III SA/Wa 341/04
WyrokWSA w Warszawie2005-01-27
Skład orzekający: Małgorzata Długosz-Szyjko, Andrzej Jagiełło, Alojzy Skrodzki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy niedobór towarów handlowych, wynikający z potencjalnej kradzieży lub zaginięcia, może zostać uznany za przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, jeśli nie został udokumentowany w księgach rachunkowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe postąpiły prawidłowo, zaliczając niedobór towarów handlowych do przychodów podlegających opodatkowaniu, ponieważ spółka nie udokumentowała w księgach rachunkowych żadnych ubytków ani różnic inwentaryzacyjnych. Brak odpowiednich dokumentów uniemożliwia skuteczne wykazywanie przez podatnika, że miały miejsce zdarzenia powodujące niedobory. W takiej sytuacji organ podatkowy jest uprawniony do określenia dochodu na podstawie dostępnych ksiąg i zebranych dowodów.Stan faktyczny
Spółka złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i określiła zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. Organ kontroli skarbowej stwierdził zaniżenie przychodów o kwotę wynikającą z różnicy między ilością sprzedanych a zakupionych tkanin oraz zawyżenie kosztów uzyskania przychodów. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym uznanie niedoboru towarów za przychód i prowadzenie postępowania w sposób budzący brak zaufania. Spółka podnosiła, że brak towarów wynika z kradzieży, a postępowanie podatkowe powinno być zawieszone do czasu zakończenia postępowania karnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Jagiełło, Asesor WSA Alojzy Skrodzki (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r. oddala skargę
Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w związku z art.23 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z poźn. zm.) – zwanej dalej ,,ord. pod", art. 7 ust. 1,2 i 4, art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 12, 37 i 38 oraz art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 1993 r. Nr 106 poz. 482 ze zm.)- zwanej dalej "updop" - Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...].09.2003 r. w sprawie określenia stronie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. w wysokości 83.724,00 zł. Dyrektor Izby Skarbowej uchylając decyzję określił zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. w wysokości 82.124 zł.
W wyniku przeprowadzonej kontroli Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. stwierdził w decyzji z dnia [...].09.2003 r., że Spółka w zeznaniu podatkowym za 1998 r. zaniżyła przychody o kwotę 262.984,32 zł. Kwota zaniżenia przychodów została wyliczona na podstawie porównania ilości sprzedanych tkanin wykazanej w fakturach VAT, rachunkach uproszczonych i paragonach fiskalnych z ilością tkanin zakupionych w ciągu roku 1998, a także na podstawie inwentaryzacji tkanin przeprowadzonej drogą spisu ilości z natury na dzień 31.12.1997 r. i na koniec 1998 r. W wyniku tego porównania ustalono, że sprzedaż tkanin powinna wynosić 111.234, 70 mb. W ewidencji księgowej Spółka wykazała sprzedaż w ilości 92.306, 12 mb (różnica 18.928, 58 m). Wartość sprzedaży netto 16.971,11 mb tkanin została ustalona według średniej ceny sprzedaży tkanin w 1998 r., która wynosiła 15,49 zł/m. Średnia cena sprzedaży tkanin została ustalona przez podzielenie wartości sprzedaży tkanin wykazanej w ewidencji księgowej przez ilość sprzedanych tkanin wykazaną w dowodach sprzedaży.
Ponadto organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, że Spółka zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę 51.612,43 zł. wynikającą z wydatków poniesionych na:
1. składki członkowskie w wysokości 2.100 zł. Powyższa kwota dotyczy składek członkowskich odprowadzonych do Izby Przemysłowo-Handlowej Inwestorów Zagranicznych w W,
2. wynagrodzenia dla Dyrektora Spółki Pani E.P. w wysokości 106.689,60 zł,
3. błędnie wyliczone i wypłacone odsetki z tytułu udzielonych pożyczek przez Panią E.P. pożyczkobiorcy Spółce w kwocie 2.828,50 zł,
4. wypłacone odsetki od udzielonych pożyczek przez udziałowca Spółki przeznaczonych na prowadzoną inwestycję (budowa lokalu użytkowego) w kwocie 77.460,32 zł.
Od powyższej decyzji pełnomocnik Spółki wniósł dnia 10 października 2003 r. odwołanie, w którym zarzucił przedmiotowej decyzji:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1, 2 i 4 oraz art. 12 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych,
- naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 21 § 3, art. 121, art. 122, art. 123, art. 181, art. 187, art. 192, art. 200 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa.
W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik Spółki podnosił, iż organ I instancji niesłusznie zaliczył brakującą ilość tkanin do przychodów Spółki. Jednocześnie wskazał, że w Spółce doszło do zaboru mienia, a brak właściwych zapisów w księgach rachunkowych jest następstwem popełnienia przestępstwa przez poprzedni Zarząd Spółki. Zdaniem pełnomocnika, w przedmiotowej sytuacji, stwierdzone w toku kontroli podatkowej niedobory towaru nie powinny podwyższać sprzedaży. Pełnomocnik uważa, że ze względu na fakt, iż Zarząd Spółki zawiadomił organy ścigania o popełnieniu przestępstwa, dopóki nie zostanie zakończone postępowanie prowadzone przez Prokuraturę, organy skarbowe nie są upoważnione do zajmowania stanowiska w przedmiocie rozliczania brakujących tkanin. Ponadto, w złożonym odwołaniu pełnomocnik zarzucił naruszenie prawa procesowego, poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych oraz nie podjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Pełnomocnik stwierdził, że niesłusznie pominięto dowody zgromadzone w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową W. Zdaniem Pełnomocnika, uniemożliwiono stronie zapoznanie się z materiałem dowodowym i wypowiedzenie się w jego sprawie. Mając powyższe uchybienia na uwadze pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Do pozostałych ustaleń pełnomocnik nie wniósł zastrzeżeń.
Pismem z dnia 10.12.2003 r. Pełnomocnik podtrzymał zarzuty zawarte w odwołaniu. Jednocześnie podniósł, że postępowanie podatkowe powinno zostać zawieszone do czasu podjęcia rozstrzygnięcia w postępowaniu karnym.
Dyrektor Izby Skarbowej w W decyzją z dnia [...].12.2003 r. uchylił zaskarżoną decyzję i określił zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. w wysokości 82.124,00 zł. Dyrektor Izby Skarbowej w W, stwierdził, iż organ podatkowy I instancji zaliczając wartość 18.928,58 m tkanin do przychodów Spółki postąpił w sposób prawidłowy. Argumenty na jakie powołuje się pełnomocnik nie stanowią w ocenie organu II instancji uzasadnienia dla twierdzenia, iż ustalone niedobory nie powinny zwiększyć przychodu. Argumentacja pełnomocnika nie znajduje także potwierdzenia w materiale dowodowym zebranym w toku postępowania podatkowego. W przedmiotowej sprawie brak rachunków dokumentujących sprzedaż oraz brak zapisów w ewidencji nie jest dowodem potwierdzającym, że nie miała miejsca sprzedaż zakupionych wcześniej towarów. Organ podatkowy podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Jednak obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie podatkowym. Także strona winna wykazać dbałość o przedstawienie stosownych środków dowodowych, tym bardziej, że to ona wywodzi z nich określony skutek prawny. W toku prowadzonego postępowania podatkowego strona nie przedstawiła dowodów uzasadniających, że w przedmiotowej sytuacji nie doszło do sprzedaży zakupionego uprzednio towaru. Jedynym wyjaśnieniem przedstawionym przez obecny Zarząd jest podejrzenie kradzieży mienia dokonane przez poprzedni Zarząd. Odnośnie nieuznania za dowód ksiąg Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż w myśl przepisów art. 193 ustawy - Ordynacja podatkowa, księgi podatkowe są rzetelne, jeżeli dokonywane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty. Z kolei za niewadliwe uważa się księgi podatkowe prowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z odrębnych przepisów. Nierozliczony w księgach rachunkowych rozchód materiału w ilości 18.928,58 m, który został wyliczony po analizie ewidencji prowadzonych przez Spółkę świadczy, że księgi nie były prowadzone w sposób rzetelny. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę na niespójność argumentacji Pełnomocnika, który w piśmie z dnia 10.12.2003 r. stwierdził, że "Zarząd Spółki urzędujący do 1998 roku dopuścił się sfałszowania inwentaryzacji na koniec 1997 i 1998 roku, gdyż nie oddawała ona rzeczywistego stanu zapasów towarów handlowych". Przytoczony fragment stoi w sprzeczności z wcześniejszym zarzutem dotyczącym nie przyjęcia ksiąg rachunkowych jako dowód w postępowaniu. Ponadto w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej popełnienie przestępstwa bądź zawiadomienie organów ścigania o jego popełnieniu nie daje podstaw do przyjęcia, że zapisy dokonywane w księgach rachunkowych były poprawne i rzetelne, a tym bardziej nie uzasadnia przyjęcia zapisów ksiąg rachunkowych jako dowodu w postępowaniu podatkowym. Organ podatkowy nie zgadza się również ze stwierdzeniem pełnomocnika, że wyjaśnienie kwestii związanej z przeksięgowaniem zapisów dokonanych przez Spółkę na kontach: "rozliczenie nadwyżek i szkód" i "pozostałe przychody operacyjne", pozwoliłoby ustalić fakty mające znaczenie w postępowaniu podatkowym. Dowody zebrane w toku postępowania podatkowego nie pozwoliły jednoznacznie ustalić przyczyn przeksięgowania i okoliczności zaistnienia przedmiotowego zdarzenia. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż według wyjaśnień głównej księgowej, dokument "Polecenia księgowania" został wystawiony celem urealnienia marży od wartości sprzedanych towarów w sklepie w W, za okres od 01.12.1999 r. do 31.12.1999 r. Natomiast brak rozliczenia rozchodu zakupionych tkanin został stwierdzony w 1998 r. Kwota przeksięgowania wynosiła 129.175,56 zł. Z kolei kwota wynikająca z braku rozchodu tkanin wyliczona wg średniej ceny sprzedaży tkanin wyniosła 262 984,32 zł. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego trudno ustalić jakąkolwiek prawidłowość, pozwalającą na przyjęcie faktu mającego istotne znaczenie dla toczącego się postępowania.
Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił stanowiska skarżącego co do naruszenia przepisów prawa procesowego, w postaci niepodjęcia wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także niezapoznania strony z zebranym materiałem dowodowym. Organ odwoławczy stwierdził, że w toku prowadzonego postępowania podatkowego, organ I instancji podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Strona miała zagwarantowaną możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, z czego kilkakrotnie skorzystała. Przed wydaniem decyzji podatnik został zapoznany z całością materiału dowodowego, co zostało udokumentowane protokołem. Stronie wyznaczono siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania podatkowego. Na złożony wniosek, wydano stronie kopie dwóch protokołów przesłuchania świadków.
Organ odwoławczy nie uznał zarzutu dotyczącego braku kontroli krzyżowej w punkcie handlowym "[...]". Ze względu na uruchomienie przedmiotowego stoiska w lutym 1999 r., a dokumentacja dotycząca sprzedaży z tego punktu handlowego znajduje się w ewidencji księgowej Spółki. Przeprowadzenie kontroli krzyżowej byłoby, w ocenie organów podatkowych, niecelowe.
Organ podatkowy nie zgodził się również ze stanowiskiem skarżącego w kwestii zasadności zawieszenia postępowania podatkowego do momentu zakończenia postępowania prowadzonego przez Prokuraturę. W ocenie organu II instancji orzeczenie o winie lub braku winy osób zasiadających w Zarządzie spółki w 1998 r. nie ma wpływu na określenie obowiązku podatkowego dla Spółki. Prawo podatkowe jest autonomiczną dziedziną prawa i samo w sobie jest kompletne dla oceny prawidłowości realizacji obowiązków podatkowych. Biorąc pod uwagę powyższe, zgodnie z art. 201 ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania podatkowego.
Co do pozostałych ustaleń zawartych w decyzji będącej przedmiotem odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że aneksy zawarte do umowy o pracę nie były ważnie zawarte pod względem prawnym, a tym samym nie są skuteczne w związku z czym zobowiązania z tych umów nie mogą być kosztem uzyskania przychodu.
Organ odwoławczy uznał za koszt uzyskania przychodów wynagrodzenie Pani E.P. jedynie w wysokości wynikającej z umowy o pracę zawartej w dniu 01.10.1991 r. kwota wynagrodzenia ustalona w wysokości 250,00 zł. Co do pozostałych ustaleń zawartych w decyzji będącej przedmiotem odwołania. Dyrektor Izby Skarbowej nie stwierdził nieprawidłowości i mając na uwadze powyższe ustalenia, określił zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych dla Spółki za 1998 r. w wysokości 82.124,00 zł
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącego wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji i uchylenie decyzji z uwagi na naruszenie prawa materialnego i procesowego a w szczególności:
-art. 7 ust. 1, 2 updop, poprzez nieprawidłową interpretację przepisów i uznanie niedoboru w towarach handlowych za przedmiot opodatkowania
-art. 12 ust. 1 i 3 updop, poprzez uznanie strat spowodowanych zaborem mienia za przychód podatkowy,
-art. 19 ust. 1 updop, poprzez przyjęcie za podstawę opodatkowania wartości zawyżonej, tj. strat w towarach handlowych,
-art. 121 Ord. pod. tj. prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych,
-art. 122 ord. pod, poprzez niepodjęcie przez organ kontrolny wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
-art. 123 ord. pod., poprzez uniemożliwienie stronie zapoznanie się z całokształtem zebranego materiału dowodowego,
-art. 181 ord. pod., poprzez pominięcie w ustaleniach stanu faktycznego materiałów zgromadzonych w postępowaniu przygotowawczym,
-art. 187 ord. pod, poprzez zaniechanie czynności wyjaśniających, mających na celu zbadanie całego materiału dowodowego i jego rozpatrzenie, a także wydanie decyzji "w oparciu o domniemanie dokonania sprzedaży brakujących towarów,
-art. 192 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez nie wskazanie stronie dowodów na uzasadnienie twierdzenia organu kontrolującego, że brakujące towary handlowe zostały przez Spółkę sprzedane,
-art. 200 ord. pod., poprzez uniemożliwienie zapoznania się stronie z całością materiału dowodowego w sprawie.
Ponadto strona skarżąca wniosła o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Jednocześnie spółka wniosła o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przypisanych.
Spółka zarzuciła, że ze względu na toczące się postępowanie przed organami ścigania, organy skarbowe nie były upoważnione do zajmowania stanowiska w przedmiocie rozliczania brakujących tkanin.
W ocenie skarżącej niesłusznie uznano brakującą ilość tkanin za przedmiot opodatkowania podatkiem dochodowym, tym samym naruszając prawo materialne. Skarżąca spółka twierdzi, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do sprzedaży ani do innego rozporządzenia towarami handlowymi, które spowodowałoby powstanie w spółce przychodu, czyli przysporzenia majątkowego. Zatem, zdaniem Spółki, rozstrzygnięcie organów podatkowych nie znajduje potwierdzenia w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, tj. art. 7 ust. 1 i 2, a także art. 12 ust. 1 i 3 wspomnianej ustawy.
Strona skarżąca zarzuca również, że organy podatkowe oparły się w przedmiotowej sprawie na domniemaniu zaistnienia sprzedaży. Jako argument podaje rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dnia [...].12.2003 r w zakresie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 1998 r. Organ podatkowy orzekł, że w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, w przedmiotowej sprawie nie doszło do sprzedaży, dlatego uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie. Jednocześnie strona skarżąca zarzuca, że organ podatkowy niesłusznie nie uznał za dowód w postępowaniu podatkowym ksiąg rachunkowych za okres od 01.01.1998 r. dotyczących przychodów ze sprzedaży. Jej zdaniem, okazana dokumentacja księgowa pozwala ustalić fakty mogące mieć znaczenie w postępowaniu podatkowym. Przeksięgowanie zapisów dokonanych przez firmę "A[...]" na kontach: "rozliczenie nadwyżek i szkód" i "pozostałe przychody operacyjne", stanowi wyjaśnienie faktu niezgodności zapisów w księgach rachunkowych. Dopiero prawomocny wyrok zapadły w postępowaniu karnym oraz uzyskane w jego wyniku odszkodowanie stanowiłyby podstawę do zaksięgowania przychodu oraz ewentualnych kosztów uzyskania przychodów w księgach rachunkowych Spółki. Powołano się przy tym na wyjaśnienia Ministra Finansów przy piśmie nr PO 2/AŁ-0400/98, w których podano sposób zaliczania strat w ciężar kosztów uzyskania przychodów. Ponadto, w skardze podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego. Strona skarżąca twierdzi, że postępowanie prowadzone było w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych, a także nie podjęto wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W wyniku pominięcia dowodów zgromadzonych w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową W, nie zebrano całego materiału dowodowego. Wobec tego, strona skarżąca twierdzi, że decyzja została wydana o niekompletny materiał dowodowy, a stronie uniemożliwiono zapoznanie się z całym materiałem dowodowym, a tym samym wypowiedzenie się w jego sprawie.
Jednocześnie, zdaniem strony skarżącej, ze względu na wady prawne w postępowaniu podatkowym, wnosi ona o stwierdzenie wydanie decyzji z naruszeniem prawa.
Odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje,
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Stosownie do art. 134 § 1 cyt. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia tego kryterium stwierdzić należy, że wydana zostało bez naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd stwierdza, że w myśl art. 9 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych Spółka była zobowiązana do prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku, m.in. zgodnie z ustawą z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 121, poz. 591, ze zm.). Zgodnie z ustawą o rachunkowości dokumentacja księgowa winna w sposób pisemny odzwierciedlać fakt wystąpienia operacji gospodarczych. Księgi rachunkowe powinny zatem ukazywać pełen obraz należności i zobowiązań istniejących w danej jednostce. W przedmiotowej sprawie Spółka nie ujawniła w prowadzonych za 1998 r. księgach rachunkowych żadnych niedoborów ani ubytków, które wynikałyby z zaboru mienia albo innego zdarzenia losowego. Spółka nie wykazała też w księgach rachunkowych żadnych różnic inwentaryzacyjnych, które skutkowałyby sporządzeniem protokołu różnic inwentaryzacyjnych i weryfikacją stanów księgowych. Mając to na uwadze organ podatkowy stwierdzając, iż Spółka nie wyjaśniła, co stało się z brakującym towarem, był uprawniony do określenia dochodu w prawidłowej wysokości i dokonał tego w sposób zgodny z przepisami. W ocenie Sądu, w sytuacji, kiedy podatnik w ogóle nie sporządza dowodów stwierdzających niedobór lub strat w towarach, nie może w toku postępowania skutecznie wykazywać, że miały miejsce takie wydarzenia, które były źródłem niedoborów czy strat. Zatem organ podatkowy, działając w oparciu o art. 23 § 2 ord. pod. uprawniony był do określenia dochodu przy wykorzystaniu ksiąg podatkowych i dowodów zebranych w postępowaniu podatkowym.
Sąd zauważa ponadto, że Spółka sama ma wątpliwości z ustaleniem przyczyny braku towaru. Raz pełnomocnik podnosi, że dokonano zawiadomienia do organów ścigania ze względu na kradzież towarów przez poprzedni Zarząd. Dalej podnosi, że nie wyjaśniono w toku postępowania zapisu na koncie 243 "rozliczenie nadwyżek i szkód" w kwocie 129.175 zł oraz co było motywem przeksięgowania owej kwoty na konto 765" "pozostałe przychody operacyjne". Pełnomocnik sam wskazuje, przyznając rację organom podatkowym, iż Spółka w przypadku kradzieży powinna sporządzić stosowny dokument księgowy ale takiego dokumentu nie sporządziła. W ocenie pełnomocnika takim dokumentem mogłoby być polecenie księgowania nr 126. Zatem z jednej strony pełnomocnik stwierdza, że brak towaru spowodowany był kradzieżą towaru ale nie wyklucza też, iż dokument księgowy nr 126 stwierdza powstałą szkodę bez określenia o jaką szkodę chodzi. Taki sposób dowodzenia danego faktu jest niedopuszczalny, ponieważ nie prowadzi do wyjaśnienia stanu faktycznego a wskazuje tylko na przypuszczenie, iż coś mogło nastąpić. Strona biorąc czynny udział w postępowaniu powinna dowodzić danego faktu w oparciu o posiadane dokumenty lub inne dowody a nie przypuszczenia.
W ocenie Sądu, Skarżąca Spółka, odpowiada za dobór swoich pracowników, efektywność i poprawność świadczonej przez nich pracy. Dotyczy to także działalności Prezesa Zarządu, który wykonywał swoje obowiązki w oparciu o umowę o pracę. Skutków braku nadzoru nad odpowiednim prowadzeniem ksiąg rachunkowych, czego potwierdzeniem jest podsumowanie wyników badania ksiąg rachunkowych za 1998 r. wykonanego przez podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych (karta akt podatkowych nr 316), nie można przerzucać na budżet.
Odnośnie zarzutu pełnomocnika skarżącej Spółki, co do opodatkowania niedoboru, Sąd zauważa, że organy podatkowe dokonały w sposób zgodny z prawem określenia dochodu w prawidłowej wysokości w oparciu o art. 23 § 2 ord. pod. a następnie opodatkowały ten dochód. Nie można w takiej sytuacji mówić o opodatkowaniu niedoboru towaru, skoro niedobór towarów nie został stwierdzony żadnym dokumentem.
Odnosząc się natomiast do zarzutu odmiennego potraktowania w podatku od towarów i usług przez organ podatkowy tej samej kwestii, Sąd stwierdza, że przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja dotycząca podatku od osób prawnych. Mając to na uwadze inne potraktowanie tej samej kwestii w podatku VAT nie oznacza, że niniejsza decyzja jest nieprawidłowa. Sąd nie wyklucza, iż organ podatkowy błędnie rozstrzygnął sporny problem w decyzji dotyczącej podatku VAT. Będąc jednak związany granicami danej sprawy nie może rozstrzygać, co do prawidłowości wydania decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług.
Sąd nie podzielił także stanowiska skarżącego, co do naruszenia przepisów prawa procesowego, w postaci niepodjęcia wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także nie zapoznania strony z zebranym materiałem dowodowym. Analizując akta sprawy Sąd stwierdza, że w toku prowadzonego postępowania podatkowego, organy podatkowe podjęły niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Strona miała zagwarantowaną możliwość wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów, z czego kilkakrotnie skorzystała. Przed wydaniem decyzji podatnik został zapoznany z całością materiału dowodowego, co zostało udokumentowane protokołem. Stronie wyznaczono siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania podatkowego. Na złożony wniosek, wydano stronie kopie dwóch protokołów przesłuchania świadków. W świetle powyższego zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania jest niezasadny.
Nie można się zgodzić również z zarzutem skarżącej, że dopóki nie zostanie zakończone postępowanie prowadzone przez Prokuraturę organy skarbowe nie powinny zajmować stanowiska w przedmiocie rozliczania brakujących tkanin. Przepisy postępowania podatkowego nie uzależniają wydania decyzji podatkowej od orzeczenia w sprawie karnej. Są to dwa odrębne postępowania, mające na celu różne ustalenia. Jedno dotyczy zobowiązania podatkowego drugie ustalenia i ukarania sprawcy czynu zabronionego. Niemniej jednak, jeżeli wyrok w sprawie karnej w ocenie skarżącej, będzie miał wpływ na wysokość zobowiązania, to w takiej sytuacji stronie będzie przysługiwało prawo do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygnięto jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło