I OSK 2520/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (sprawozdawca) Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Zieliński-Baran po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 246/23 w sprawie ze skargi A.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 8 grudnia 2022 r. nr SKO.PS.40/102/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia 8 lipca 2022 r., nr GOPS.4042.000004.1.2022. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 20 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 246/23 w punkcie I. oddalił skargę A.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 8 grudnia 2022 r., znak: SKO.PS.40/102/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego; w punkcie II. przyznał adwokatowi wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: A.A. we wniosku z wnioskiem z 2 czerwca 2022 r. zwróciła się do Wójta Gminy B. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – C.C., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest wdową i zamieszkuje z wnioskodawczynią. Wójt Gminy B. decyzją z 8 lipca 2022 r. znak: GOPS.4042.000004.1.2022 odmówił przyznania A.A. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Jako postawę takiego rozstrzygnięcia wskazano zakres wymaganej opieki, który nie uzasadnia rezygnacji przez wnioskodawczynię z zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, po rozpoznaniu odwołania A.A., decyzją z 8 grudnia 2022 r. znak: SKO.PS.40/102/2022 utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z 8 lipca 2022 r. Jak ustalono w sprawie, matka wnioskodawczyni nie widzi na jedno oko, zaś na drugie niedowidzi. Ponadto, jest niewydolna krążeniowo, stwierdzono utrwalone migotanie przedsionków. Przyjmuje systematycznie leki i krople do oczu. Samodzielnie się ubiera, załatwia potrzeby fizjologiczne, przyjmuje przygotowane leki i posiłki, samodzielnie pisze i chodzi do WC. Ma okulary lornetkowe, jest w stanie czytać i oglądać telewizję, ale rzadko to robi, ponieważ oszczędza oko. Matka skarżącej stara się być jak najbardziej samodzielna, można nawiązać z nią logiczny kontakt. A.A. przygotowuje i podaje matce posiłki, przygotowuje odzież, leki oraz organizuje wizyty u lekarzy. Dodatkowo wnioskodawczyni wykonuje tak zwane prace gospodarstwa domowego, to jest pranie, sprzątanie, robienie zakupów. Wnioskodawczyni asystuje matce przy korzystaniu z łazienki i toalety. Samorządowe Kolegium Odwoławcze Kolegium utrzymując w mocy decyzję organu I instancji uznało, że zakres czynności wykonywanych przez wnioskodawczynię (sprzątanie, robienie zakupów, kupowanie i podawanie leków czy posiłków, przygotowywanie posiłków) nie wskazuje na konieczność rezygnacji przez nią z wykonywania lub podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, choćby nawet w wymiarze 1/2 etatu. Natomiast C.C. jest samodzielna, nie korzysta z pampersów czy pieluchomajtek, nie jest osobą obłożnie chorą. C.C. korzysta z pomocy córki w czynnościach, które nie stwarzają konieczności ciągłego przebywania bezpośrednio przy niej. Kolegium nie podważyło faktu, że wnioskodawczyni pomaga matce w codziennym funkcjonowaniu, ale nie oznacza to, że musiała w związku ze sprawowaną nad nią opieką zrezygnować z zatrudnienia. Ponadto, Kolegium zwróciło uwagę, że wnioskodawczyni w sprawowaniu opieki nad matką korzysta z pomocy syna swojego męża, co wprost wynika z treści notatek służbowych sporządzonych przez pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie powołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę A.A. na powyższą decyzję. Zdaniem Sądu I instancji, mając na uwadze rodzaj i zakres opieki, skarżąca nie musi w pełni rezygnować z podjęcia zatrudnienia, gdyż nie jest to bezwzględnie potrzebne dla zaspokojenia podstawowych życiowych potrzeb jej matki. W ocenie Sądu I instancji, zakres niezbędnych z punktu widzenia osoby z niepełnosprawnością czynności wykonywanych przez skarżącą nie odbiega znacznie od zwyczajnego prowadzenia gospodarstwa domowego przez osoby podejmujące zatrudnienie. Sąd I instancji uznał, że opisane czynności mogą być realizowane także przez osobę aktywną zawodowo, gdyż mają one charakter uniwersalny, to znaczy nie dotyczą tylko grona osób, co do których istnieje konieczność zapewnienia opieki i pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Nie wszystkie wskazane przez skarżącą czynności mają charakter stały, to jest nie muszą być wykonywane codziennie, jak wizyty lekarskie, i nie mają charakteru całodobowego, jak pomoc przy kąpieli. Istotne znaczenie ma fakt, że matka skarżącej nie jest osobą leżącą, lecz porusza się samodzielnie, nawet jeżeli skarżąca jej w tym asystuje. W toku sprawy nie wykazano też, aby osoba z niepełnosprawnością korzystała ze stałych zabiegów rehabilitacyjnych czy stałego leczenia specjalistycznego, co mogłoby wymagać dodatkowego zaangażowania ze strony skarżącej. W opinii Sądu I instancji, niewątpliwie matce skarżącej potrzebna jest pomoc drugiej osoby. Jednak zakres opieki nie uniemożliwia skarżącej podjęcia pracy – chociażby w niepełnym wymiarze. Szczególnie w sytuacji, gdy skarżąca może liczyć na pomoc osób trzecich, które nie są oczywiście zobowiązane do świadczenia opieki, ale mogą jej udzielać. W ocenie Sądu I instancji, organy zgromadziły materiał dowodowy w sposób wyczerpujący. Wbrew twierdzeniom skargi, Kolegium nie dopuściło się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani nie popełniło błędu w zakresie ustaleń faktycznych. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera zwięzłą i wyczerpującą argumentację zajętego przez organ stanowiska, w tym analizę stanu faktycznego oraz prawnego. Uzasadnienie pozwala na odtworzenie motywów, którymi kierował się organ II instancji przy wydawaniu decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A.A. zaskarżając ten wyrok w części, to jest w zakresie punktu pierwszego i zarzucając Sądowi I instancji: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r.", przez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie aktualizuje się przesłanka niepodejmowania przez wnoszącą skargę kasacyjną zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia ustawowego pojęcia "stałości" i "długotrwałości" opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, dokonana nie tylko w sposób literalny, ale także z uwzględnieniem wykładni celowościowej i systemowej, daje asumpt do przeciwnego wniosku; 2. na podstawie art. 174 pkt pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., przez oddalenie skargi, choć prawidłowa ocena materiału dowodowego powinna skutkować uchyleniem przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie punktu pierwszego i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Ponadto, wniesiono o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym z uwzględnieniem skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2023 r. (nie podano sygnatury orzeczenia – przypis NSA). Złożono też oświadczenie, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Jak podkreślono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Sąd I instancji błędnie uznał, że w niniejszej sprawie nie ziściły się wskazane w treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawowe przesłanki długotrwałości i stałości opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji niepełnosprawnej matki wnoszącej skargę kasacyjną oraz konieczności stałego współudziału A.A. w zaspokajaniu podstawowych potrzeb egzystencjalnych jej matki. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i judykatury, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe tylko wtedy, gdy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie pozostaje w koniecznym, bezpośrednim związku ze sprawowaną opieką nad bliskim niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sama ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu, musi być ona "stała" lub "długotrwała". Zatem, nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie to tylko przez część doby, a więc sporadycznie. Przy czym, nie należy rozumieć warunku "stałej" i "długotrwałej" opieki, jako wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie. Zakres tej opieki jest wyznaczony stopniem niepełnosprawności podopiecznego, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka. Zatem, w opinii wnoszącej skargę kasacyjną, stała opieka powinna być rozumiana również jako pozostawanie przez opiekuna w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania faktycznych czynności opiekuńczych, wykazuje on realną gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Innymi słowy, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę. Wnosząca skargę kasacyjną podkreśliła, że opieka nad matką wypełnia podane wyżej ustawowe przesłanki stałości i długotrwałości. Wnosząca skargę kasacyjną nie tylko sprawuje opiekę przez przygotowywanie posiłków, nadzór na przyjmowaniem leków oraz wykonywanie innych czynności życia codziennego jak pranie bielizny, czy też dbanie o porządek i pomoc w higienie osobistej. Stale pozostaje do dyspozycji swojej podopiecznej, będąc gotowa do świadczenia jej pomocy, chociażby w dotarciu do toalety. Matka wnoszącej skargę kasacyjną nie ma możliwości poruszania się samodzielnie, to jest bez asekuracji ze strony opiekuna. Oczywiste jest, że przy braku pomocy ze strony wnoszącej skargę kasacyjną, ryzyko upadku i w konsekwencji doznania poważnego urazu przez podopieczną jest bardzo wysokie. Z uwagi na bezpieczeństwo matki i brak realnej możliwości samodzielnego zaspokojenia przez nią swoich bieżących potrzeb, nie może ona przebywać sama w domu. To uzasadnia konieczność rezygnacji przez wnoszącą skargę kasacyjną z zatrudnienia i pozostawania do stałej dyspozycji matki. W ocenie wnoszącej skargę kasacyjną, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przede wszystkim rodzinny wywiad środowiskowy z 5 lipca 2022 r. nie pozwala wywnioskować, że sprawowana przez nią opieka nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej. Organ ustalił, że matka wnoszącej skargę kasacyjną nie może poruszać się po domu samodzielnie i wymaga pomocy w czynnościach życia codziennego, ale kwestie te zostały niemal całkowicie pominięte przez Sąd I instancji. W konsekwencji doprowadziło to do błędnego przekonania, że matka wnoszącej skargę kasacyjną wymaga jedynie okresowego wsparcia związanego z organizacją wyjazdów do lekarzy, wykonywaniem zakupów, przygotowywaniem posiłków i przy czynnościach higienicznych. Takie wnioski Sądu I instancji stoją jednak w sprzeczności z ustaleniami rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zatem, należy uznać, że Sąd I instancji dokonał oceny dowodów zgromadzonych w sprawie w sposób nieprzystający do zasad logiki i doświadczenia życiowego oraz traktując materiał dowodowy w sposób wybiórczy. W konsekwencji, zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, Sąd I instancji doszedł do błędnych wniosków co do niezbędnego zakresu opieki nad matką wnoszącej skargę kasacyjną. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 14335 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu. Zasadny jest zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4,u.ś.r., czego konsekwencją jest zasadność zarzutu procesowego naruszenia art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Podstawą materialnoprawną kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji jest art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., określający warunki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, formułuje zatem wobec organu administracji przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, obowiązek ustalenia, w ramach wykazania związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, rozmiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Samo wydanie orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym nie jest bowiem jednoznaczne z faktycznym sprawowaniem nad osobą, której orzeczenie dotyczy, opieki w takim wymiarze, że opiekun zmuszony jest każdorazowo do rezygnacji z pracy lub jej niepodejmowania. O ile bowiem konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, o tyle - zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. - dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego niezbędny jest bezpośredni i ścisły związek pomiędzy rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki. Zatem nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana zakresem sprawowanej opieki (zob. B. Chludziński [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz, wyd. II, red. P. Rączka, LEX/el. 2023, art. 17). Przepisy u.ś.r. nie zawierają definicji "sprawowania opieki", na co prawidłowo zwróciła uwagę skarżąca kasacyjnie. W orzecznictwie podaje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. np. wyroki NSA z: 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11 i 23 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje. Zgodzić się przy tym należy z autorem skargi kasacyjnej, że ograniczenie form opieki do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do zdeformowania znaczenia opieki i naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Przejawem opieki będzie również wyręczanie osoby z niepełnosprawnością w jej normalnych, codziennych czynnościach życiowych, którym z uwagi na swój stan zdrowia nie może sprostać. Naczelny Sąd Administracyjny nie neguje, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. zakłada związek między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki. Ocenie w związku z tym podlegać może, czy ubiegający się o świadczenie jest osobą sprawującą opiekę. Przepis ten nie zakłada jednak, że do oceny organu należy zakres potrzeb osoby niepełnosprawnej. To wyspecjalizowany organ orzeka o stopniu niepełnosprawności, a w konsekwencji o potrzebie uzyskiwania stałego bądź długookresowego wsparcia ze strony opiekuna. W przypadku matki skarżącej organ ten, wydając orzeczenie na stałe, orzekł o takiej potrzebie opieki i znacznym ograniczeniu możliwości samodzielnej egzystencji. W takim przypadku osoba z kręgu zobowiązanych do alimentacji może podjąć decyzję o podjęciu się osobistej opieki i rezygnacji z zatrudnienia. Wskazywany przez organy i Sąd I instancji zakres samodzielności osoby niepełnosprawnej nie może zniweczyć ustaleń wynikających z wydanego orzeczenia o niepełnosprawności. To ono rozstrzyga, że osoba niepełnosprawna wymaga stałej opieki lub pomocy ze strony innych osób. Podjęcie się takiej opieki, w przypadku rezygnacji z zatrudnienia, skutkuje po stronie osoby zobowiązanej do alimentacji, uprawnieniem do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Nieprawidłowe jest zatem twierdzenie, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wystarcza do określenia zakresu potrzeb osób niepełnosprawnych (opieki, pielęgnacji, wsparcia), a temu celowi ma służyć badanie, czy zakres potrzeb osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwia aktywność zawodową jej opiekuna. Badanie okoliczności sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinno odbywać się w trakcie wywiadu środowiskowego na okoliczność zarówno sprawowania opieki przez wnioskodawczynię, jak i sprawowania jej w sposób prawidłowy i zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z orzeczenia o niepełnosprawności oraz adekwatnie do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Nie oznacza to jednak, że wynik wywiadu może być interpretowany z pominięciem wskazań opiekuńczych wynikających z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z 6 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 2816/23). Okoliczności faktyczne sprawy nie są sporne. W dacie orzekania przez organy matka skarżącej legitymowała się wydanym na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z 26 lipca 2010 r. W orzeczeniu tym stwierdzono, że C.C. wymaga zarówno korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych, jak i stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jednocześnie, nie ustalono, aby chora korzystała ze wsparcia systemu środowiskowego. Nie ustalono też, aby opiekę nad nią sprawowały inne osoby, poza skarżącą, jak też, aby była pozostawiona bez opieki i wymaganego wsparcia. W wywiadzie potwierdzono, że to skarżąca jest osobą, która towarzyszy matce w codziennej egzystencji. Przedstawiony wyżej sposób wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ma istotne znaczenie dla oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji w zakresie podzielenia przezeń stanowiska Kolegium, że skarżąca nie spełniła przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ nie występuje związek przyczynowy pomiędzy sprawowaną przez nią opieką a koniecznością rezygnacji z zatrudnienia. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką był badany w kontekście "zakresu niezbędnych z punktu widzenia osoby niepełnosprawnej czynności". Zaczynając już od arkusza rodzinnego wywiadu środowiskowego, należy zauważyć, że ustaleniom pracownika socjalnego podlegał stopień sprawności fizycznej i psychicznej matki skarżącej. Za istotne uznały Sąd I instancji i organ rozstrzygający sprawę fakt, że matka skarżącej nie jest osobą leżącą, lecz "porusza się samodzielnie, nawet przy asyście skarżącej". Tymczasem fakt, że C.C. wymaga stałej lub długotrwałej opieki innej osoby wynika wprost z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Podnoszone zaś przez skarżącą w odwołaniu i skardze kwestie dotyczące trudności z samodzielnym poruszaniem się C.C. po domu, zakazem schylania się przez nią i podnoszenia ciężkich przedmiotów oraz konieczności zapewnienia stałej pomocy w tzw. czynnościach dnia codziennego, w tym z utrzymaniem higieny, przyjmowaniu leków, czy korzystaniu z telefonu, zostały rozważone w sposób wybiórczy. Nie odniesiono się do twierdzeń skarżącej zawartych już w odwołaniu wskazujących na niezgodność części ustaleń poczynionych przez pracownika socjalnego w trakcie wywiadu. Nie zostały również wzięte pod uwagę okoliczności podnoszone przez skarżącą, że w lipcu 2021 r., właśnie ze względu na konieczność zapewniania matce stałej opieki, matka skarżącej zmieniła miejsce zamieszkania z D. na E. i zamieszkała w domu skarżącej, a także że z racji opieki nad matką do 31 maja 2022 r. skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy (wniosek o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła 2 czerwca 2022 r.). Kluczowa przesłanka warunkująca przyznanie obu tych świadczeń, tj. niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania (stałej) opieki nad osobą niepełnosprawną, była co do istoty tożsama. W obu przypadkach ustawodawca wymagał istnienia bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej opiekuna a koniecznością zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Podstawą dokonanej przez organy oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcia, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia była wadliwa wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. , błędnie zaaprobowana przez Sąd I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni przedstawioną w wyroku wykładnię jak również treść przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie ponownego rozpoznawania wniosku (art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym; Dz. U. poz. 1429 ze zm.). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1it. a i lit. c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Orzeczenie nie obejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej na rzecz adwokata ustanowionego z urzędu należnych od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.). Koszty nieopłaconej pomocy prawnej przyznawane są przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 - 261 P.p.s.a.