II FZ 760/06
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2006-12-28
Skład orzekający: Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej) może zostać uwzględniony, jeśli poprzedni wniosek został oddalony, a strona nie wykazała istotnej zmiany swojej sytuacji majątkowej lub rodzinnej?Ratio decidendi
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony, jeśli strona nie wykazała istotnej zmiany swojej sytuacji majątkowej lub rodzinnej w porównaniu do poprzedniego wniosku, który został oddalony. Sąd prawidłowo ocenił, że przychód z działalności gospodarczej w wysokości 156 977 zł w 2005 r. pozwalał na pokrycie wpisu sądowego w kwocie 100 zł bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a także prawidłowo uwzględnił sytuację majątkową i dochody członków rodziny strony.Stan faktyczny
Skarżący J. B. złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na brak istotnych zmian w sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego w porównaniu do poprzedniego wniosku, który został oddalony. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące błędnej oceny jego sytuacji majątkowej, nieuwzględnienia nieściągalności wierzytelności oraz błędnego uwzględnienia sytuacji jego rodziny.Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 sierpnia 2006 r., o sygn. akt I SA/Wr 1105/03 w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 18 marca 2003 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1998 postanawia oddalić zażalenie.
Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącemu J. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go do wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, iż rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest wnioskiem ponownym. Poprzedniego wniosku (o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie skarżącego od opłaty kancelaryjnej za odpis protokołu z rozprawy i od wniosku o sporządzenie uzasadnienia oraz wpisu od skargi kasacyjnej) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu również nie uwzględnił ,zaś zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 9 stycznia 2006 r. odmawiające przyznania prawa pomocy zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2006 r. , sygn. akt [...]. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił dokonaną przez sąd I instancji ocenę sytuacji majątkowej i rodzinnej strony pod kątem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako ppsa).
W kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej, złożonym po ponownym wezwaniu skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł J. B. podniósł, iż dochody z tytułu emerytury w kwocie 655,87 zł netto zabezpieczają minimum jego egzystencji. Został on wpisany do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Osiągnięty przez niego w 2004 r. dochód w wysokości 448 824,85 zł obejmuje jedynie kwoty należne, których nie otrzymał od swoich kontrahentów w okresie prowadzenia działalności gospodarczej. Powołał się na fakt, iż przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka przyznano mu pomoc prawną. Wskazał ponadto, iż nie może liczyć na pomoc osób bliskich. Przedstawił też miesięczne zestawienie wydatków, z którego wynikało, iż ponosi miesięcznie wydatki w wysokości 649,85 zł.
Ze złożonego przez niego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i pełnoletnim synem. Nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani innych przedmiotów wartościowych. Wysokość jego emerytury wynosi 2 015,20 zł brutto miesięcznie, żona ma emeryturę w wysokości 935,40 zł brutto, zaś syn nie osiąga żadnych dochodów. Od 25 kwietnia 1997 r. na podstawie umowy między J. B. a K. B. została zniesiona wspólność majątkowa małżeńska i ustanowiona rozdzielność majątkowa. Wyrokiem z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy we Wrocławiu- Fabrycznej zasądził od skarżącego na rzecz jego żony alimenty w kwocie 1000 zł miesięcznie.
W celu dokładnego wyjaśnienia sytuacji majątkowej , rodzinnej i wysokości osiąganych przez stronę dochodów wezwano J. B. do złożenie odcinków emerytury skarżącego i jego żony, odpisu zeznania podatkowego za rok 2005 , szczegółowych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, informacji o posiadanych przez niego środkach transportu( ich rodzaju, roczniku i wartości), wskazania tytułu prawnego skarżącego do nieruchomości położonej we Wrocławiu, przy ul. [...] przedstawienia dokumentu potwierdzającego wpisanie go do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, wyjaśnienia, na jakiej podstawie ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem żony, czy korzysta on z pomocy społecznej i innych form wsparcia państwowego. Wykonując to zarządzenie Sądu strona przedstawiła fotokopię przekazu pocztowego swojej emerytury po potrąceniach, przekazy świadczenia alimentacyjnego jego żony, zeznania o wysokości osiągniętego w 2005 r. dochodu, historii rachunku bankowego prowadzonego dla [...] J. B. za luty, kwiecień i maj 2006 r., zaświadczenie o dokonaniu wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, sentencję wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia- Fabrycznej z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt [...]. Ze złożonych dokumentów wynika, iż J. B. uzyskał w 2005 r. z pozarolniczej działalności gospodarczej przychód w wysokości 156 887 zł, nie ponosząc jednocześnie kosztów uzyskania przychodu. Nie ma on żadnych środków transportu, nie korzysta z pomocy społecznej ani innych form państwowej pomocy. Do lokalu przy ul. [...] spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu przysługuje synowi skarżącego.
Postanowieniem z dnia 17 lipca 2006 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów. Od postanowienia tego strona skarżąca wniosła sprzeciw, podając w jego uzasadnieniu dodatkowo, iż wierzytelności z roku 2004 są nieściągalne. Osiągane przez skarżącego oraz jego żonę przychody pozwalają zaś zaledwie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zwróciła też uwagę, iż zobowiązana jest obecnie ponieść koszty sądowe w kilku toczących się równolegle sprawach sądowych, zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Ponadto w ocenie strony dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy znaczenie winna mieć wyłącznie sytuacja majątkowa ubiegającego się o prawo pomocy, a nie sytuacja jego rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, iż w sprawach zawisłych przed nim J. B. został wezwany łącznie do uiszczenia opłat w wysokości 330 zł (tytułem opłaty kancelaryjnej i wpisu od skargi kasacyjnej).
Odnosząc się do opisanych wyżej ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił przede wszystkim uwagę, iż zgodnie z art. 3 i 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1271 ze zm.) do wniosku o przyznanie prawa pomocy stosuje się, mimo wniesienia skargi przed 1 stycznia 2004 r. – przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dalej Sąd zauważył, iż skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza powoduje utratę mocy tego postanowienia, a sprawa, zgodnie z art. 260 ppsa, podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Uzasadnienie sprzeciwu nie wywołuje zatem skutku takiego, jaki wywołują zarzuty wskazane w środku odwoławczym ( zażaleniu, skardze kasacyjnej), a jedynie stanowi uzupełnienie danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej strony ubiegającej się o prawo pomocy.
Sąd wskazał dalej, odwołując się do treści art. 245 § 1 , § 3, § 4 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego może być przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżący w tym przypadku ubiega się o przyznanie prawa pomocy ponownie. Poprzedni jego wniosek został oddalony, obecnie Sąd, z mocy art. 153 ppsa, związany jest więc oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania dokonanymi przez ten Sąd i Naczelny Sąd Administracyjny w zakresie stanu faktycznego, wynikającego z oświadczeń i dokumentów złożonych przez stronę skarżącą w poprzednim wniosku. Tym samym ocenie podlegają obecnie tylko te fakty, które są nowe i nie były poprzednio poddane ocenie przy badaniu istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Skoro bowiem ponowiona obecnie argumentacja wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wywołała skutku w postaci przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od wyższych opłat, to tym samym, zgodnie z zasadami logicznego rozumowania, nie może obecnie stanowić podstawy do uwzględnienia ponownego żądania przyznania prawa pomocy.
Oceniając w tak zakreślonym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd zauważył, iż błędny jest pogląd skarżącego, iż istnienie przesłanek uprawniających do przyznania prawa pomocy winno być badane tylko przy uwzględnieniu sytuacji strony, bez badania sytuacji członków rodziny. Z treści art. 246 § 1 pkt 2 ppsa wynika bowiem wprost, iż sytuacja materialna rodziny strony ma znaczenie dla oceny zasadności wniosku, badaniu podlega bowiem możliwość jednoczesnego zaspokajania przez stronę potrzeb rodziny i opłacenia kosztów sądowych. W tym przypadku strona zresztą motywując swój wniosek również powoływała się na skromne środki finansowe, pozostające do dyspozycji zamieszkujących z nią członków rodziny.
Sąd zauważył dalej, że wynikającą z art. 199 ppsa zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Obowiązek ten sprzyjać ma rozwadze przy wyborze drogi sądowej dochodzenia swoich praw. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od wskazanej wyżej reguły, przesłanki tego zwolnienia nie mogą więc być interpretowane rozszerzająco. Ponadto przyjęcie przez ustawodawcę zasady ponoszenia kosztów sadowych przez strony zobowiązuje wnioskującego o prawo pomocy do zachowania szczególnej staranności przy wskazywaniu podstaw, które uzasadniają takie żądanie. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy trzeba mieć zatem na względzie, iż koszty sądowe zasługują na równe traktowanie z innymi obciążeniami finansowymi stron, zaś Sąd winien w każdym przypadku wyważyć zarówno interes Państwa( to jest wszystkich obywateli),jak i strony skarżącej ( Sąd odwołał się w tym zakresie do poglądu E.Ruśkowskiego, wyrażonego w glosie do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1995 r., sygn. akt II ARN 75/94). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest więc kierowana do osób dotkniętych ubóstwem, całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Ubiegający się o taką pomoc powinni zatem poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych środków utrzymania ( Sąd odwołał się w tym zakresie do poglądu wyrażonego w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1980 r., sygn. akt I CZ 99/80).
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, iż wpis od skargi kasacyjnej w tej sprawie wynosi 100 zł. Nie można zatem uznać, iż skarżący nie może go ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Alimenty, do płacenia których zobowiązuje skarżącego wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej przeznaczane są na potrzeby syna i małżonki skarżącego, tym samym wpływają pozytywnie na budżet gospodarstwa domowego, w którym pozostaje też skarżący. Ponadto skoro żona skarżącego, poza alimentami, dysponuje też świadczeniem emerytalnym, to uznać należy, iż środki te wystarczają na utrzymanie jej i syna. Tym samym Sąd, oceniając możliwości uiszczenia wpisu przez J. B., bierze pod uwagę tylko konieczność posiadania przez niego środków na własne utrzymanie. Skarżący zaś, jak wskazuje treść zeznania za rok 2005 , uzyskał w pozarolniczej działalności gospodarczej przychód, nieobciążony kosztami , w wysokości 156 977 zł. Zestawienie tej wartości z kwotą żądanego wpisu sądowego powoduje, iż nawet biorąc pod uwagę wysokość opłat sądowych w innych sprawach, niedopuszczalne okazuje się przyjęcie, iż poniesienie tych opłat spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu strony.
Sąd zauważył ponadto, iż postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy toczy się z wniosku strony. To ona winna wykazać okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej żądania. Tymczasem skarżący uchylił się od złożenia wszystkich żądanych od niego dokumentów. Nie przedstawił dowodu poświadczającego wysokość świadczenia emerytalnego jego żony oraz wyjaśnienia, na jakiej podstawie ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem żony. Nie przedstawił też innych dokumentów, uprawdopodabniających niemożność poniesienia kosztów sądowych. Sąd zauważył bowiem, iż wprawdzie zwolnienie od kosztów sądowych ma stanowić gwarancję konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), to jednak ich ponoszenie choćby w minimalnej kwocie sprzyjać ma rozwadze w wyborze drogi sądowej do dochodzenia swych praw, stąd strony w miarę możności winny w tych kosztach uczestniczyć ( Sąd powołał się w tym zakresie na pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn.akt FZ 372/04).
W zażaleniu na to postanowienie strona skarżąca zarzuciła:
- naruszenie art. 163 § 2 w zw. z art. 258 § 3 ppsa, wyrażające się faktycznym brakiem uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, wynikającym z podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia tylko w oparciu o supozycję odnośnie rynkowej wartości należnych skarżącemu kwot ( składających się na wykazany przychód),
-błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, mający wpływ na jego treść, a wynikający:
- z uznania: że przysługujące skarżącemu wierzytelności przedstawiają jakąkolwiek wartość, gdy w rzeczywistości, jak skarżący wyjaśnił w treści wniosku pod rygorem odpowiedzialności karnej, są nieściągalne oraz rozstrzygnięcie o odmowie udzielenia prawa pomocy bez uwzględnienia okoliczności, że przychody z działalności gospodarczej stanowią kwoty należne, choćby nawet nie zostały faktycznie otrzymane, w tym także kwoty nieściągalne,
-przyjęcia, że skarżący mógł poczynić przed wdaniem się w spór oszczędności na poczet przyszłych kosztów sądowych, gdy tymczasem wcześniej sytuacja finansowa skarżącego była jeszcze gorsza, bo nie otrzymywał on nawet emerytury,
- sprzeczność ustaleń Sądu z zebranym i niekwestionowanym w sprawie materiałem dowodowym- uznania zdolności skarżącego do poniesienia opłaty w kwocie 100 zł i jednocześnie ustalenia, że wydatki na utrzymanie wynoszą 649,85 zł, zaś dochody 655,87 zł, a alimenty w wysokości 1000 zł są przeznaczane na potrzeby żony i syna.
Skarżący wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu podniesionych zarzutów strona wskazała, iż Sąd, zamiast poczynić ustalenia odnoszące się do jej stanu majątkowego, czynił zbyteczne ustalenia w przedmiocie stanu majątkowego rodziny strony. W konsekwencji zapadło rozstrzygnięcie niesłuszne. Sąd pominął bowiem, iż egzekucja należności ze skarżonej decyzji okazała się, po wyjawieniu majątku skarżącego, bezskuteczna, co skutkowało wpisaniem strony do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Domysłów Sądu nie można więc uznać za trafne, skoro dochody skarżącego oraz jego rodziny ledwo wystarczają na pokrycie niezbędnych wydatków ( zabezpieczenie minimum egzystencji jego i jego rodziny). Rozstrzygnięcie Sądu jest całkowicie sprzeczne z opisem posiadanego majątku, który wynika z oświadczenia, złożonego pod odpowiedzialnością karną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarzuty, formułowane przez stronę pod adresem zaskarżonego postanowienia odnoszą się przede wszystkim do dokonania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnej oceny zebranego materiału dowodowego, dotyczącego sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów skarżącego. W ocenie strony Sąd wyciągnął bowiem z przedstawionych przez stronę dokumentów i oświadczeń wnioski sprzeczne z logiką , nie uwzględnił też wszystkich powoływanych przez stronę okoliczności i faktów. Ponadto bezzasadnie dokonał oceny przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy z uwzględnieniem sytuacji członków rodziny skarżącego, choć powinien ograniczyć się tylko do sytuacji strony.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trafnie zatem z tego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny wywiódł obowiązek badania sytuacji rodzinnej, majątkowej i wysokości dochodów nie tylko skarżącego, ale też pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym członków rodziny. Przepis nakazuje bowiem jednoznacznie zbadanie sytuacji również rodziny strony. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 23 w zw. z art. 128 i 130 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ( dalej powoływanego jako krio) małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji. Obowiązek wzajemnego wspierania się i alimentacji dotyczy również rodziców i dzieci ( art. 87 w zw. z art. 128 i 133 krio). Zarówno zatem konieczność zapewnienia środków utrzymania członkom rodziny ( małżonkowi, dzieciom czy rodzicom) przez stronę ubiegającą się o prawo pomocy, jak i możliwość pomocy rodziny przy pozyskaniu przez nią środków na ich opłacenie ma znaczenie przy ocenie możliwości poniesienia kosztów sądowych. Udzielenie informacji o stanie rodzinnym, dochodach i majątku osób pozostających ze stroną ubiegającą się o prawo pomocy we wspólnym gospodarstwie domowym jest zatem niezbędne dla oceny zasadności wniosku. Wymóg udzielenia takich informacji wynika także z art. 252 ppsa, zgodnie z którym oświadczenie strony, będącej osobą fizyczną powinno zawierać dokładne dane o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym. Na stan majątkowy strony niewątpliwie ma zaś również wpływ stan majątkowy i dochody jej rodziny (członków, którzy mają obowiązek wspierania strony lub których strona powinna wspierać). Zauważyć należy, iż zarzut tej treści strona skarżąca postawiła także w zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 2006 r., zaś Naczelny Sąd Administracyjny oddalając zażalenie postanowieniem z dnia [...] r., sygn akt [...] również uznał, iż uzyskanie informacji dotyczących członków rodziny jest niezbędne do ustalenia rzeczywistych możliwości płatniczych strony.
Zasadniczy zarzut, podniesiony przez stronę w zażaleniu dotyczy uznania przez Sąd I instancji przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej w 2005 r , wykazanych w zeznaniu złożonym dla potrzeb podatku dochodowego od osób fizycznych za faktycznie otrzymane.
Zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychód z działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane. Wykazanie w zeznaniu podatkowym przychodu w określonej wysokości nie zawsze zatem jest równoznaczne z faktycznym otrzymaniem zapłaty kwoty wynikającej z faktury, rachunku czy umowy. Nie można jednak również wyprowadzić wniosku przeciwnego, iż zawsze jest to tylko przychód należny, a nie faktycznie otrzymany. Wbrew zaś twierdzeniom, zawartym w zażaleniu strona nie składała oświadczenia, iż przychody wykazane w zeznaniu rocznym za rok 2005 nie zostały w całości lub w części otrzymane. Oświadczenie o nieściągalności wierzytelności, jakie strona złożyła na formularzu PPF, złożonym w dniu 19 czerwca 2006 r. odnosiło się do przychodów z działalności gospodarczej osiągniętych w 2004 r. ( tak zarówno w punkcie 5 – uzasadnienie, jak i w punkcie 9 –dodatkowe informacje o stanie majątkowym). Zeznanie dotyczące dochodu ( straty) osiągniętego w 2005 r. nie zostało uzupełnione żadnym oświadczeniem co do nieściągalności wykazanych w nim przychodów. To strona zaś zobowiązania jest wykazać niemożność poniesienia kosztów postępowania. Jeżeli więc Sąd, zgodnie z uprawnieniem, jakie przysługuje mu na podstawie art. 255 ppsa w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227,poz. 2245) żąda przedstawienia odpisu zeznania podatkowego za dany rok podatkowy, to w interesie strony leży złożenie oświadczenia o rzeczywistym ( faktycznym) przychodzie z prowadzonej działalności gospodarczej. Skoro strona takiego oświadczenia nie złożyła, to obecnie nie może zarzucać Sądowi dokonania wadliwych ustaleń co do wysokości jej dochodów i majątku. Podnieść przy tym należy, iż nawet w zażaleniu strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła, iż wykazany w zeznaniu za rok 2005 znaczny przychód w całości był jedynie przychodem należnym, a nie faktycznie uzyskanym i nie można było doprowadzić do zaspokojenia wierzytelności przez dłużników skarżącego. Oceny tej nie zmienia fakt wpisania skarżącego do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Z przedstawionego zaświadczenia o dokonaniu wpisu wynika, iż dokonano go 1 sierpnia 2005 r. Nie wskazano w nim, czy wpis ten nastąpił na wniosek wierzyciela ( art. 56 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym –Dz.U. z 2001 r., Nr 17,poz. 209 ze zm.) czy z urzędu ( art. 55 powołanej ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym). Na podstawie przedstawionego zaświadczenia nie można więc w sposób jednoznaczny stwierdzić, iż skarżący nie posiada żadnego majątku. Ponadto z zeznania o wysokości dochodu za rok 2005 nie można wywnioskować, czy przychód w nim wykazany nie powstał po dacie dokonania wpisu. Oświadczenie skarżącego o tym, iż jego sytuacja finansowa nie uległa zmianie od 2004 r. w świetle treści zeznania podatkowego budzi zaś wątpliwości do jego wiarygodności. Nie sposób też przy ocenie możliwości finansowych skarżącego pominąć faktu, iż zasądzono od niego na rzecz żony alimenty w wysokości 1000 zł miesięcznie w 2005 r. Wówczas skarżący nie otrzymywał jeszcze świadczeń emerytalnych( nie wykazał ich w zeznaniu podatkowym za ten rok),zaś Sąd Rejonowy, orzekający w tej sprawie zobowiązany był, zgodnie z art. 135 § 1 krio, ocenić możliwości zarobkowe i majątkowe skarżącego jako zobowiązanego do alimentacji. Zasądzając alimenty w dość znacznej kwocie musiał zatem uznać, iż sytuacja majątkowa strony nie jest zła i umożliwia J. B. łożenie takich środków na utrzymanie małżonki, posiadającej wszak własne źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego. Z tych wszystkich względów zarzut błędnego ustalenia możliwości finansowych skarżącego i dokonania ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym uznać należy za chybiony. Skoro zaś nie zostało podważone ustalenie dotyczące przychodu uzyskanego przez skarżącego w 2005 r., to zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, iż skarżący mógł poczynić oszczędności w 2005 r. (wówczas sprawa jego była już w toku) na poczet przyszłych ewentualnych kosztów sądowych i w 2006 r. uiścić wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, nawet przy osiąganych w roku 2006 znacznie niższych dochodach, a tym samym, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. .
Za niezasadny uznać także zarzut naruszenia art. 163 § 2 w zw. z art. 258 § 3 ppsa poprzez faktyczny brak uzasadnienia postanowienia. Powołany jako pierwszy z naruszonych przepisów art. 163 § 2 ppsa stanowi o obowiązku doręczenia stronie z urzędu postanowienia wydanego przez sąd na posiedzeniu niejawnym wraz z uzasadnieniem, gdy jest ono zaskarżalne i pouczeniem o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Z obowiązku tego Sąd w tym przypadku niewątpliwie się wywiązał, o czym świadczy chociażby wniesienie przez skarżącego zażalenia. Postanowienie zostało doręczone wraz z uzasadnieniem, w którym Sąd powołał zarówno ustalenia faktyczne i dowody, na podstawie których ich dokonał, jak i dokonał oceny ustalonych faktów pod kątem istnienia przesłanek uprawniających do przyznania stronie prawa pomocy, wskazał też i wyjaśnił podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia. To, iż ocena ta w opinii skarżącego jest błędna, nie może być uznane za brak uzasadnienia.
Drugi z powołanych przepisów ( art. 258 § 3 ppsa) odnosi się do postanowień i zarządzeń referendarza sądowego. W przedmiocie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy zostało wydane przez referendarza sądowego postanowienie z dnia 17 lipca 2006 r., jednakże w wyniku sprzeciwu skarżącego utraciło ono moc ( art. 260 ppsa). Zaskarżone postanowienie zostało wydane przez sąd, ten zaś nie mógł naruszyć przepisu, który do niego się nie odnosił.
Z tych względów na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa zażalenie należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło