II OSK 854/05

Sygn.akt II OSK 854 /05 P O S T A N O W I E N I E Dnia 24 maja 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Borkowska, Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz, Anna Łuczaj (spr), Protokolant Maria Połowniak, po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 marca 2005 r. sygn. akt 3 II SA/Ka 2207/03 w sprawie ze skargi E. N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: odrzucić skargę kasacyjną 1 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 marca 2005 roku, sygn. akt 3/II SA/Ka 2207/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E. N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] lipca 2003 roku Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podał, że decyzją z dnia [...] maja 2003 roku Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. orzekł, że u E. N. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci zespołu wibracyjnego, wskazanej w pozycji 16 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych. Jako podstawę prawną decyzji powołano: art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j. Dz. U. z 1998 roku, Nr 90, poz. 575), § 1, § 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Organ I instancji ustalił, że E. N. przez 31 lat pracował na stanowisku lastrykarza, będąc narażony na drgania mechaniczne pochodzące od szlifierek i polerki kątowej. Pracownik był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Sosnowcu, która to placówka w dniu 23 sierpnia 2002 roku orzekła o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Takie orzeczenie wydał również w dniu 28 marca 2003 roku Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu. Stwierdzone u badanego inne schorzenia są wynikiem zespołu szyjnego w przebiegu zmian zwyrodnieniowo - zniekształcających i dyskopatycznych kręgosłupa szyjnego oraz zmian zwyrodnieniowo - zniekształcających w stawach obojczykowo -barkowych, które nie figurują w wykazie chorób zawodowych i posiadają charakter samoistny i pozazawodowy. Od powyższej decyzji wniósł odwołanie E. N. Odwołujący się zarzucił, że orzeczenie lekarskie jest wadliwe i wniósł o przeprowadzenie ponownego badania. Decyzją z dnia [...] lipca 2003 roku Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że E. N. w latach 1958-1990 pracował w poszczególnych zakładach pracy jako lastrykarz i pracownik fizyczny będąc narażony na działanie drgań mechanicznych o oddziaływaniu miejscowym. Pracował zatem w warunkach stwarzających powstanie zespołu wibracyjnego. Następnie powołując się na wyniki badań przeprowadzonych przez placówki diagnostyczne obu stopni organ odwoławczy wyjaśnił, że u badanego nie rozpoznano zespołu wibracyjnego. Wobec braku rozpoznania choroby zawodowej – w rozumieniu § 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych – przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych, brak było podstaw do uwzględnienie odwołania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. N. wyjaśnił, że cierpi na zespół wibracyjny, który rozpoznali u niego inni lekarze. Pismem procesowym z dnia 9 marca 2005 roku, które wpłynęło do Sądu po ogłoszeniu wyroku, skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych sądowych lekarzy na okoliczność stwierdzenia u niego choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę podkreślił, iż z konstrukcji § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między schorzeniem, będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu w tym przedmiocie należy więc zebrać w pierwszej kolejności dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy ( § 1 ust. 2 rozporządzenia), a następnie poddać pracownika badaniom w jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych. Placówki te wydają orzeczenia na podstawie własnych badań klinicznych, dostępnej dokumentacji oraz informacji o zagrożeniach zawodowych i wynikach dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy (§ 7 ust. 1 i 4 rozporządzenia). Dopiero wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych stanowią podstawę do wydania decyzji o stwierdzeniu bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej ( § 10 ust. 1 rozporządzenia, art. 77 i art. 80 k.p.a.). Sąd pierwszej instancji podniósł, iż w rozpoznawanej sprawie wyniki dochodzenia epidemiologicznego wykazały, że E. N. pracując w latach 1958 - 1990 w różnych zakładach pracy był narażony na drgania mechaniczne przekraczające dopuszczalne normy. Orzeczenia lekarskie w sprawie choroby zawodowej po dokonaniu oceny stanu zdrowia badanego wydały: w dniu 23 sierpnia 2002 roku Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pacy Poradnia Chorób Zawodowych w Sosnowcu oraz w dniu 28 marca 2003 roku Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, stwierdzając brak podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego. Ta ostatnia placówka przeprowadziła szeroką diagnostykę ukierunkowaną na wykrycie ewentualnych następstw zdrowotnych narażenia na wibrację miejscową. Na podstawie danych z dokumentacji lekarskiej, wywiadu, badania przedmiotowego, internistycznego i neurologicznego popartego oceną przewodnictwa czuciowego i ruchowego w nerwach obwodowych kończyn górnych, a także przy uwzględnieniu ujemnych wyników termometrii skórnej i prób oziębieniowych, braku zaburzeń czucia wibracji w palestezjometii, uwzględniającego radiogramy układu kostno-stawowego kończyn górnych i kręgosłupa szyjnego – nie znaleziono podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego zarówno w postaci naczyniowo - nerwowej, jak i kostno - stawowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że ocena dowodów, jakiej dokonał w sprawie organ odwoławczy nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa i zachowaniem reguł tej oceny. W ocenie Sądu pierwszej instancji organy administracji rozważyły wnikliwie zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak również przeprowadziły wszystkie dowody niezbędne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Materiał dowody jednoznacznie wskazuje, że u skarżącego nie stwierdzono zmian odpowiadających postaci zespołu wibracyjnego. Sąd podkreślił, że obie placówki diagnostyczne uzasadniły, jakimi metodami posłużyły się wydając orzeczenia. W tej sytuacji nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że choruje na zespół wibracyjny. Na zakończenie Sąd podniósł, iż w świetle treści art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) spóźniony wniosek dowody nie może zostać uwzględniony. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 marca 2005 roku wniósł E. N. E. N. – reprezentowany przez adwokata J. P. - powołując się na art. 173 ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżył wyrok w całości. Na podstawie art. 174 p.p.s.a. zarzucono powyższemu wyrokowi naruszenie prawa procesowego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegające na nieuwzględnieniu faktu, że dolegające skarżącemu schorzenie jest następstwem szkodliwych warunków pracy, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności rozporządzenia Rady ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych przez niewłaściwą wykładnię i uzależnienie stwierdzenia choroby zawodowej od pozanormatywnych, sprzecznych z prawem przesłanek. Wskazując na podstawy skargi kasacyjnej podniesiono, że w toku postępowania Sąd pierwszej instancji doszedł do błędnego przekonania, że dolegające skarżącemu schorzenie wibracyjne nie uzasadnia uznania schorzenia za zawodowe, albowiem nie zostało w taki sposób zakwalifikowane przez placówki medyczne, podczas gdy czynnik szkodliwy, który mógł spowodować schorzenie występował tylko w środowisku pracy skarżącego, co uzasadnia stwierdzenie z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że warunki pracy stanowiły przyczynę schorzenia. Strona skarżąca wniosła o zmianę wyroku w taki sposób, że Sąd uchyli zaskarżoną decyzję i przekaże sprawę organowi II instancji do ponownego rozpoznania celem wydania decyzji stwierdzającej u skarżącego schorzenia wymienionego w poz. 16 wykazu chorób zawodowych. Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego za wszystkie instancje w kwocie oznaczonej według spisu lub taryfy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż jest bezspornym, że skarżący przez wiele lat pracował w różnych zakładach na stanowisku lastrykarza. Bezspornym jest również, że w środowisku pracy skarżącego występował czynnik szkodliwy w postaci drgań i drgania te nie były sporadyczne, lecz występowały w sposób ciągły. Nie ulega więc wątpliwości, zdaniem autora skargi kasacyjnej, że drgania te negatywnie wpływały na układ nerwowy skarżącego i stwarzały ryzyko powstania choroby wibracyjnej, co prowadzi do logicznego wniosku, że warunki pracy miały niewątpliwy wpływ na wystąpienie zachorowania. Pełnomocnik skarżącego zarzucił, że - wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji - postępowanie epidemiologiczne nie miało formy pełnej, jego wyniki nie pozwalały na jednoznaczne wykluczenie występowania u skarżącego choroby wibracyjnej. Dokonane przez organy sanitarne badania przeprowadzone zostały w sposób niedokładny, nie zweryfikowano wcześniej przeprowadzonych badań. W ocenie skarżącego rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach stoi w sprzeczności z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 roku (sygn. akt II RN 36/98), zgodnie z którym dla uwolnienia się od obowiązku świadczeń związanych ze stwierdzeniem choroby zawodowej konieczne byłoby wykazanie, że dane schorzenie nie ma związku z rodzajem pracy wykonywanej przez osobę nim dotkniętą, natomiast wytyczne Ministra Zdrowia o rozpoznawaniu chorób zawodowych ustalające surowsze, niż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) kryteria kwalifikowania schorzeń są pozbawione mocy prawnej. W związku z powyższym wskazano, iż przyjąć należy, że jeżeli u skarżącemu dolega schorzenie wibracyjne, a warunki pracy wskazują z niemal całkowitym prawdopodobieństwem na jego etiologię zawodową, a organ orzekający nie wykluczył jednoznacznie związku przyczynowego stwierdzonej choroby z długoletnią pracą w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego - WSA winien uchylić zaskarżoną decyzję organu administracji II instancji jako sprzeczną z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ), zwanej dalej "p.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1)naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2 ) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na to, że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim ( art. 175 § 1 –3 p.p.s.a.). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. Z brzmienia art. 176 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wynika, że autor skargi ma przytoczyć podstawy kasacyjne i je uzasadnić. Przedstawienie okoliczności uzasadniających przyjęcie kasacji do rozpoznania nie może ograniczyć się do powtórzenia treści przepisu art. 174 p.p.s.a., wymieniającego podstawy kasacji. Konieczne jest uzasadnienie podnoszonej podstawy skargi kasacyjnej przez wskazanie, które przepisy ustawy – oznaczone numerem artykułu ( paragraf, ustęp ) - zostały naruszone, na czym to naruszenie polega oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga zawiera wywody zmuszające Naczelny Sąd Administracyjny do domyślania się, który przepis prawa skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przepis ten musi być wskazany wyraźnie W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego ograniczył się wyłącznie do powołania się na przepisy art. 173 i 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) zarzucając naruszenie prawa procesowego mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia. Natomiast w przypadku zarzutu naruszenia prawa materialnego - przez niewłaściwą jego wykładnię - pełnomocnik wskazał jedynie ogólnikowo rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm. ) nie precyzując zarzutów odnośnie konkretnego przepisu prawa / numer artykułu, paragraf, ustęp /. Z istoty skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego od wyroku Sądu administracyjnego pierwszej instancji wynika, że podstawą skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego jest naruszenie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podnosząc w rozważanej sprawie zarzut naruszenia przepisów postępowania nie wskazano jednak w skardze kasacyjnej żadnego konkretnego przepisu prawa procesowego odnoszącego się do postępowania przed Sądem pierwszej instancji tj. przepisu ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Powołane wyżej dwa przepisy tejże ustawy tj. art. 173 stanowiący, że od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również przepis art. 174 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę kasacyjną można oprzeć na przesłankach naruszenia prawa materialnego i naruszeniu prawa procesowego, nie stanowią realizacji przesłanki z art. 176 p.p.s.a. przytoczenia podstaw kasacyjnych. W tym stanie rzeczy należy uznać, że podstawa kasacji nie została przytoczona ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2004 r., sygn. akt FSK 258/04, Przegląd podatkowy 2004/7/53, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2005 r., sygn. akt I OSK 794/05 - niepublikowane). Także zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego przez wadliwą wykładnię pełnomocnik skarżącego nie wskazał żadnego przepisu w tym zakresie przywołując ogólnie rozporządzenie Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, które zawiera w swej treści piętnaście paragrafów ( dwa skreślone – przypomnienie Sądu ) a te posiadają kolejne punkty i podpunkty. Wymóg przytoczenia podstawy kasacyjnej nie jest spełniony, jeżeli skarżący przywołuje jedynie tytuł bądź tez treść przepisu kwestionowanego aktu prawnego (ustawy, rozporządzenia) bez określenia numeru konkretnego przepisu naruszonego przez Sąd z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04, ONSA i WSA 2004r., Nr 1, poz. 9 ). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi, przy takim oznaczeniu podstawy zaskarżenia, nie pozwala na odniesienie się do tak wskazanego zarzutu. W tym miejscu należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji. A zatem warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis prawa materialnego lub przepisów postępowania miał doznać naruszenia ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt OSK 421/04, LEX nr 146732 postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997, nr 6 - 7, poz. 96). Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie - wobec nie wskazania jej podstaw – nie spełnia wymogów ustanowionych w art. 176 w związku z art. 174 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 193 i art. 180 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ). . ----------------------- 3