organy) pełni funkcję rekreacyjną. Już sam ŁWINB w decyzji z 20 lutego 2025 r. słusznie dostrzegł, że wiata służy do przechowywania rzeczy użytkowych (rower, meble, deska do prasowania, huśtawka, ławka, zabawki), nie jest to wiata rekreacyjna. Przez wiatę rekreacyjną rozumiemy bowiem nie przechowywanie w niej rzeczy, które mogą służyć do rekreacji (sport, zabawki), a wiatę o funkcji typowo wypoczynkowej dla rekreacji osób na działce przebywających (wiata najczęściej otwarta z boku i tylko zadaszona, z typowymi meblami i urządzeniami służącymi rekreacji jej użytkowników). Tymczasem z załączonych do protokołu z kontroli zdjęć wynika, że przedmiotowa wiata jest klasyczną wiatą przeznaczoną do przechowywania w niej różnych użytkowanych rzeczy, a więc pozostaje wiatą o funkcji zbliżonej do wiaty gospodarczej czy też składowej, nie zaś rekreacyjnej bądź wypoczynkowej. Tym samym nie można wykluczyć – ale jest to uzależnione od ustaleń organów poczynionych w ramach ponownie prowadzonego postępowania na podstawie ww. wskazań Sądu odnoszących się do samego charakteru tego obiektu budowlanego – że sporny obiekt budowlany spełniać może funkcję budynku. Przez budynek gospodarczy rozumie się m.in. budynek przeznaczony do przechowywania materiałów, narzędzi i sprzętów służących mieszkańcom budynku mieszkalnego (por. wyrok WSA w Łodzi z 22.02.2024 r., II SA/Łd 927/23). Funkcję budynku będzie spełniać wyłącznie wiata o przeznaczeniu innym niż rekreacyjno-wypoczynkowe (wiata składowa czy magazynowa). Tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że sporna wiata pełni funkcję składową/magazynową.
9. Mając na uwadze poczynione wyżej przez Sąd rozważania, budzi wątpliwości uznanie przez organy w niniejszej sprawie, że zrealizowany obiekt budowlany odpowiada wymogom m.p.z.p., obowiązującego m.in. dla dz. nr [...] (obiekty nie są wbudowane w bryłę budynku i jak twierdzi organ nie są integralnie związane z budynkiem). Jednakże dokonanie ostatecznej oceny w powyższym zakresie będzie uzależnione od poczynionych przez organ ustaleń co do charakteru posadowionych na nieruchomości obiektów budowlanych oznaczonych nr 6A i 6B. Na marginesie Sąd zauważa, że w powyższym zakresie nie ma też żadnego znaczenia interpretacja m.p.z.p. (pismo Prezydenta Miasta Pabianic z dnia 14.09.2023 r.), na którą powołują się organy, gdyż ww. organ nie ma kompetencji do dokonywania wiążącej interpretacji postanowień m.p.z.p.
10. Wobec wszystkich powyższych wad postępowania wyjaśniającego uznać należy, że wydane w sprawie decyzje są co najmniej przedwczesne i jako takie zostały wydane z istotnym naruszeniem art. 105 K.p.a., jak również art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Sąd wskazuje w tym miejscu jednocześnie, że nie przesądza rozstrzygnięcia organów administracji jakie ma zapaść po ponownym rozpatrzeniu sprawy.
11. Rozpatrując ponownie sprawę stosownie do art. 153 P.p.s.a. organy uwzględnią przedstawioną wyżej przez Sąd ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. Przede wszystkim zaś uwzględniając wskazane wyżej wytyczne Sądu, organy zobligowane będą do dokonania ponownej oceny charakteru spornych obiektów budowlanych oznaczonych numerami 6A i 6B, a w dalszej kolejności zastosowanie stosownych rozwiązań wynikających z przepisów prawa, w tym ponowne dokonanie oceny z punktu widzenia zgodności z m.p.z.p.
12. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt 1 sentencji wyroku).
13. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 500 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi (pkt 2 sentencji wyroku).
A.A.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło