II SA/Bk 187/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Ireneusz Henryk Darmochwał, sędzia NSA Stanisław Prutis, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2005 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odrzuceniu zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi na terenie stacji paliw 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.- Decyzją z dnia [...].12.2004r. Starosta K., działając na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27.07.2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) odrzucił zgłoszenie złożone przez "A" S.A. w P. o zanieczyszczeniu gruntu na terenie Stacji paliw [...] w S. Organ stwierdził, że brak jest dowodów na to, iż sprawcą zanieczyszczenia gruntu był inny podmiot niż "A" S.A. Takim dowodem nie mogła być złożona "ocena zanieczyszczenia gruntu na terenie Stacji Paliw [...] w S." gdyż badanie przeprowadzone przez rzeczoznawcę dotyczyło miesiąca września 2004r. i na ten dzień stwierdzono zanieczyszczenie. Nadto "A" S.A. nie udowodniła, że nie jest następcą prawnym byłego właściciela stacji "B" S.A. W wyniku złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...].02.2005r. o nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję. SKO podzieliło stanowisko organu I instancji podając, iż "A" S.A. władał powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy tj. 1.10.2001r. i jest zobowiązany do rekultywacji gruntu ponieważ nie udowodnił, że zanieczyszczenie powstało w okresie wcześniejszym, kiedy władającym był inny podmiot. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku "A" S.A. zarzucił decyzji: 1. naruszenie przepisu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 27.07.2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw poprzez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na przyjęciu, że "potwierdzenie faktu zanieczyszczenia ziemi lub gleby" oznacza obowiązek załączenia do zgłoszenia dowodów potwierdzających zanieczyszczenie w historycznej dacie. 2. naruszenie przepisów art. 7 i 77 kpa poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skarżąca wnosiła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła okoliczność, iż ustawodawca, w art. 12 ust. 2 w/w ustawy, nie nałożył na wnioskodawcę obowiązku złożenia wyników badań laboratoryjnych z których konkretnie wynikałoby kto i kiedy spowodował zanieczyszczenie gruntu, a jedynie zobowiązał do złożenia badań potwierdzających zanieczyszczenie ziemi oraz opisu okoliczności wskazujących, że sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot. Skoro "B" prowadziła w tym samym miejscu, stację paliw przez ok. 25 lat, a w przeszłości nie było obowiązku dokumentowania stanu zanieczyszczeń, to zdaniem skarżącej, organy winny wywieźć z tego faktu prawidłowe wnioski lub powołać biegłego, który by określił w jakiej proporcji szkodę w środowisku wywołał "B", a w jakiej "A" S.A. Nie można żądać od skarżącej badań z okresu przeszłego, albowiem takie nie istnieją. Skarżąca powołała się na ogólny raport "Oceny stanu zanieczyszczenia i zagrożenia wód podziemnych produktami naftowymi na terenie Polski" z 1988r. (dołączyła też jego kserokopię do skargi), który potwierdza zanieczyszczenie istniejące w czasie przeszłym. Skarżąca zauważyła, iż SKO w uzasadnieniu decyzji nie odniosło się w ogóle do kwestii następstwa prawnego "A" S.A. po "B". Zdaniem skarżącej, chociaż "A" S.A. powstała w 1999r. z połączenia "C" S.A. i "B" S.A. to nie oznacza, że na skarżącą przeszły prawa i obowiązki z zakresu prawa administracyjnego lecz pod tytułem ogólnym – w rozumieniu prawa cywilnego. Skarżąca przeprowadziła szeroki wywód prawny w treści skargi (str. 4-7), na temat braku generalnej sukcesji administracyjnej w przypadku łączenia się spółek z powołaniem się na orzecznictwo i literaturę. W ocenie skarżącej, odpowiada ona za szkody w środowisku, wyrządzone przez "B", na podstawie przepisów prawa cywilnego a nie na podstawie przepisów o odpowiedzialności publicznoprawnej za rekultywację powierzchni ziemi. Skarżąca winna partycypować w kosztach usuwania zanieczyszczeń w takim stopniu, w jakim szkody wynikły z jej działalności, co powinno być przedmiotem postępowania dowodowego w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Kolegium nie zgodziło się z zarzutem niewłaściwej interpretacji art. 12 ust. 2 w/w ustawy uważając, iż określając przedział czasowy od 1.10.2001r. do 30.06.2004r. ustawodawca stworzył władającemu ziemią możliwość zebrania niezbędnych dokumentów na okoliczność spowodowania zanieczyszczeń przez inny podmiot. Ustosunkowując się do naruszenia przepisów art. 7 i 77 k.p.a. Kolegium stwierdziło, iż wnioskodawcę obciążał obowiązek zgłoszenia faktu zanieczyszczenia ziemi i udokumentowania, że uczynił to inny podmiot. Powołując się na oficjalne wyjaśnienia Ministra Skarbu Państwa i Ministerstwa Środowiska dotyczące m.in. następstwa prawnego "A" S.A. po "B", Kolegium uznało za oczywiste przejęcie obowiązku rekultywacji gruntu przez skarżącą po byłym "B". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w myśl którego sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie oraz orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne - Sąd uznał skontrolowane rozstrzygnięcie za sprzeczne z prawem. Zgodnie z art. 12 ust. 1ustawy z dnia 27 lipca 2001r., o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), władający powierzchnią ziemi, w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, obowiązany był do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004r. Do zgłoszenia należało dołączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot (art. 12 ust. 2 cyt. ustawy). W świetle akt sprawy bezspornym było, że zgłoszenia dokonano w ustawowym terminie do dnia 30 czerwca 2004r. Bezspornym było także, iż zgłaszający -"A" S.A. władał gruntem pod stacją Paliw [...] w S. w dniu 1 października 2001r. to jest w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska (...). Najważniejszą dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, kwestią której nie rozważyły organy obydwu instancji, było zajęcie stanowiska co do stanu prawnego podmiotu jakim jest skarżąca "A" S.A.: czy jest to nowy podmiot władający tym samym gruntem pod Stacją Paliw [...] w S. w porównaniu z uprzednio (do 1999r.) władającą nim "B", czy skarżąca jest następcą prawnym w zakresie obowiązku rekultywacji gruntu po byłym "B", a jeżeli tak – czy korzysta z przywileju art. 12 ust. 1 w/w ustawy. Jak słusznie stwierdza skarżąca, organ II instancji w uzasadnieniu decyzji zupełnie pominął to zagadnienie, które jest pierwszorzędne dla rozstrzygnięcia sprawy. Powoływanie się w odpowiedzi na skargę, na stanowisko Ministerstwa Środowiska i Ministerstwa Skarbu Państwa z 13.12.2004r. (zawarte w aktach administracyjnych) nie może być podstawą dla organów do powierzchownego potraktowania tematu, bez konieczności rozważenia statusu prawnego "A" S.A. w aspekcie art. 12 ustawy i bez potrzeby sięgnięcia do dokumentu źródłowego jakim jest uchwała z 1999r. w sprawie połączenia "C" S.A. i "B" S.A. ze zwróceniem uwagi jakie prawa i obowiązki przeszły na następcę prawnego, którym stała się skarżąca. Organy winny też rozważyć, czy następstwo prawne ma w ogóle znaczenie dla możliwości zastosowania art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27.07.2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, w stosunku do następcy. Dokonanie zgłoszenia, o którym mowa w tym przepisie ma na celu umożliwienie uwolnienia się od odpowiedzialności za zanieczyszczenie ziemi lub gleby przez podmiot, który przejął władanie obszarem ziemi już zanieczyszczonej przez poprzednio władającego. Dla możliwości uwolnienia się od takiej odpowiedzialności muszą być spełnione przesłanki określone w omawianym przepisie tj.: - zgłoszenia należy dokonać do 30 czerwca 2004r.; - łącznie ze zgłoszeniem należy przedstawić wyniki badań potwierdzających, iż sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot; - dokonujący zgłoszenia był podmiotem władającym zanieczyszczonym obszarem w dniu wejścia w życie omawianej ustawy. Przyjęcie stanowiska, iż sukcesja generalna wyłącza możliwość stosowania art. 12 omawianej ustawy, prowadziłoby do znacznego ograniczenia jego stosowania. Literalne brzmienie tego przepisu uprawnia do możliwości skorzystania z niego przez wszystkich "władających" powierzchnią w dniu wejścia w życie ustawy bez wyłączenia następców prawnych. Podobne stanowisko zajął WSA w Lublinie w wyrokach z 31.05.2005r. Sygn. akt II SA/Lu 344/05; II SA/Lu 343/05. Odrzucając zgłoszenie organ odwoławczy nie odniósł się do powyższych kwestii co czyni zasadnym zarzuty skargi o naruszeniu prawa materialnego zasad postępowania administracyjnego – art. 7 i 77 kpa. Kwestie te powinny być wyjaśnione i ocenione przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. W tej sytuacji zaskarżona decyzja ze wskazanych przyczyn – podlegała uchyleniu przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący nie domagał się zwrotu kosztów, stąd też nie zachodziła potrzeba orzekania w tym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 210 § 1 powołanej wyżej ustawy, strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przez zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów.