I FSK 389/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Juliusz Antosik (sprawozdawca), Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Krzysztof Stanik, Protokolant Jan Jaworski, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2006 r. na rozprawie w Wydziale I Izby Finansowej skargi kasacyjnej "B." KG /z siedzibą w R. w Niemczech/ od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2134/04 w sprawie ze skargi "B." KG /z siedzibą w R. w Niemczech/ na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 13 września 2004 r., (...) w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od towarów i usług uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2005 r., III SA/Wa 2134/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę "B." KG /z siedzibą w R. w Niemczech/ na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 13 września 2004 r. w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu postanowienia podano, że w dniu 29 listopada 2004 r. Sąd wezwał stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego i do uzupełnienia braków formalnych skargi przez złożenie dokumentu, z którego wynika, że Jurgen D. jest upoważniony do jednoosobowej reprezentacji spółki, zaś stronę pouczono, że nieuzupełnienia braków i nieuiszczenie wpisu w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma spowoduje odrzucenie skargi. Wysłane na wskazany adres do doręczeń wezwanie odebrała w dniu 2 grudnia 2004 r. pełnomocnik skarżącej spółki, zatem wskazany w wezwaniu siedmiodniowy termin upływał 9 grudnia 2004 r. W dniu 6 grudnia 2004 r. strona zapłaciła wpis, ale - mimo pouczenia o skutkach nieuzupełnienia braków formalnych skargi - nie złożyła dokumentu potwierdzającego, że J. D. jest uprawniony do jednoosobowego reprezentowania spółki, nie dopełniając tym samym wskazanych w wezwaniu Sądu czynności. W związku z powyższym, Sąd, powołując się na art. 58 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o odrzuceniu skargi. W skardze kasacyjnej od tego postanowienia wymieniona Spółka, powołując się na art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzuciła naruszenie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: art. 37 par. 1 pkt 1 i art. 47 par. 1 przez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 58 par. 1 pkt 3 i art. 82 przez błędną wykładnię. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że zachodzi sprzeczność między treścią wezwania Sądu, otrzymanego 2 grudnia 2004 r., a treścią uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Zdaniem Spółki, nieprawdą jest, że strona skarżąca została wezwana do złożenia dokumentu, "z którego wynika, że Jurgen D. jest upoważniony do jednoosobowej reprezentacji spółki" oraz że stronie wyznaczono termin do złożenia jakichkolwiek dokumentów. Z treści wezwania Sądu wynika bowiem, że strona została wezwana do złożenia dokumentu upoważniającego do "jednoosobowego podpisania skargi przez Jurgena D.". Skarga zaś została podpisana przez pełnomocnika Spółki, a nie przez J. D., dlatego wezwanie Sądu było bezprzedmiotowe w zakresie, w jakim dotyczyło złożenia dokumentów potwierdzających upoważnienia do podpisania skargi przez osobę, która je podpisała. Ponadto Spółka twierdzi, że podczas wglądu w akta w Sądzie w dniu 18 stycznia 2005 r. jej pełnomocnik stwierdził, że znajdują się w nich podstawowe dokumenty Spółki, w tym wyciąg z rejestru spółek handlowych, a zatem Sąd dysponował dokumentem, z którego wynikało prawo J. D. do udzielenia pełnomocnictwa. Zdaniem Spółki, z art. 46 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wynika, aby do pełnomocnictwa trzeba było dołączać dodatkowe dokumenty. Jeżeli zaś Sąd uznał za konieczne sprawdzenie prawidłowości udzielonego pełnomocnictwa, powinien wprost wyrazić, jakie dokumenty i w jakim celu mają być złożone. Nie można domagać się, aby strona domyślała się, że Sąd zamiast "podpisania skargi" miał na myśli "reprezentację spółki". Ani art. 37, ani art. 47 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawierają wymogu dołączenia do pełnomocnictwa czy pisma strony dokumentów takich, jak umowa spółki, wyciąg z rejestru sądowego, a ponadto z art. 44 par. 1 tej ustawy wynika, że sąd może tymczasowo dopuścić do podjęcia naglącej czynności osobę niemogącą przedstawić pełnomocnictwa. Zatem odrzucenie skargi - w ocenie skarżącej Spółki - z powodu niedołączenia do pełnomocnictwa dodatkowych dokumentów stanowi naruszenie art. 37, art. 47 par. 1 i art. 58 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podniesiono, że Sąd w wezwaniu nie wyznaczył stronie żadnego terminu na złożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie do jednoosobowego podpisania skargi przez J. D. Treść wezwania została podzielona na dwa ustępy, pierwszy dotyczył złożenia dokumentów, a drugi - uiszczenia wpisu. Jedynie do uiszczenia wpisu Sąd wyznaczył 7-dniowy termin, który został dochowany. A skoro Sąd nie wyznaczył terminu do złożenia dokumentów, nie mógł odrzucić skargi z powodu ich niezłożenia w wyznaczonym terminie. Miało to jednak miejsce, przez co został naruszony art. 58 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazane naruszenie przepisów postępowania miało, w ocenie strony skarżącej, istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do odrzucenia jej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna wyłącznie z powodu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisu art. 58 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Co prawda w petitum tej skargi jako postać naruszenia tego przepisu wskazano jego błędną wykładnię, a z uzasadnienia wynika, że stronie skarżącej chodzi o niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, to jednak w wypadku podstaw kasacyjnych z art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli opartych na naruszeniu przepisów postępowania - a takim właśnie przepisem jest art. 58 par. 1 pkt 3 powołanej ustawy - nie ma to znaczenia, gdyż nie jest konieczne wskazywanie postaci naruszenia przepisów postępowania; wystarczy wskazanie istotnego wpływu uchybień w tym zakresie na wynik sprawy, a wpływ ten został przez stronę skarżącą wykazany. Stosownie do powołanego przepisu art. 58 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Z treści tego przepisu wynika, że nieuzupełnienie braków formalnych skargi jest przesłanką odrzucenia skargi, ale tylko wtedy, gdy nie zostało dokonane w terminie wyznaczonym przez sąd, co oznacza, że termin ten powinien być wyraźnie wskazany w wezwaniu sądu. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych powinno być czytelne, jasne i zrozumiale dla strony, tak, aby nie budziło u niej żadnych wątpliwości; por. B. Dauter w pracy zbiorowej: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2005, s. 127 oraz powołane tam postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1999 r., III RN 9/99 /OSNAPU 2000 nr 9 poz. 343/. Natomiast w wezwaniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2004 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżącej Spółki 2 grudnia 2004 r. - jak trafnie zauważono w skardze kasacyjnej - termin do usunięcia braków formalnych skargi nie został w ogóle podany, co może wynikać z niewłaściwej jego redakcji. W części dotyczącej czynności, do których została wezwana strona skarżąca, składa się ono z dwóch punktach o następującym brzmieniu: Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wzywa do: 1. usunięcia braków formalnych skargi (...) przez: a/ złożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie do jednoosobowego skargi przez Jurgena D. /odpis umowy spółki, wyciąg z rejestru sądowego, statut, zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej/ oraz tłumaczenia takiego dokumentu na język polski, 2. uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł (...) w terminie 7 dni. Również zawarta w dalszej części wezwania informacja o skutkach nieusunięcia braków formalnych w postaci odrzucenia skargi nie wskazuje - wbrew stwierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - że chodzi o termin siedmiodniowy; brzmi ona następująco: Nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie spowoduje odrzucenie skargi (...). Nie ulega zatem wątpliwości, że termin siedmiodniowy sformułowany w punkcie 2 wezwania odnosił się tylko do uiszczenia wpisu, a nie do usunięcia braków formalnych przez złożenie dokumentu. W takiej sytuacji nie można uznać, że w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi został wyznaczony jakikolwiek termin w tym zakresie. Zaś odrzucenie skargi, mimo niewyznaczenie tego terminu, oznacza naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisu art. 58 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naruszenie tego przepisu wynika także z niedokładnego określeniu przedmiotu wezwania. Skarga skarżącej Spółki została podpisana przez pełnomocnika, a pełnomocnictwo udzielone przez Jurgena D. zostało dołączone do skargi. W związku z powyższym - wobec niedołączenia do skargi dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie J. D. do reprezentowania Spółki /p. art. 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, czyli także do udzielenia pełnomocnictwa do złożenia skargi - wezwanie Sądu powinno dotyczyć przedłożenia tego rodzaju dokumentu, a nie, jak to określono w tym wezwaniu, dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie do jednoosobowego podpisania skargi. Przecież skarga została podpisana przez pełnomocnika, a brak było jedynie dokumentu, z którego wynikało umocowanie do reprezentowania Spółki osoby, która udzieliła tego pełnomocnictwa. Niezasadne są natomiast pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Naruszenia przepisów art. 37 par. 1 pkt 1 i art. 47 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżąca Spółka upatruje w tym, że nie zawierają one /a także wskazany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej art. 46 par. 1 tej ustawy/ wymogu dołączenia do pełnomocnictwa lub pisma strony takich dokumentów jak umowa spółki czy wyciąg z rejestru sądowego. Jednakże strona skarżąca pomija wskazany już wyżej przepis art. 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiący, że przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 /w artykule tym jest mowa o organach i osobach uprawnionych do działania w imieniu osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych mających zdolność sądową - uwaga NSA/, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Oznacza to, że w wypadku złożenia skargi do sądu administracyjnego przez pełnomocnika osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową ma on obowiązek bez wezwania dołączyć do akt sprawy nie tylko pełnomocnictwo, stosownie do art. 37 par. 1 i art. 46 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale także dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa - stosownie do art. 29 tej ustawy. Niedołączenia tego dokumentu stanowi brak formalny, którego usunięcie następuje w trybie określonym w art. 49 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pod rygorem odrzucenia skargi /art. 58 par. 1 pkt 3 tej ustawy/; p. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., GSK 1337/04 /ONSAiWSA 2005 Nr 5 poz. 91/. Przewidziany w tym przepisie, tzn. w art. 49 par. 1, termin do uzupełnienia braków formalnych jest terminem ustawowym, w związku z tym postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu art. 82 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczącego terminów sądowych, należy uznać za bezprzedmiotowy. Natomiast, jeżeli chodzi o zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej twierdzenie, że w aktach już w dniu wezwania znajdował się wyciąg z niemieckiego rejestru spółek handlowych, przetłumaczony na język polski, to przede wszystkim należy zauważyć, że był to wyciąg z 1998 r., znajdujący się w przesłanych przez Dyrektora Izby Skarbowej aktach podatkowych. Natomiast pełnomocnictwo do złożenia skargi do sądu administracyjnego zostało podpisane przez J. D. w październiku 2004 r., w związku z czym było konieczne złożenie dokumentu, z którego wynikało umocowanie do reprezentowania Spółki, aktualnego na dzień sporządzenia skargi, niezależnie od tego, że okoliczność znajdowania się wymienionego wyciągu z rejestru w aktach podatkowych pełnomocnik Spółki powinien wskazać wraz ze złożeniem skargi. Odnośnie do przytoczonego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przepisu art. 44 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dopuszczającego możliwość tymczasowego dopuszczenia do podjęcia nagłej czynności osoby niemogącej przedstawić pełnomocnictwa, to należy wyjaśnić przede wszystkim, że przepis ten odnosi się do czynności procesowych, a więc do trwającego postępowania sądowego, nie zaś do wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Nie ma bowiem mowy o czynnościach procesowych, gdy postępowanie nie zostało skutecznie wszczęte. Por. M. Niezgódka-Medek w powołanym wcześniej Komentarzu, s. 113 i przytoczony tam wyrok WSA w Opolu z dnia 5 kwietnia 2004 r., II SA/Wr 1225/01 /ONSAiWSA 2004 Nr 3 poz. 53/. Z powyższych względów na podstawie art. 185 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ orzeczono jak w sentencji. Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, ponieważ w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej zostało uchylone postanowienie, a nie wyrok, sądu pierwszej instancji /art. 203 pkt 1 tej ustawy/.