II FZ 2/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA : Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II Izby Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 września 2007 r., sygn. akt. I SA/Kr 2531/01 oddające wniosek Dyrektora Izby Skarbowej w K. o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie o stwierdzenie prawomocności wyroku w sprawie ze skargi G. i M. K. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 15 października 2001 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 września 2007 r., sygn. akt ISA/Kr 2531/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek Dyrektora Izby Skarbowej w K. o zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa) w sprawie o stwierdzenie prawomocności wyroku. Dyrektor Izby Skarbowej w K., zastępowany przez radcę prawnego S. M. pismem z dnia 3 lipca 2007 r. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie prawomocności wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt II FSK 347/05 oraz o zasądzenie od strony G. i M. K. na rzecz organu kosztów postępowania w sprawie o stwierdzenie prawomocności tego wyroku wraz z kosztami zastępstwa według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny, odmawiając zasądzenia kosztów postępowania, wskazał, iż Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym na wstępie wyroku zasądził od skarżących na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 509,50 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd wskazał także, iż prawomocność orzeczeń, w myśl art. 169 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), stwierdza, na wniosek strony oraz w przypadkach, o których mowa w art. 286 § 1 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym a także Naczelny Sąd Administracyjny – dopóki akta sprawy znajdują się w tym Sądzie. Stwierdzenie prawomocności wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wiąże się jednak z postępowaniem kasacyjnym. Nie dotyczy ono również głównego przedmiotu zaskarżenia przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Z kolei powołując się na art. 200 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia prawa. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego, w myśl art. 205 § 2 p.p.s.a., zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Stosownie do art. 205 § 3 p.p.s.a. zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności, o których mowa w § 1 i 2 tego przepisu oraz tryb przyznawania i sposób wypłacania tych należności, określają przepisy odrębne, w tym wypadku zawarte w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm. – dalej: rozporządzenie z dnia 28 września 2002 r.). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, analiza § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a-c rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. wskazuje, że przepis ten przewiduje odpowiednie stawki bądź za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, bądź za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Za inne czynności radcy prawnego, podejmowane w tym stadium postępowania sądowego, przepis § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a-c nie ustala stawek minimalnych. Oznacza to, że w wypadku owych innych czynności radcy prawnego brak będzie normatywnych podstaw do określenia niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego w sposób określony w art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a. Konkludując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał brak podstaw prawnych do zwrotu kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa) w sprawie o stwierdzenie prawomocności wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2006 r. Zażaleniem z dnia 15 października 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K., zastępowany przez radcę prawnego S. M., zarzucając naruszenie przepisów § 2 ust. 2, § 3 ust. 1 i § 10 pkt 13 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., zaskarżył w całości powołane na wstępie postanowienie i wniósł o zasądzenie od strony na rzecz organu kwoty 360,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniósł, iż sąd ma obowiązek uwzględnić nakład pracy oraz charakter pracy i wkład pracy pełnomocnika. Sąd przyznając zwrot kosztów postępowania powinien stosować stawki w sprawach najbardziej zbliżonych do rozpoznawanej przez sąd. Taką właśnie sprawą jest nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu. Organ podniósł ponadto, że sąd w ogóle nie uwzględnił okoliczności, iż wyrok zaopatrzony klauzulą stwierdzającą jego prawomocność został wydany dopiero po złożeniu stosownego wniosku przez pełnomocnika organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie niniejszej należy podzielić pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W stanie sprawy Dyrektor Izby Skarbowej w K. wystąpił o stwierdzenie prawomocności wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl art. 169 p.p.s.a. prawomocność orzeczenia stwierdza na wniosek strony lub z urzędu (art. 286 § 1 p.p.s.a.) wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym, a dopóki akta sprawy znajdują się w Naczelnym Sądzie Administracyjnym - ten Sąd. Dokonywanie określonej czynności procesowej może wiązać się z obowiązkiem poniesienia związanych z tym kosztów. Stąd też w art. 199 p.p.s.a. została określona podstawowa reguła ponoszenia kosztów postępowania, według której koszty postępowania obciążają stronę w zakresie, w jakim są one związane z jej udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym, z tym jednak zastrzeżeniem, że koszty postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ponosi strona przegrywająca sprawę przed tym Sądem, inaczej niż w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, który uprzywilejowuje pod tym względem stronę skarżącą. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, zostało bowiem wyłączone stosowanie zasady odpowiedzialności za wynik postępowania, co oznacza, że zwrot kosztów postępowania może nastąpić jedynie na rzecz skarżącego i tylko w sytuacji, gdy skarga została uwzględniona (art. 200 p.p.s.a.) lub też, gdy zachodzi sytuacja, o jakiej mowa w art. 201 p.p.s.a. Jednocześnie zwrot kosztów między stronami został ograniczony do kosztów niezbędnych. Zgodnie z art. 205 § 2 – § 4 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego (doradcę podatkowego i rzecznika patentowego) zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W myśl § 14 ust. 2 ust. 2 pkt 1 lit. a–c rozporządzeniu z dnia 28 września 2002 r., stawki minimalne wynagrodzenia radcy prawnego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji (pkt 1) wynoszą: w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 6 (a); za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego – 600 zł (b), a także w innej sprawie – 240 zł (c). Sposób liczenia wynagrodzenia wymieniony pod lit. a i b powołanego przepisu nie może mieć zastosowania w rozstrzyganej sprawy ze względów oczywistych – postępowanie dotyczy stwierdzenia prawomocności wyroku, natomiast określony pod lit. c ze względu na obowiązujące w postępowania sądowoadministracyjnego reguły w kwestii zwrotu kosztów postępowania między stronami (dział V p.p.s.a.). W postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, na co zwrócono uwagę powyżej, obowiązuje bowiem zasada ograniczonej odpowiedzialności za wynik postępowania, wyłączająca możliwość dochodzenia przez organ podatkowy zwrotu kosztów postępowania od skarżącego, bez względu na wynik tego postępowania, a także zasada zwrotu kosztów celowych, w myśl której organ podatkowy w razie przegranej jest zobowiązany zwrócić skarżącemu koszty postępowania, ale tylko te koszty, które były niezbędne do celowego dochodzenia prawa. Ponieważ postępowanie w sprawie stwierdzenia prawomocności dotyczyło wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, dodatkowo należy wskazać na § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a–d powołanego rozporządzenia. Przepis ten w sposób zamknięty przewiduje odpowiednie stawki wynagrodzenia radcy prawnego, to jest: za sporządzenie bądź za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (a), bądź za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (b), bądź za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (c) a także w postępowaniu zażaleniowym (d). Zatem za inne czynności radcy prawnego, podejmowane w tym stadium postępowania sądowego, przepis ten nie ustala stawek minimalnych. Oznacza to, że w wypadku owych innych czynności radcy prawnego, będących następstwem postępowania kasacyjnego, brak jest również podstaw prawnych do określenia kosztów zastępstwa procesowego w sprawie o stwierdzenia prawomocności wyroku. Mając powyższe na uwadze, a także uwzględniając to, że zarówno nadanie klauzuli wykonalności jak i wykonywanie orzeczeń sądów administracyjnych nie należy do właściwości rzeczowej sądów administracyjnych (art. 781 § 2 kodeksu postępowania cywilnego), nie można również zaakceptować stanowiska pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej, odwołującego się do treści § 5 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., zgodnie z którym sąd przyznając zwrot kosztów postępowania powinien wysokość stawki minimalnej określić, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju, w tym wypadku stawkę w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu. Reasumując, za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia przepisów § 2 ust. 2, § 3 ust. 1 i § 10 pkt 13 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. Dokonana analiza przepisów p.p.s.a oraz powołanego rozporządzenia, dowodzi bowiem, iż brak jest podstaw normatywnych pozwalających na zasądzenie od skarżących, na rzecz organu, kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa) w sprawie o stwierdzenie prawomocności orzeczenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 par. 1 i 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.