III SA/Lu 262/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant stażysta Olga Michalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2005 r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60), art. 246, art. 248, art. 252 § 1, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. nr 75, poz. 802 ze zm.), § 2, § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz. U. nr 170, poz. 1653), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 623), po rozpatrzeniu odwołania B. P. od decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, że w dniu [...] listopada 1993 r. według postanowienia o przekazaniu sprawy nr [...], Dyrektor Urzędu Celnego przekazał w tranzycie do Dyrektora Urzędu Celnego, samochód osobowy marki Nissan, z przeznaczeniem wywozu za granicę. W związku z niedostarczeniem przedmiotowego towaru do urzędu celnego wskazanego w postanowieniu o przekazaniu sprawy, Dyrektor Urzędu Celnego decyzją nr [...] z dnia [...] września 1994 r. wymierzył należności celne ciążące na towarze. Po rozpatrzeniu odwołania od wyżej wymienionej decyzji, Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1995 r. uchylił decyzję w części dotyczącej opłaty manipulacyjnej dodatkowej, w pozostałej części utrzymując ją w mocy. Prowadzone w sprawie postępowania nadzwyczajne nie doprowadziły do uchylenia bądź zmiany decyzji ostatecznej o wymiarze cła. Również skarga strony w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o wymiarze cła, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o sygn. akt 3 I SA/Lu 683/03 z dnia 16 września 2004 r., została oddalona. Wniosek B. P. o umorzenie należności celnych wpłynął do Dyrektora Izby Celnej w dniu [...] grudnia 2004 r., a więc pod rządami ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 622). Stosownie jednak do art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą członkostwa w Unii Europejskiej, stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy Kodeksu celnego. Wypadki, w których należności celne są umarzane, zostały określone w art. 246 § 1 i art. 248 § 1 Kodeksu celnego oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz. U. nr 170, poz. 1653). W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki warunkujące dokonanie umorzenia należności celnych na podstawie wyżej wymienionych przepisów, a przepisy prawa celnego nie przewidują możliwości umorzenia należności celnych ze względu na trudną sytuację materialną. Na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2005 r. B. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 Kodeksu celnego poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi okoliczność uzasadniająca umorzenie należności celnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269) i przepisów rozdziału pierwszego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego skarga B. P. jako niezasadna podlega oddaleniu. Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej wydana została w dniu [...] lutego 2005 r. Utrzymano nią w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2005 r. Obie decyzje wydano zatem po uzyskaniu przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej i po dacie wejścia w życie ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 622 ze zm.) i w stosunku do Polski Wspólnotowego Kodeksu celnego (rozporządzenie Rady Unii Europejskiej nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r.). W myśl jednakże art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Ogólne sformułowanie "przepisy dotychczasowe" należy interpretować poprzez zakres regulacji zawartej w Kodeksie celnym. Przepisy intertemporalne dotyczące stosowania przepisów prawa celnego zawiera także Załącznik IV nr 5 do Aktu Przystąpienia. I tak w tytule "Unia celna" ustępie 14 stwierdzono, że "zwrot i umorzenie należności celnych jest dokonywane na warunkach określonych w ustawodawstwie wspólnotowym. Jednakże w przypadku gdy należności celne, których dotyczy wniosek o zwrot lub umorzenie, odnoszą się do długu celnego, który powstał przed dniem przystąpienia, zwrot i umorzenie należności zostanie przeprowadzone zgodnie z warunkami obowiązującymi w nowym Państwie członkowskim, przez to Państwo oraz na jego koszt." Oznacza to, że w sytuacji gdy dług celny powstał (tj. zgłoszenie celne przyjęto) przed dniem 1 maja 2004 r., do postępowania celnego dotyczącego zwrotu i umorzenia należności celnych, zastosowanie będą miały przepisy państwa członkowskiego, które postępowanie prowadzi, tj. w przypadku Polski przepisy obowiązujące przed dniem 1 maja 2004 r. Zatem wydając zaskarżoną decyzję organ prawidłowo zastosował przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. nr 75, poz. 802 ze zm.) dotyczące umorzenia należności celnych oraz wydane na podstawie art. 252 § 1 Kodeksu celnego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz. U. nr 170, poz. 1653). Możliwość umorzenia należności celnych przewidują przepisy art. 246 § 1 i art. 248 § 1 Kodeksu celnego, a także § 2 rozporządzenia w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych. W myśl powołanych powyżej przepisów umorzenie należności celnych następuje lub może nastąpić w sytuacjach, gdy: 1) w chwili zarejestrowania kwota tych należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3 (art. 246 § 1 Kodeksu celnego); 2) zarejestrowana kwota tych należności dotyczy towarów objętych procedurą celną i nieprzyjętych przez osobę wprowadzającą ze względu na to, że w chwili, o której mowa w art. 69, towary były wadliwe lub niezgodne z warunkami kontraktu, w wyniku którego dokonano przywozu tych towarów (art. 248 § 1); 3) po zwolnieniu towarów niekrajowych objętych procedurą celną odprawy czasowej, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem od należności celnych przywozowych, towary te zostały skradzione, a następnie odnalezione w stanie, w jakim znajdowały się w momencie kradzieży, przy czym nastąpiło to przed przewidywanym w pozwoleniu terminem zakończenia procedury odprawy czasowej (§ 2 pkt 1 rozporządzenia); 4) towary, które ze względu na ich przeznaczenie zostały dopuszczone do obrotu z zastosowaniem środków taryfowych, o których mowa w art. 14 Kodeksu celnego, zostały skradzione, a następnie, nie później niż w okresie sześciu miesięcy, odnalezione w stanie, w jakim znajdowały się w momencie kradzieży (§ 2 pkt 2 rozporządzenia); 5) niemożliwe jest otwarcie środka transportu, w którym znajdują się towary uprzednio dopuszczone do obrotu, i w związku z tym niemożliwe jest dokonanie jego rozładunku (§ 2 pkt 3 rozporządzenia); 6) towary dopuszczone do obrotu zostały następnie objęte procedurą uszlachetniania biernego, w celu bezpłatnego usunięcia przez dostawcę usterek występujących w towarze, a kontrahent zagraniczny zdecydował się na zatrzymanie towarów i organ celny, który wydał pozwolenie na korzystanie z procedury uszlachetniania biernego, został o tym fakcie powiadomiony (§ 2 pkt 4 rozporządzenia); 7) po zwolnieniu towarów dopuszczonych do obrotu stwierdzono, że w momencie zwolnienia towarów obowiązywał zakaz posiadania, rozpowszechniania lub obrotu takimi towarami (§ 2 pkt 5 rozporządzenia); 8) towary dopuszczone do obrotu zostały następnie, za zgodą dyrektora izby celnej właściwej miejscowo dla urzędu celnego, w którym zostały zarejestrowane należności celne, bezpłatnie przekazane jednostkom organizacyjnym statutowo powołanym do realizacji pomocy humanitarnej pod warunkiem, że będą wykorzystane do takiej pomocy (§ 2 pkt 6 rozporządzenia); 10) towary zostały dostarczone odbiorcy wskutek pomyłki kontrahenta zagranicznego (§ 2 pkt 7 rozporządzenia); 11) towary okazały się nieprzydatne do użytku, przewidzianego przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury celnej, z powodu oczywistej pomyłki w zamówieniu (§ 2 pkt 8 rozporządzenia); 12) towary zostały dostarczone osobie korzystającej z procedury celnej po terminie dostawy przewidzianym w kontrakcie (§ 2 pkt 9 rozporządzenia), 13) zastosowano retrospektywnie środki taryfowe, o których mowa w art. 13 § 3 pkt 2, 4 i 5 oraz w art. 14 § 2 Kodeksu celnego. W ocenie sądu przyczyny powołane przez skarżącego we wniosku o umorzenie należności celnych oraz w skardze – tj. trudna sytuacja ekonomiczna oraz okoliczność, iż zarejestrowane należności celne nie były prawnie należne - nie mogą zostać zaliczone do żadnej z kategorii spraw wymienionych w przepisach ustawy Kodeks celny regulujących zwrot i umorzenie należności celnych oraz w rozporządzeniu w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych. Odnosząc się do zarzutów skargi, podkreślić trzeba, że należności celnych, których dotyczy wniosek skarżącego, nie można uznać za należności prawnie nienależne w chwili zarejestrowania (art. 246 § 1 Kodeksu celnego). Cło określone zostało decyzją ostateczną, co do której przysługuje domniemanie legalności. Powyższe potwierdzają negatywne decyzje ostateczne w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 22 maja 1995 r. oraz w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia 22 maja 1995 r., a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oddalający skargę B. P. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia 22 maja 1995 r. Dyrektor Izby Celnej prawidłowo również wyjaśnił brak możliwości zastosowania do sprawy umorzenia należności celnych wynikających z decyzji z dnia [...] maja 1995 r. art. 67 Ordynacji podatkowej. Ordynacja podatkowa ma zastosowanie do spraw celnych tylko gdy wyraźnie tak stanowią przepisy prawa. Zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV (...) Ordynacji podatkowej (...) z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Zatem w pierwszej kolejności do postępowania w sprawach celnych będą miały zastosowanie przepisy Kodeksu celnego, w następnej, w przypadku braku odpowiednich uregulowań Kodeksu celnego – przepisy art. 120-271 (dział IV) Ordynacji podatkowej. Ponadto wśród przepisów art. 120-270 nie ma uregulowań dotyczących umarzania należności, natomiast są one w przepisach art. 246-2521 Kodeksu celnego. Zatem z powyższych przyczyn art. 67 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania do kwestii umarzania należności celnych. Wydając zaskarżoną decyzję organ prawidłowo stwierdził, że wśród wymienionych kategorii przesłanek uzasadniających umorzenie należności celnych ustawodawca nie umieścił przesłanki ważnego interesu osobistego oraz ważnego interesu publicznego, na które powołał się B. P. we wniosku o umorzenie należności. Kodeks celny bowiem nie przewiduje podmiotowych przesłanek warunkujących umarzanie należności celnych, tj. przesłanek odnoszących się do sytuacji ekonomicznej strony zobowiązanej do ich uiszczenia; zatem powoływanie się na trudną sytuację rodzinną i majątkową nie może spowodować uwzględnienia wniosku o umorzenie tych należności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 1595/99, Biuletyn Celny 2001 nr 9, s. 93). Z uwagi zatem na to, że powołane przepisy prawa nie regulują przypadku, którego dotyczy wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2004 r., trzeba podzielić stanowisko Dyrektora Izby Celnej w kwestii konieczności utrzymania w mocy decyzji własnej z dnia [...] stycznia 2005 r. Mając na względzie to, że zaskarżona decyzja wydana została w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.