III SA/Wa 864/05
WyrokWSA w Warszawie2005-07-12
Skład orzekający: Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Hanna Kamińska, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, podpisane przez Dyrektora lub Wicedyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej na podstawie upoważnienia, zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, co może stanowić podstawę do stwierdzenia ich nieważności?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, uznając, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Podstawą do stwierdzenia nieważności było naruszenie art. 247 § 1 pkt 1 ord. pod., wynikające z faktu, że upoważnienia do wydawania decyzji w imieniu Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej przez Dyrektora lub Wicedyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej były udzielone bez podstawy prawnej.Stan faktyczny
Spółka P. S.A. wniosła skargi na decyzje Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej dotyczące podatku od towarów i usług za okres od lutego do sierpnia 2001 r. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów o właściwości, co miało skutkować nieważnością decyzji. W szczególności podniesiono, że decyzje zostały podpisane przez osoby nieuprawnione, a podstawy prawne upoważnień były wadliwe. Organ wniósł o oddalenie skarg, argumentując, że upoważnienia były prawidłowe.Rozstrzygnięcie
1) stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] września 2004r.; 2) stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości; 3) zasądza od Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 20639 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Hanna Kamińska, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (spr.), Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2005 r. sprawy ze skarg P. S.A. z siedziba w W. na decyzje Generalnego Inspektor Kontroli Skarbowej z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...],[...],[...],[...],[...], w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] września 2004r. nr [...];[...];[...];[...];[...]; 2) stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości; 3) zasądza od Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 20639 zł (dwadzieścia tysięcy sześćset trzydzieści dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kwotę 7200 zł (siedem tysięcy dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej wydał w dniu [...] sierpnia 2003r. postanowienie Nr [...]o wszczęciu postępowania kontrolnego w spółce " P." SA z siedzibą w W., w przedmiocie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i odprowadzania do budżetu państwa podatku dochodowego od osób prawnych, fizycznych oraz podatku od towarów i usług za rok 2001r. Postanowienie o wszczęciu postępowania kontrolnego doręczono stronie w dniu 3 września 2003r. Do przeprowadzenia rzeczonej kontroli, Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, upoważnił w dniu [...] sierpnia 2003r. inspektorów i referentów Urzędu Kontroli Skarbowej w G.
W wyniku przeprowadzonego w spółce postępowania, ustalono, iż :
a) strona bezpodstawnie zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów w miesiącu lutym 2001r. wydatek udokumentowany fakturą VAT nr [...] z dnia [...] stycznia 2001r. wystawioną przez "P." SA, na kwotę 590.000,00 zł. plus VAT :129.800,00 zł., za "II ratę dzierżawną". Uznano, iż wydatek w kwocie 590.00,00 zł. dotyczący czynszu dzierżawnego za samolot za okres 01.01.- 31.01.2001r. – jedynie w części odnoszącej się do dnia 01.01.2001r. może być uznany jako związany z działalnością gospodarczą prowadzoną przez "P." SA ( to jest kwota w wys. 19.032,26 zł). Wobec powyższego ustalono, iż spółka naruszyła przepisy art. 19 ust.1 i 2 ust 3 i 3a oraz art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), dokonując obniżenia podatku należnego o część podatku naliczonego VAT w kwocie 125.612,90 zł., przypadającego od części nieuznanego przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej za koszt uzyskania przychodów wydatku w kwocie 570.967.74 zł., udokumentowanego fakturą VAT Nr [...] z dnia [...] stycznia 2001r.
W oparciu o ustalenia poczynione w toku kontroli, Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej wydał w dniu [...] września 2004r. decyzję [...], określającą dla spółki "P." SA, w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2001r. kwotę różnicy podatku do przeniesienia na następny miesiąc w wysokości 619.900,00 zł. oraz ustalającą dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2001r. w wysokości 26.220,00zł. Rozstrzygnięcie to utrzymane zostało w mocy zaskarżoną do Sądu decyzją Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...]stycznia 2005r., [...].
b) strona bezpodstawnie zaewidencjonowała w ciężar kosztów, a następnie przeksięgowała fakturę VAT Nr [...]r. z dnia [...] marca 2001r., wystawioną przez "M." SA z siedzibą w W., na kwotę netto : 774.231,00 zł. plus VAT :170.330,82 zł., za "zgodnie z aneksem nr 1 do umowy z dnia 20 października 2000r., pozyskanie kontraktu dla T. SA". Ustalono, iż usługi wykazane w fakturze VAT NR [...], nie zostały faktycznie wykonane. Wykazano bowiem, iż "M." SA nie mogła przyczynić się do pozyskania przez "P." SA wskazanego kontraktu - to jest Umowy Wykonawczej Nr 5 i Aneksu Nr 1 do Umowy Wykonawczej Nr 4, gdyż Wykonawca - "P." SA znany był już w momencie zawierania Umowy Generalnej, tj. w 1999r. Wobec powyższego ustalono, iż spółka naruszyła przepisy art. 19 ust.1 i 2, ust 3 i 3a ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) oraz § 50 ust.4 pkt 5 lit.a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, dokonując obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z faktury VAT NR [...].
W oparciu o powyższe ustalenia, Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej wydał w dniu [...] września 2004r. decyzję [...], określającą dla spółki "P." SA, zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2001r. w wysokości 7.594.796,00 zł. oraz ustalającą dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2001r. w wysokości 21.253,00 zł. Rozstrzygnięcie to utrzymane zostało w mocy zaskarżoną do Sądu decyzją Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] stycznia 2005r., [...].
c) strona bezpodstawnie zaewidencjonowała, a następnie przeksięgowała w ciężar kosztów fakturę VAT Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001r., wystawioną przez "M." SA z siedzibą w W., na kwotę netto : 779.893,00 zł. plus VAT :171.576,46 zł., za "zgodnie z aneksem nr 1 do umowy z dnia 20 października 2000r. pozyskanie kontraktu dla T. SA". Ustalono, iż usługi wykazane w fakturze VAT NR [...], nie zostały faktycznie wykonane. Wykazano bowiem, iż "M." SA nie mogła przyczynić się do pozyskania przez "P." SA wskazanego kontraktu - to jest Umowy Wykonawczej Nr 5 i Aneksu Nr 1 do Umowy Wykonawczej Nr 4, gdyż Wykonawca - "P." SA znany był już w momencie zawierania Umowy Generalnej, tj. w 1999r. Wobec powyższego ustalono, iż spółka naruszyła przepisy art. 19 ust.1 i 2, ust 3 i 3a ustawy z dnia 8 stycznia 1993r.o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) oraz § 50 ust.4 pkt 5 lit.a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, dokonując obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z faktury VAT NR [...].
W oparciu o powyższe ustalenia, Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej wydał w dniu [...] września 2004r. decyzję Nr [...], określającą dla spółki "P." SA, zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za kwiecień 2001r. w wysokości 5.748.950,00 zł. oraz ustalającą dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2001r. w wysokości 32.521,00 zł. Rozstrzygnięcie to utrzymane zostało w mocy zaskarżoną do Sądu decyzją Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] stycznia 2005r., Nr [...].
d) bezpodstawnie zaewidencjonowała, a następnie przeksięgowała w ciężar kosztów kwotę wynikającą z faktury VAT Nr [...] z dnia [...] lipca 2001r. , wystawioną przez "L." Sp. z o.o., z siedzibą w W., na kwotę netto : 2.120.000,00 zł. plus VAT :466.400,00 zł. za " usługi według umowy z dnia [...] lipca 2001r. za wykonanie instalacji okablowania, wykonania pomiarów okablowania, instalacji urządzeń aktywnych w [...], testowanie zestawionej konfiguracji". W oparciu o zabrany materiał dowodowy, w tym zeznania świadków ustalono iż protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 20 lipca 2001r. podpisany przez "P." SA i "L." Sp. z o.o. stwierdzający wykonanie prac w w/w. zakresie, nie jest zgodny ze stanem faktycznym, a faktura VAT Nr [...] nie odzwierciedla rzeczywistego wykonania tych prac. Wykazano, iż prace te zostały wykonane w rzeczywistości przez innych wykonawców. Wobec powyższego ustalono, iż spółka naruszyła przepisy art. 19 ust.1 i 2, ust 3 i 3a ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) oraz § 50 ust.4 pkt 5 lit.a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, dokonując obniżenia podatku należnego podatek naliczony z faktury VAT NR [...] z dnia [...] lipca 2001r.
W oparciu o dokonane ustalenia, Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej wydał w dniu [...] września 2004r. decyzję Nr [...], określającą dla spółki "P." SA , w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 2001r. kwotę różnicy podatku do przeniesienia na następny miesiąc w wysokości w wysokości 143.026,00 zł. oraz ustalającą dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 2001r. w wysokości 123.784,00zł. Rozstrzygnięcie to utrzymane zostało w mocy zaskarżoną do Sądu decyzją Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] stycznia 2005r., [...].
e) w miesiącu sierpniu 2001r. spółka dokonała odliczenia podatku naliczonego od faktury [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2001r , wystawionej przez "M." SA, na kwotę netto 112,15 zł. plus VAT: 7,85 zł. za " Raporty Teleinfo [...] Kwotę podatku naliczonego w wysokości 7,85 zł. spółka, w związku z zamiarem dokonania korekty Nr 3 do deklaracji VAT – 7 za miesiąc sierpień 2001, odliczyła od kwoty podatku naliczonego dotyczącego zakupu pozostałych towarów opodatkowanych związanych za sprzedażą zwolnioną od podatku od towarów i usług oraz opodatkowaną. Spółka ostatecznie nie złożyła korekty Nr 3 do deklaracji VAT – 7 za miesiąc sierpień, lecz pomniejszyła o 7 zł kwotę podatku naliczonego w deklaracji złożonej za miesiąc wrzesień 2001r. Wobec powyższego ustalono, iż spółka naruszyła przepisy art. 19 ust.1 i 2, ust 3 i 3a stawy z dnia 8 stycznia 1993r.o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) oraz § 50 ust.4 pkt 5 lit.a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, dokonując w rozliczeniu za miesiąc sierpień 2001 obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z faktury [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2001r.
W oparciu o dokonane ustalenia, Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej wydał w dniu [...] września 2004r decyzję Nr [...], określającą dla spółki "P." SA, zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2001r., w wysokości 138.713,00 zł. oraz ustalającą dodatkowe zobowiązanie podatkowe w tym podatku w wysokości 2,00 zł. Decyzją [...] z dnia [...] stycznia 2005r., Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej uchylił decyzję z dnia [...] września w 2004r. w części ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe i w tym zakresie postępowanie umorzył, w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W pięciu jednobrzmiących skargach z dnia 2 marca 2005r. na wyżej wymienione decyzje z dnia [...] stycznia 2005r., spółka wniosła o stwierdzenie ich nieważności oraz poprzedzających je decyzji z dnia [...] września 2004r. Skarżąca wniosła również alternatywnie o uchylenie zaskarżonych decyzji.
W uzasadnieniu skarg spółka podniosła, iż wskazane wyżej decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów o właściwości, co na mocy art. 247 § 1 pkt 1 ord. pod. uzasadnia stwierdzenie ich nieważności. W ocenie spółki zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 26 ust.2 w zw. z art. 24 a oraz art. 13 a ustawy o kontroli skarbowej, poprzez podpisanie ich przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G., z upoważnienia Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, pomimo braku w przepisach ustawy możliwości upoważnienia tego organu przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej do podpisania decyzji wydanych z jego upoważnienia w trybie przepisu art. 26 ust.2 ustawy o kontroli skarbowej. Z tych względów również za nieważne należy uznać decyzje z dnia [...] września 2004r. , gdyż pomimo wskazania, iż wydaje je Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, zostały podpisane przez Wicedyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów : art. 2, art. 5, art.10 ust.2 art.19, art.20 art.21 ust.1 , art. 25 ust.1 pkt 3 , art. 27 ust.6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, związku z art. 15 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, naruszenie przepisu § 50 ust. 4 pkt 5 lit.a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 grudnia 1999r. Ponadto spółka podniosła naruszenie przepisów art. 190 § 1 i 2, art. 192, art. 193 § 4 , art.210 § 1 pkt 8 i art.233 § 1 pkt 1 ord. pod.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie.
Za bezpodstawny uznany został zarzut nieważności decyzji z dnia [...] września 2004r. oraz z dnia [...] stycznia 2005r. Decyzje te zostały wydane przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, a jedynie z upoważnienia Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej Nr [...] oraz [...], udzielonego na mocy art. 143 ord. pod., zostały podpisane odpowiednio przez Wicedyrektora oraz Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. Za bezzasadne uznane zostały również pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ordynacji podatkowej, jak również zarzuty odnoszące się do naruszenia prawa materialnego.
Na rozprawie w dniu 30 czerwca 2005r. pełnomocnik organu złożył pismo procesowe, w którym wskazał między innymi, iż powołany przez stronę przepis art. 24 a ustawy o kontroli skarbowej ma zastosowanie do sytuacji, w których Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej upoważnia pracowników do czynności kontrolnych na podstawie art. 9 a pkt 3 ustawy o kontroli skarbowej, natomiast podstawą upoważnienia wydanego w rozpoznawanej sprawie jest przepis art. 10 ust.2 pkt 7 ustawy o kontroli skarbowej. Skoro tak, to decyzje winny być wydane przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, albowiem wszczął postępowanie w tej sprawie na podstawie wydanego przez siebie upoważnienia z dnia [...] sierpnia 2003r. Nadto wskazano, iż podstawą upoważnienia do wydania w imieniu Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej decyzji przez Dyrektora i Wicedyrektora był nie tylko art. 143 ord. pod. ale również art. 10 ust.2 pkt 5a ustawy o kontroli skarbowej.
W piśmie procesowym – załącznik do protokołu, złożonym na rozprawie, pełnomocnik skarżącej podtrzymał dotychczas zgłoszone zarzuty, dodatkowo w uzupełnieniu zarzutu nieważności zaskarżonych decyzji podniósł obrazę przepisów art. 24 a w związku z art. 10 ust.2 pkt 7 oraz art. 26 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o kontroli skarbowej, poprzez wydanie decyzji w obu instancjach przez organ – Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, w sytuacji, w której po przeprowadzeniu kontroli przez pracowników Urzędu Kontroli Skarbowej w G., decyzja I instancji winna zostać wydana przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G., zaś wniesione przez podatnika odwołanie powinno zostać rozpoznane przez Dyrektora Izby Skarbowej w G. Strona wskazała również, iż przepis art. 143 § 1 ord. pod. nie mógł mieć zastosowania w sprawie, albowiem dopuszcza on jedynie delegacje uprawnień w ramach tego samego organu podatkowego, nie dotyczy natomiast udzielania upoważnień do wydawania decyzji przez odrębny organ podatkowy. W piśmie z dnia 16 czerwca 2005r. skarżąca uzupełniła swoje stanowisko co do zarzutów merytorycznych wobec zaskarżonej decyzji. Podniesiony został także argument braku podstawy prawnej do " określenia stronie dodatkowego zobowiązania w podatku VAT za miesiąc luty 2001r.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako " u.p.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym , zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, iż doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub do stwierdzenia nieważności decyzji.
W ramach kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny, szczególną uwagę należy zwrócić na przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 247 §1 ord. pod. Wyżej wskazany przepis stanowi wyliczenie kwalifikowanych wad prawnych decyzji uniemożliwiających pozostawienie jej w obrocie prawnym. Stwierdzenie przez sąd administracyjny zaistnienia którejkolwiek z przesłanek z art. 247 § 1 ord. pod. skutkować musi stwierdzeniem nieważności decyzji przez sąd administracyjny, stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.
Analiza treści zaskarżonych decyzji, jak również poprzedzających je decyzji z dnia [...] września 2004r., doprowadziła Sąd do przekonania, iż zostały one wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, a więc zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 1 ord. pod. W tym zakresie za w pełni zasadne należy uznać stanowisko skarżącej spółki zawarte w piśmie procesowym z dnia 30 czerwca 2005r.
Sąd zważył, iż zgodnie z art. 13 ust.1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o kontroli skarbowej ( Dz. U. z 2004r. Nr 8, poz. 65 ze zm.), wszczęcie postępowania kontrolnego, z zastrzeżeniem art. 284a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). zwanej dalej " ord. pod", następowało w formie postanowienia. W rozpoznawanej sprawie postanowienie o wszczęciu postępowania kontrolnego zostało wydane przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej w dniu [...] sierpnia 2003r. a doręczone skarżącej spółce w dniu 3 września 2003r. Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, działając na podstawie przepisu art. 10 ust.2 pkt 7 ustawy o kontroli skarbowej, upoważnił do przeprowadzenia czynności kontrolnych w "P." SA z siedzibą w W., inspektorów i referentów zatrudnionych w Urzędzie Kontroli Skarbowej w G. ( karta 7 akt podatkowych). Z okoliczności tych wynika wprost, iż postępowanie w rozpoznanej sprawie prowadził Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, który wydał decyzje opisane w pkt a – e niniejszego uzasadnienia. Podkreślić należy, iż decyzje te zostały wydane przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, a jedynie podpisane zostały w jego imieniu odpowiednio przez Wicedyrektora oraz Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G.
Sąd zważył, iż na podstawie art. 8 pkt 15 ustawy z dnia 27 czerwca 2003r.o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych poległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. Nr 137, poz. 1302), do ustawy o kontroli skarbowej dodany został z mocą obowiązującą od 1 września 2003r. przepis art. 24a stanowiący, iż w przypadkach gdy Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej upoważnił do przeprowadzenia postępowania kontrolnego inspektorów i pracowników zatrudnionych w urzędzie kontroli skarbowej innym niż urząd właściwy dla tego podatnika, decyzje lub wynik kontroli wydaje Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, w którym zatrudniony jest inspektor lub pracownik, który przeprowadził czynności kontrolne. Zauważyć należy, iż w rozpoznawanej sprawie postępowanie kontrolne wszczęte zostało w dniu 3 września 2003r. a więc w dacie obowiązywania ustawy o kontroli skarbowej uwzględniającej zmiany wprowadzone ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. Z dniem 21 sierpnia 2004r. przepis art. 24 a ustawy o kontroli skarbowej został znowelizowany na mocy art. 10 pkt 11 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. – Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej ( Dz. U. Nr 173, poz. 1808). Podkreślić jednak należy, iż zgodnie z art. 84 ustawy nowelizującej - kontrolę przedsiębiorcy wszczętą przed dniem wejścia w życie ustawy o swobodzie wykonywania działalności gospodarczej prowadzi się według przepisów dotychczasowych.
Zważywszy, iż w rozpoznawanej sprawie postępowanie kontrolne wszczęte zostało w dniu 3 września 2003r. oraz zachodziła przesłanka stypizowana w art. 10 ust.2 pkt 7 ustawy o kontroli skarbowej, mając jednocześnie na uwadze przepis art. 26 ust.1 tej ustawy, stwierdzić należy, iż decyzje Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] września 2004r, jak i utrzymujące te decyzje w mocy decyzje z dnia [...] stycznia 2005r. wydane zostały z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej, co zgodnie z art. 247 §1 pkt 1 ord. pod. stanowi podstawę do stwierdzenia ich nieważności.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie decyzje w pierwszej instancji winny zostać wydane przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G., zaś decyzje z dnia [...] stycznia 2005r. winny być, na mocy art. 26 ust.1 ustawy o kontroli skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania, wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w G.
Niezależnie od powyższego rozważenia wymaga kwestia możliwości udzielenia przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej upoważnienia do wydawania w jego imieniu decyzji przez wicedyrektorów i dyrektorów urzędów kontroli skarbowej. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, iż podstawę takiego umocowania stanowi przepis art. 143 § 1 ord. pod. w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej oraz art. 268 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2004r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W piśmie z dnia 29 czerwca 2005r. organ dodatkowo wyjaśnił, iż podstawą upoważnienia jest nie tylko art. 143 § 1 ord. pod. ale również art. 10 ust. 2 pkt 5a ustawy o kontroli skarbowej.
Przechodząc do analizy powołanych przez organ przepisów, w pierwszej kolejności wskazać należy na art. 31 ust.1 ustawy o kontroli skarbowej, w myśl którego w zakresie nieuregulowanym w ustawie, do postępowania kontrolnego stosuje się odpowiednio przepisy ord. pod. z wyłączeniem jej art. 54 i 290 § 3. Z zapisu art. 31 ust. 2 ustawy o kontroli skarbowej wynika natomiast, iż przez organ kontroli skarbowej, inspektora kontroli skarbowej albo inną osobę wykonującą czynności kontrolne oraz postępowanie kontrolne, należy rozumieć odpowiednio: organ podatkowy, kontrolującego, postępowanie podatkowe lub kontrolę podatkową w rozumieniu ustawy ord. pod. Stosownie do art. 143 § 1 ord. pod. organ podatkowy (organ kontroli skarbowej) może upoważnić funkcjonariusza lub pracownika kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwienia w jego imieniu spraw w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji, postanowień, lub zaświadczeń. Na gruncie kpa odpowiednikiem cytowanego przepisu jest art. 268a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Art. 143 § 1 ord. pod. daje możliwość upoważnienia pracowników organu podatkowego przez ten organ do załatwiania spraw w imieniu tego organu w ustalonym zakresie. W orzecznictwie jak również w doktrynie, nie budzi wątpliwości, iż upoważnienie o którym mowa w powoływanym przepisie może być udzielone wyłącznie pracownikowi jednostki organizacyjnej kierowanej przez organ upoważniający. Upoważnieni pracownicy nie zyskują przy tym statusu organu administracji, wykonują jedynie kompetencje organu upoważniającego. W ocenie Sądu za w pełni uzasadnione należy uznać stanowisko skarżącego, zgodnie z którym powołany przepis art. 143 § 1 ord. pod. nie może stanowić podstawy prawnej umocowania GIKS do upoważnienia odpowiednio Wicedyrektora jak i Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej do wydania decyzji podatkowych w imieniu GIKS. Nie można pominąć faktu, iż od dnia 1 lipca 2002r. dyrektor urzędu kontroli skarbowej stał się organem kontroli skarbowej ( art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy). Wspomnieć w tym miejscy należy, iż zgodnie z brzmieniem art. 10 ust.3 ustawy o kontroli skarbowej GIKS wykonuje zadania określone w ustawie przy pomocy komórek organizacyjnych wyodrębnionych w tym celu w strukturze urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Jak słusznie wskazuje się w doktrynie, od upoważnienia o którym mowa w art. 143 §.1 ord. pod. odróżnić należy przeniesienie kompetencji, polegające na wyznaczeniu innego niż ustawowo wyznaczony organu właściwego da załatwiania spraw z zakresu administracji publicznej. Analiza przepisów ustawy o kontroli skarbowej, prowadzi do wniosku, iż ustawodawca w ustawie tej nie przewidział takich możliwości delegowania uprawnień.
Przechodząc do analizy przepisu art. 10 ust. 2 pkt 5a ustawy o kontroli skarbowej - analizy tej należy dokonać z uwzględnieniem zmian stanu prawnego ustawy o kontroli skarbowej, w tym również rzeczonego przepisu. Przypomnieć należy, iż przepis ten w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2002r. przyznawał GIKS prawo do upoważnienia inspektora kontroli skarbowej do wydania decyzji lub wyniku kontroli w jego imieniu. Jak twierdzi GIKS w odpowiedzi na skargę, z prawa tego skorzystał, wydając w dniu 12 sierpnia 2004r. dwa upoważnienia, umocowujące kolejno Wicedyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. do podpisania decyzji w I instancji oraz Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. do podpisania w imieniu GIKS decyzji w II instancji. Uszło jednak uwadze organu, iż z dniem 1 września 2003r. przepis art. 10 ust.2 pkt 5a ustawy o kontroli skarbowej został zmieniony. Zmiana wprowadzona została ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadanie i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Zmiana ta miała zasadnicze znaczenie - polegała ona na odebraniu GIKS prawa do upoważniania inspektorów kontroli skarbowej do wydawania decyzji w jego imieniu. Oznacza to, iż z dniem 1 września 2003r. odpadła podstawa prawna wydania upoważnienia, na która powołał się GIKS w piśmie z dnia 29 czerwca 2005r. .
Na marginesie Sąd zauważa, iż już sam fakt wskazania jako podstawy prawnej umocowania przepisu art. 143 § 1 ord. pod. wyklucza jednocześnie istnienie podstawy prawnej tego umocowania w przepisach ustawy o kontroli skarbowej. Jak wynika z powołanego wyżej 31 ust.1 ustawy o kontroli skarbowej, przepis ten daje bowiem możliwość stosowania przepisów ordynacji jedynie w zakresie nieuregulowanym w ustawie o kontroli skarbowej.
Reasumując stwierdzić należy, iż upoważnienia z dnia 12 sierpnia 2004r., na które powołuje się organ, udzielone zostały bez podstawy prawnej, co w ocenie Sądu powoduje, iż zaskarżone do Sądu decyzje jak i poprzedzające je decyzje z dnia [...] września 2004r. zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości.
Z powołanych wyżej względów, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 2 i art. 135, art. 152 oraz art. 200 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Stwierdzenie nieważności decyzji spowodowało, iż Sąd nie ustosunkował się do zarzutów materialnoprawnych skargi, jak również do zarzutów naruszenia przepisów ord. pod. dotyczących postępowania dowodowego, ponieważ w tej sytuacji byłoby to przedwczesne.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło