I FSK 8/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Bącal, Sędzia NSA Andrzej Grzelak, Sędzia NSA Edmund Łój (sprawozdawca), Protokolant Iwona Wtulich, po rozpoznaniu w dniu 18 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Danuty U. i Tomasza U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 sierpnia 2005 r. sygn. akt I SA/Bk 156/05 w sprawie ze skargi Danuty U. i Tomasza U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 22 kwietnia 2005 r. (...) w przedmiocie postępowania administracyjnego w sprawie ponownej rejestracji spółki w zakresie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a odrzucić skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2005 r. /I SA/Bk 156/05/ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Danuty U. i Tomasza U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 22 kwietnia 2005 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ponownej rejestracji spółki w zakresie podatku od towarów i usług. Orzeczenie doręczono skarżącym w dniu 3 listopada 2005 r. Pismem z dnia 2 grudnia 2005 r, wniesionym w ustawowym terminie, pełnomocnik skarżących, będący radcą prawnym, złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a mianowicie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników /Dz.U. nr 142 poz. 702 ze zm./. Wadliwości zaskarżonego orzeczenia autor skargi kasacyjnej upatrywał w przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że hipoteza wspomnianego wyżej przepisu obejmuje również zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej, przez wspólników spółki cywilnej. W konsekwencji, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w szczególności zwrotu wpisu i kosztów zastępstwa procesowego. Pismem z dnia 7 grudnia 2005 r, na podstawie Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 5 grudnia 2005 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał pełnomocnika skarżących do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie zostało wypełnione w terminie w nim określonym poprzez uiszczenie w dniu 12 grudnia 2005 r. żądanej kwoty. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej, reprezentowany również przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz od skarżących kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z akt sprawy wynika, że zarówno strona skarżąca, jak i Sąd pierwszej instancji uznali, że sprawa jest objęta wpisem stałym. Strona skarżąca w skardze podała bowiem wartość przedmiotu zaskarżenia: "0" zł, a Sąd pierwszej instancji określił wpis w wysokości 500 zł odpowiadający wartości wskazanej w par. 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 221 poz. 2193/, zwanego dalej w skrócie "rozporządzeniem", mimo że takiej podstawy prawnej wyraźnie nie powołał. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęcie, że w sprawa podlega wpisowi stałemu było prawidłowe, lecz błędne było określenie jego wysokości. Skoro bowiem sprawa dotyczy umorzenia postępowania w przedmiocie ponownego zarejestrowania spółki jako podatnika podatku od towarów i usług, to nie dotyczy zobowiązań podatkowych, o których mowa w par. 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia. Wpis od niej powinien być zatem ustalony w oparciu o par. 2 ust. 6 rozporządzenia, tj. w wysokości 200 zł. Powyższy wniosek jest jednak bez znaczenia dla sprawy, ponieważ określenie wysokości wpisu w kwocie 500 zł nie zostało zaskarżone, wobec czego pozostaje poza kontrolą Sądu kasacyjnego, który jest nadto nim związany. Skoro zatem sprawa na etapie postępowania przez wojewódzkim sądem administracyjnym podlegała wpisowi stałemu, to wpis do skargi kasacyjnej, będący na mocy par. 3 rozporządzenia połową wpisu od skargi, jest w niniejszej sprawie również wpisem stałym, gdyż nie ma żadnej możliwości zmiany jego wysokości. Takie stanowisko potwierdza jednolita linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego /zob. np. postanowienie z dnia 22 kwietnia 2004 r., GSK 566/04 - głosowane w Monitorze Prawniczym 2005 nr 3 str. 167, postanowienie z dnia 4 lutego 2005 r., OSK 1350/04 - nie publ./. Powyższa konstatacja ma istotne znaczenie, gdyż pełnomocnik skarżących jest radcą prawnym, więc składając skargę kasacyjną miał na mocy art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, obowiązek uiszczenia wpisu stałego najpóźniej w momencie upływu terminu do jej wniesienia. Konsekwencją jego niedopełnienia jest odrzucenie wniesionego środka zaskarżenia bez wzywania o uiszczenie opłaty, do czego Wojewódzki Sąd Administracyjny był zobowiązany na podstawie wymienionego wyżej przepisu oraz art. 178 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z poczynionych wyżej ustaleń wynika, że Sąd pierwszej instancji tego nie uczynił, wskutek czego - stosownie do treści art. 180 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - taka powinność spoczywa na Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Bez znaczenia prawnego jest przy tym wadliwe wezwanie do uiszczenia wpisu wystosowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 grudnia 2005 r. Nie może ono bowiem modyfikować zasad wynikających wprost z ustawy, naprawiając zaniedbania profesjonalnego pełnomocnika. Należy ponadto wskazać, że uiszczony w niniejszej sprawie wpis nie podlega zwrotowi, ponieważ nie są spełnione warunki określone w art. 232 par. 1 pkt 1 lit. "a" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wedle tego przepisu /w części istotnej dla sprawy/ sąd zwraca z urzędu cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego, jeżeli odrzucenie nastąpiło przed wysłaniem odpisu środka odwoławczego innym stronom postępowania. W niniejszej sprawie odrzucenie skargi kasacyjnej następuje po przesłaniu jej organowi, który udzielił na nią odpowiedzi, zatem przepis ten nie ma zastosowania, a brak jest w Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi innej podstawy do zwrotu wpisu w takiej sytuacji procesowej. Brak jest również podstaw od uwzględnienia zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku Dyrektora Izby Skarbowej o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bowiem, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W odniesieniu do sytuacji, w której Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną odrzuca, takiej szczególnej regulacji nie ma. Jeśli do tego wziąć pod uwagę, że przepisów nakładających obowiązek poniesienia określonego ciężaru nie można interpretować rozszerzająco, to brak jest podstaw do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -komentarz, Zakamycze 2005, s. 526 i 527/. Taki też pogląd dominuje w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego /zob. postanowienie NSA z dnia 23 lutego 2006 r, II OW 58/05 - ONSAiWSA 2006 Nr 4 poz. 101, postanowienie NSA z dnia 7 września 2005 r., I FSK 672/05 - nie publ./. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.