II OSK 575/17

Dnia 7 czerwca 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędziowie sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) Protokolant asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 września 2012 r. sygn. akt II SA/Po 421/12 w sprawie ze skargi Z. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 21 września 2012r. sygn. akt II SA/Po 421/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Z. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2012r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego w postaci budynku gospodarczego. Wyrok ten wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB) z urzędu prowadził postępowanie w sprawie samowolnej budowy budynku gospodarczego. Postanowieniem z dnia [...] 2011 r. PINB zobowiązał Z. C. do wstrzymania, prowadzonych bez wymaganego pozwolenia na budowę, robót budowlanych przy budowie tego budynku oraz nałożył na adresata obowiązek dostarczenia dokumentów o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. W związku z niewykonaniem obowiązku PINB decyzją z dnia [...] 2011 r. nakazał Z. C. rozbiórkę budynku gospodarczego. Z. C. wniósł odwołanie od tej decyzji podnosząc, że przedmiotowy obiekt stanowi wiatę. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) decyzją z dnia [...] 2012r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazując, że inwestor w miejsce rozebranego starego budynku gospodarczego wybudował nowy obiekt o konstrukcji drewniano-stalowo- murowanej. Obiekt nie posiada ściany zachodniej granicznej (oddzielenia przeciwpożarowego), a jedynie został przybudowany do ściany granicznej budynku sąsiedniego za pomocą trzech słupów stalowych zakotwionych w betonowych stopach fundamentowych. Organ II instancji dodał również, że wbrew twierdzeniom odwołania, brak jednej ściany własnej obiektu nie powoduje zakwalifikowania tego obiektu jako wiaty. Na podstawie zeznań świadków oraz wyników oględzin organ przyjął, że obiekt ten powstał w 2006r., a więc w czasie gdy obowiązywała ustawa Prawo budowlane z 1994r. Jednocześnie w ocenie organu obiekt ten stanowi budynek gospodarczy, bowiem posiada stopy fundamentowe, dach, ściany i jest trwale związany z gruntem, a na jego budowę wymagana była decyzja o pozwoleniu na budowę. Inwestor decyzji takiej nie posiada, nie dokonał także zgłoszenia zamiaru budowy takiego obiektu. Obiekt powstał więc w warunkach samowoli budowlanej, a PINB prawidłowo zastosował procedurę określoną przepisami art. 48 - 49 ustawy Prawo budowlane. Z. C. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarzucając naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego polegające na niewłaściwym uznaniu, że przedmiotowy obiekt budowlany jest budynkiem, gdy tymczasem jest tylko wiatą, co ma istotne znaczenie z uwagi na przepis art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 21 września 2012r. oddalił skargę Z. C. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że przedmiotowy obiekt budowlany stanowi budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, pomimo braku jednej ze ścian. Nadto został wzniesiony bez pozwolenia na budowę w 2006r. pod rządami ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. Bezspornym w ocenie Sądu pierwszej instancji jest, że przedmiotowy budynek gospodarczy jest trwale związany z gruntem, posiada dach o konstrukcji drewnianej pokryty papą i składa się z trzech ścian. Z kolei brak jednej ze ścian (od strony zachodniej, w granicy z działką i budynkiem na niej posadowionym) wynika jedynie z faktu, że na działce sąsiedniej, w granicy której skarżący usytuował przedmiotowy budynek gospodarczy istnieje inny obiekt budowlany. Wybudowanie zatem w zwartej zabudowie trzech ścian trwale związanych z gruntem, połączonych dachem oznacza stworzenie przestrzeni zamkniętej jako osłony przed szkodliwym wpływem czynników klimatycznych, zabezpieczenie przed wejściem niepowołanych osób, przed hałasem i drganiami oraz ogniem i innymi czynnikami, zapewnienie bezpieczeństwa wewnątrz i w otoczeniu oraz stworzenie warunków do racjonalnej i ekonomicznej eksploatacji. Z kolei fakt, iż budynek ten nie spełnia wszystkich warunków technicznych (w tym zakresie bezpieczeństwa przeciwpożarowego) nie może prowadzić do uznania go za wiatę. Pozostaje on budynkiem, jednakże wybudowanym nie tylko bez wymaganego pozwolenia na budowę, ale również niezgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Ponieważ strona nie wypełniła obowiązków nałożonych postanowieniem PINB z dnia 28 stycznia 2011r., okoliczności sprawy nakładały na organ nadzoru budowlanego obowiązek wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu. Kontrolując zaskarżoną decyzję organu II instancji Sąd stwierdził, iż nie narusza ona prawa, w szczególności zaś przepisów postępowania w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy, a także przepisów prawa materialnego, w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, ustalenia organu odwoławczego zostały dokonane zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 i art. 77 k.p.a., ocena zebranych dowodów nie narusza normy wynikającej z art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Z. C. zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80 kpa oraz art. 151 p.p.s.a. polegające na wadliwym ustaleniu stanu faktycznego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że obiekt budowlany składający się z trzech przegród budowlanych usytuowany obok istniejącego budynku, ale nie połączony z nim w żaden sposób jest budynkiem, a nie wiatą co ma istotne znaczenie choćby z uwagi na przepis art. 121 § 5 u.p.e.a. Na tej podstawie wniósł o uchylenie w całości w/w orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał na błędne ustalenia organów polegające na przyjęciu, że sporny obiekt budowlany został przybudowany do ściany granicznej budynku sąsiedniego, w ten sposób, iż tworzy z nim zamkniętą przestrzeń. Zdaniem skarżącego wprawdzie został wybudowany przy granicy z działką sąsiednią, blisko budynku sąsiada, ale z budynkiem tym w żaden sposób nie został połączony i nie tworzy z nim żadnej przestrzeni zamkniętej. Pomiędzy budynkiem sąsiada, a budowlą skarżącego istnieje wyraźna wolna przestrzeń, która nie została zabudowana, co powoduje, że obiekt ten stanowi wiatę. Natomiast ustawienie trzech słupów stalowych zakotwionych w betonowych stopach fundamentowych obok ściany istniejącego budynku nie powoduje połączenia z nim. Z kolei ustalenie, że przedmiotowy obiekt stanowi wiatę ma istotne znaczenie np. przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2014r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w związku ze śmiercią skarżącego. Następnie po wpłynięciu postanowienia Sądu Rejonowego w Krotoszynie z dnia 15 września 2016r. sygn. akt I Ns 23/15 przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym Z. C., postępowanie zostało podjęte na mocy postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2017r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw, bowiem wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do oceny, czy prawidłowo organy administracji zakwalifikowały sporny obiekt budowlany jako budynek gospodarczy. Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji ( tekst jedn. Dz. U. z 2010r. Nr 243 poz. 1623 z póżn. zm.) ilekroć w ustawie jest mowa o budynku - należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Jak wynika z protokołu oględzin oraz załączonej do akt dokumentacji zdjęciowej, przedmiotowy obiekt posiada konstrukcję mieszaną drewniano-stalowo-murowaną. Przy czym wybudowany został przy granicy z działką sąsiednią, na której również w granicy znajduje się inny obiekt budowlany. Nie jest konstrukcyjnie z nim związany i stanowi odrębny obiekt. Nie ulega również wątpliwości, że sporny obiekt posiada ściany (z wyjątkiem ściany od strony zachodniej), dach oraz fundamenty pod elementami konstrukcji nośnej, jak również jest trwale związany z gruntem. Zdaniem skarżącego kasacyjnie fakt, że obiekt nie posiada jednej ze ścian powoduje, że należy zakwalifikować go jako wiatę. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Wprawdzie pojęcie wiaty, którym posługuje się art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie zostało zdefiniowane na gruncie powołanej ustawy, tym niemniej należy podzielić stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że za podstawowe cechy obiektu (budowli) pozwalające na uznanie go za wiatę należy uznać posiadanie lekkiej konstrukcji, fundamentów, dachu, nieposiadanie ścian oraz posadowienie budowli na słupach ( por. wyrok NSA z dnia 16 luty 2016r. sygn. akt II OSK. 1481/14 dostępny: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze, że sporny obiekt posiada ściany z trzech stron, natomiast z jednej graniczy ze ścianą budynku znajdującego się na sąsiedniej działce, prawidłowo organy zakwalifikowały go jako budynek. Nie kwestionowany w skardze kasacyjnej jest fakt trwałego związania spornego obiektu z gruntem oraz posiadania przez niego dachu, fundamentów i ścian z trzech stron wydzielających go z przestrzeni i tworzących przestrzeń zamkniętą, do której dostać się można tylko przez drzwi znajdujące się w jednej ze ścian. Nieuzasadniony okazał się tym samym postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7.art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 151 p.p.s.a., bowiem wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej okoliczności stanu faktycznego sprawy zostały prawidłowo ustalone. Sąd pierwszej instancji zasadnie wskazał, że budynek skarżącego został wybudowany w granicy z działką sąsiednią i nie posiada ściany, która powinna być ścianą oddzielenia pożarowego z uwagi na znajdujący się już w granicy inny obiekt budowlany. Należy zatem za Sądem pierwszej instancji przyjąć, że w tym zakresie postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone przez organy obu instancji w sposób rzetelny, z uwzględnieniem reguł określonych w powołanych wyżej przepisach. W rezultacie uznać należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę, nie naruszając przy tym art. 151 p.p.s.a. Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego uznać należy, że również i on nie może odnieść zamierzonego skutku. Zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez uznanie, że sporny obiekt budowlany stanowi budynek, podczas gdy brak związania spornego obiektu z sąsiednim budynkiem powoduje, że nie została stworzona przestrzeń zamknięta jako osłona przed szkodliwym wpływem czynników atmosferycznych. Okoliczności tej nie potwierdza jednak zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Jak wynika z protokołu oględzin oraz dokumentacji zdjęciowej sporny obiekt od strony granicy działki sąsiedniej nie posiada ściany, natomiast bezpośrednio przy ścianie sąsiadującego z nim budynku posadowione zostały słupy stalowe, na których wsparty jest dach. Natomiast z pozostałych stron posiada ściany wykonane z różnych materiałów, które stanowią jednocześnie element konstrukcyjny przedmiotowego obiektu Takie wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych skutkowało utworzeniem przestrzeni zamkniętej z jednoczesnym uzyskaniem osłony przez szkodliwym działaniem czynników klimatycznych, zabezpieczeniem przed wejściem niepowołanych osób oraz takimi czynnikami zewnętrznymi jak hałas, czy zapach. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że cechą rozróżniającą budynki od budowli do których zaliczyć należy wiaty, jest między innymi wydzielenie pewnej przestrzeni przez przegrody budowlane, a funkcjonalnie za takie przegrody należy uznać ściany danego obiektu budowlanego ( por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2011r. sygn. akt II FSK 2053/09, LEX nr 1080006 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2011r. sygn.. akt II SA/Gl 1267/10 dostępny w CBOIS).. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. wniesioną skargę kasacyjną należało oddalić.