VI SA/Wa 1968/04
WyrokWSA w Warszawie2005-06-15
Skład orzekający: Sędzia WSA
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest uprawniony i zobowiązany do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy, która została uchylona, ale może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie, zwłaszcza gdy jej podstawa prawna została uznana za niezgodną z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Sąd administracyjny jest uprawniony i zobowiązany do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy, która została uchylona, ale może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie. Dotyczy to sytuacji, gdy podstawa prawna uchwały została uznana za niezgodną z Konstytucją RP, nawet jeśli uchwała sama w sobie utraciła moc obowiązującą. Sąd bada zgodność uchwały z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie tylko jej aktualny status prawny.Stan faktyczny
Rzecznik Praw Obywatelskich złożył skargę na uchwałę Rady Gminy wprowadzającą Regulamin Funkcjonowania Systemu Parkowania Płatnego Niestrzeżonego (SPPN). Skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 94 Konstytucji RP, wskazując, że podstawa prawna uchwały (rozporządzenie RM) została uznana za niezgodną z Konstytucją RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Mimo że uchwała została później uchylona, skarżący domagał się stwierdzenia jej nieważności, aby wyeliminować z obrotu prawnego nielegalny akt normatywny, który nadal wywołuje skutki prawne w odniesieniu do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały Rady Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Sędziowie sędzia WSA Protokolant po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2005r. sprawy ze skargi R. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia "Regulaminu Funkcjonowania Systemu Parkowania Płatnego Niestrzeżonego (SPPN)" stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.
VI SA/Wa 1968/04
Uzasadnienie
R. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na uchwałę Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia "Regulaminu funkcjonowania Systemu Parkowania Płatnego Niestrzeżonego (SPPN)", zarzucając uchwale rażące naruszenie art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wnosząc na tej podstawie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2000 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 13 ust. 2 pkt 4, ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j. t. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), art. 8 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) i § 3 ust. 1, § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz. U. Nr 51, poz. 608). Skarżący podnosząc, że przedmiotowa uchwała ma charakter przepisów prawa miejscowego - powszechnie obowiązującego na obszarze działania organu -wyprowadza wniosek, iż powinna odpowiadać konstytucyjnym warunkom jej stanowienia. Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP organ samorządu terytorialnego może ustanawiać akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych. Warunek ten, w ocenie skarżącego, nie został spełniony, bowiem powołany przepis rozporządzenia (§ 3 ust. 1) został uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r. w sprawie P6/02 za niezgodny z art. 7, art. 92 ust. 1 i art. 94 Konstytucji RP i na mocy tego wyroku z dniem 30 listopada 2003 r. utracił moc obowiązującą. W związku z tym zaskarżona uchwała, jak ocenia to skarżący, została oparta na wadliwej podstawie prawnej. Skarżący zaznacza, iż zaskarżona uchwała została uchylona przez § 9 pkt 2 uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] listopada 2003 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, wysokości stawek opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie, wysokości opłat dodatkowych oraz określenia sposobu pobierania tych opłat, jednakże nałożone na jej podstawie kary pieniężne są dochodzone w trybie egzekucji. Z uwagi na powyższe R. dochodzi stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały, bowiem żadna z ukaranych osób nie może skutecznie podnieść zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym nieistnienia obowiązku zapłaty kary pieniężnej. Interes prawny tych osób, zobowiązanych do uiszczenia kar pieniężnych, zdaniem skarżącego, przejawia się w obaleniu domniemania, iż zaskarżona uchwała była zgodna z prawem, w okresie między jej wydaniem a uchyleniem. Należy zatem wyeliminować z obrotu prawnego nielegalny akt normatywny, gdyż wywołuje
on, mimo jego uchylenia, skutki prawne w odniesieniu do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie. Stawiając powyższą tezę skarżący powołał się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w uchwale z dnia 14 września 1994 r. sygn. akt W 5/94. Nadto skarżący dopuszczalność stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały opiera na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2003 r. sygn. akt II SA 564/03, stwierdzającego nieważność uchwały Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. w przedmiocie przyjęcia Regulaminu Funkcjonowania Systemu Parkowania Płatnego Niestrzeżonego, która utraciła moc z dniem 29 maja 2002 r. na podstawie § 2 zaskarżonej uchwały.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta [...] wnosiła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów. Organ administracji wskazuje, iż skarżący pominął fakt, że Trybunał Konstytucyjny w powołanym w skardze wyroku orzekł, iż pobrane opłaty nie podlegają zwrotowi. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż wyrok "rodzi skutki prawne tylko na przyszłość. Oznacza to, że ewentualne roszczenia o zwrot opłat pobranych na podstawie tych przepisów nie mogą dotyczyć opłat pobieranych do momentu utraty ich mocy obowiązującej". W dalszej części wywodów organ administracji nie zgadza się ze stwierdzeniem, iż osoby obciążone karami pieniężnymi z tytułu nieuiszczenia opłaty za parkowanie będą mogły podnieść zarzut nieistnienia tego obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym, bowiem obowiązek ponoszenia kar powstał z mocy prawa. Kary te były pobierane a nie wymierzane, analogicznie jak uprzednio obowiązujące opłaty podwyższone, co wynikało z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (podobnie jak art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych). W związku z powyższym, zdaniem organu administracji, nie można mówić by służby kontrolne wymierzały kary ani tym bardziej, by ich działanie wszczynało postępowania w sprawach indywidualnych, gdyż osoby które nie dokonały płatności za parkowanie zobowiązane były dokonać płatności opłaty podwyższonej lub kary z mocy obowiązującego wówczas prawa. W związku z tym, na co wyraźnie wskazał Trybunał Konstytucyjny, do postępowań egzekucyjnych w sprawach należnych kar z tytułu nieuiszczenia opłaty za parkowanie nie może mieć zastosowania art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Nadto organ administracji podnosił, że zaskarżona uchwała została podjęta nie tylko w oparciu o przepisy w/w rozporządzenia, lecz także na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Przepisy te upoważniały organ administracji do regulowania kwestii objętej zaskarżoną uchwałą. Jednocześnie organ administracji podkreśla, że Trybunał Konstytucyjny uznając za niezgodne z Konstytucją RP art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach
publicznych, w zakresie tam określonym i § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych, odroczył termin utraty mocy obowiązującej tych przepisów do dnia 30 listopada 2003 r. Tak więc, w ocenie organu administracji, powyższe przepisy, stanowiące podstawę wydania zaskarżonej uchwały, były częścią obowiązującego porządku prawnego przed wydaniem wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, a także po tym wyroku do dnia 30 listopada 2003 r.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje;
Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), która art. 1 wprowadziła ustawę z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 2 ustawę z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), z dniem 1 stycznia 2004 r.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy).
W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.
R. wskazał jako podstawę prawną skargi naruszenie przez Radę Gminy [...] art. 94 Konstytucji RP wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Zgodnie z powołanym przepisem organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy
administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Dla skarżącego nie budzi wątpliwości, iż zaskarżona uchwała Rady Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] w sprawie wprowadzenia "Regulaminu funkcjonowania Systemu Parkowania Płatnego Niestrzeżonego (SPPN)" ma charakter przepisu prawa miejscowego, wywodząc z tego, iż oparcie jej na przepisach, których niezgodność z Konstytucją RP stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r. w sprawie P6/02, stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Zdaniem skarżącego uchwała została umocowana na wadliwej podstawie prawnej, co skutkuje obecnie tym, że osoby zobowiązane do uiszczenia opłat dochodzonych w postępowaniach egzekucyjnych, muszą opłaty te wnieść, nie mogąc powołać się niekonstytucyjność podstawy prawnej zaskarżonej uchwały. Zajmując powyższe stanowisko skarżący powołał się na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 września 1994 r. w sprawie W 5/94. Uchwała ta w pierwszych dwóch punktach stanowiła: "I. Przez uchwałę podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 16, poz. 95; zm.: z 1990 r. Nr 32, poz. 191; Nr 34, poz. 199; Nr 43, poz. 253 i Nr 89, poz. 518; z 1991 r. Nr 4, poz. 18; Nr 110, poz. 473; z 1992 r. Nr 85, poz. 428 i Nr 100, poz. 499; z 1993 r. Nr 17, poz. 78 oraz z 1994r. Nr 86, poz. 397), rozumie się również uchwałę, która wprawdzie została uchylona lub zmieniona, lecz może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę.
II. Przewidziana w powołanym wyżej przepisie skarga na uchwałę organu gminy jest dopuszczalna również wtedy, gdy uchwała ta została wprawdzie uchylona lub zmieniona, lecz może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę."
Omawiana uchwała Rady Gminy została uchylona uchwałą tego samego organu z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] (§ 9 pkt 2 tej uchwały). Trybunał Konstytucyjny w/w wyrokiem z dnia 10 grudnia 2002 r. stwierdził w pkt 2 i 3, że § 3 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz. U. Nr 51, poz. 608) są niezgodne z Konstytucją RP. W związku z powyższym podstawa prawna zaskarżonej uchwały uznana została za niezgodną z Konstytucją, a tym samym i sama uchwała przestała obowiązywać. Jednakże Trybunał Konstytucyjny w pkt III w/w wyroku zajął stanowisko w przedmiocie czasu, w którym wymienione przepisy tracą moc - "III Art. 13 ust. 4 ustawy powołanej w części I punkt 1 wyroku w zakresie, w którym przepis ten upoważnia Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach
publicznych oraz organu właściwego do ustalania tych opłat, a także przepisy § 3 ust. 1, § 4 ust. 1, § 8 ust. 2 rozporządzenia powołanego w części I punkt 2 tracą moc z dniem 30 listopada 2003 r.". W cytowanym wyroku Trybunał Konstytucyjny w pkt II postanowił, iż pobrane na podstawie przepisów § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 i § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz. U. Nr 51, poz. 608) opłaty, nie podlegają zwrotowi.
Uchwała stanowiąca przedmiot rozpoznania Sądu została powołana na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j. t. Dz. U. z 2000 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 13 ust. 2 pkt 4, ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j. t. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), art. 8 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) i § 3 ust. 1, § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz. U. Nr 51, poz. 608).
Powstaje pytanie czy sąd administracyjny jest uprawniony i obowiązany do stwierdzenia nieważności lub niezgodności z prawem każdej uchwały organu gminy podjętej przez ten organ, czy też jest uprawniony i obowiązany do stwierdzenia nieważności lub niezgodności z prawem takiej uchwały, o ile obowiązuje ona w dacie orzekania sądu administracyjnego co do istoty sprawy.
W literaturze prawa konstytucyjnego (L. Garlicki, Glosa do postanowienia TK z dnia 21 września 1987 r. - P.3/87 - Nowe Prawo nr 5-62 1933 r., s. 111) podkreślono, że nie można zawsze utożsamiać uchylenia i utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Uchylenie aktu normatywnego (płaszczyzna formalna) ogranicza zasadniczo zakres jego mocy obowiązującej (płaszczyzna materialna), jeżeli prawo nakazuje by uchylony przepis stosować do pewnych sytuacji. Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 11 kwietnia 1994 r. (K. 10/93 - OTK z 1994 r. cz. I., poz. 7) w rozważaniach na tle uchylonego wówczas przepisu ustawy, w związku z art. 4 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, wyjaśnił istotę relacji między uchyleniem przepisu, a utratą przezeń mocy obowiązującej: "Na mocy art. 1 pkt 1 b i art. 11 ustawy z dnia 16 grudnia 1993 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134, poz. 646) art. 6 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych został uchylony z dniem 1 stycznia 1994 r. Przepis, na podstawie którego został derogowany art. 6 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych utrzymał jego moc obowiązującą w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 1993 r. Należy więc stwierdzić, że art. 6 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych obowiązuje dla ustalenia wysokości podatku za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 1993 r. Z tego względu nie nastąpiła utrata mocy obowiązującej aktu
normatywnego, będąca w myśl art. 4 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym przesłanką do umorzenia postępowania. W szczególności utraty mocy obowiązującej art. 6 ust. 6 nie spowodowało uchylenie wspomnianego przepisu z dniem 1 stycznia 1994 r. O obowiązywaniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy pojęcie to zostanie odniesione do określonej sytuacji i określonego momentu w czasie. Innymi słowy przepis obowiązuje w danym systemie prawa, jeżeli można go stosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości. Utrata mocy obowiązującej przepisu prawa następuje w sytuacji, gdy nie może być on zastosowany i dopiero wtedy można uznać, że nastąpiła utrata mocy obowiązującej przepisu w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. W tym znaczeniu należy stwierdzić, że art. 6 ust. 6 jest nadal stosowany. Stanowi on jeden z elementów normy prawnej nakazującej organom skarbowym egzekwować należności podatkowe za rok 1993 od osób samotnie wychowujących dzieci. Wyznacza on również treść obowiązku podatkowego osób samotnie wychowujących dzieci, które nie uiściły jeszcze podatku za 1993 r. Tym samym nie zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym". Z powyższego uzasadnienia Trybunał Konstytucyjny wyprowadza wniosek, iż pojęcie obowiązywania prawa, stosowane przez Trybunał Konstytucyjny ma odniesienie także do kontroli zgodności uchwał organów gminy z prawem, wykonywanej przez sąd administracyjny na podstawie art. 91 ust. 1 w związku z art. 94 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 16, poz. 95 ze zm.), oraz odpowiednio na podstawie art. 91 ust. 1 w związku z art. 94 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym (j. t. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.).
Zgodnie z art. 94 u.s.t. nie stwierdza się nieważności uchwały organu gminy po upływie jednego roku od daty jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie określonym w art. 90 ust. 1. Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, orzeka się o niezgodności uchwały z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio. Art. 94 u.s.t. został zmieniony przez art. 43 pkt 49 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984) z dniem 27 października 2002 r., tj. w dniu wyborów do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego przeprowadzonych w związku z zakończeniem kadencji tych organów wybranych w dniu 11 października 1998 r. otrzymując brzmienie - nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1 u.s.g., albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1 tego przepisu,
a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio. Nowelizacja art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j. t. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), ma zastosowanie do wszelkich aktów prawa miejscowego, bez względu na datę ich uchwalenia.
W świetle powyższego należy odpowiedzieć pozytywnie na postawione wyżej pytanie stwierdzając, że Sąd orzekający w sprawie może odnieść się do ważności zaskarżonej uchwały, pomimo jej uchylenia, a także pomimo stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r. (P. 6/02) niezgodności z Konstytucją w/w przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych.
Podstawą podjęcia zaskarżonej uchwały był, między innymi, § 3 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz. U. Nr 51, poz. 608). W ocenie Sądu orzekającego w rozpoznawanej sprawie, co potwierdza powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r. (P. 6/02), wymienione przepisy rozporządzenia naruszały przepis art. 217 Konstytucji wchodząc w zakres materii zastrzeżonej dla ustawy. Dokonały one także niedopuszczalnej, w świetle art. 92 ust. 2 Konstytucji subdelegacji. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 marca 2001 r. (P. 11/00) wskazał, że przepisy podstawowe mogą być wydane na podstawie wyraźnego i szczegółowego upoważnienia ustawowego, a brak stanowiska ustawodawcy w jakiejś sprawie, przejawiającego się przykładowo w nieprecyzyjności upoważnienia, powinien być interpretowany jako nieudzielanie w danym zakresie delegacji do wydania przepisów wykonawczych. Powołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego wyraźnie stanowił, iż upoważnienia tego nie można domniemywać lub ustalać w drodze wykładni funkcjonalnej.
Skarżący, R., wykazał interes prawny polegający na istnieniu związku między zaskarżoną uchwałą a sytuacją prawną obywateli, wskazując na rażące naruszenie art. 94 Konstytucji RP. Zatem zgodnie z art. 14 pkt 6 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (j. t. Dz. U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na prawach przysługujących prokuratorowi. Stosownie do art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Zatem w myśl
powołanego przepisu P.p.s.a. Rzecznik Praw Obywatelskich nie musiał wyczerpać postępowania określonego art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j. t. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) stanowiącym, iż każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Na powyższe wskazuje także art. 102a w/w ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - w sprawach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nie stosuje się przepisów art. 52 § 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), przez co należy rozumieć, iż art. 52 § 1 P.p.s.a. ma zastosowanie.
W tych warunkach Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie nie uwzględnił wniosku organu administracji samorządowej o odrzucenie skargi z powodu niewyczerpania drogi postępowania z art. 101 ust. 1 w/w ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Zaskarżona uchwała została oparta na wadliwej podstawie prawnej, a zatem, zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j. t. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), podlegała stwierdzeniu nieważności. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 r. w sprawie II SA 564/03 stwierdzając wadliwość podstawy prawnej aktów prawa miejscowego. Charakter taki miały rozpatrywane przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały poprzedzające zaskarżoną w rozpoznawanej sprawie uchwałę, zajmujące się tym samym przedmiotem co uchwała zaskarżona w tej sprawie. Podkreślenia wymaga, iż podobnie, jak w rozpoznawanej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny zajmował się uchwałami, które były uchylone w dacie orzekania, wskazując na uwzględnienie treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r. w sprawie P. 6/02 o niezgodności z Konstytucją RP aktów normatywnych stanowiących podstawę prawną wydania tych uchwał, biorąc pod uwagę wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego dalsze obowiązywanie wadliwych § 3 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz. U. Nr 51, poz. 608).
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zbiegu z art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j. t. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591), orzekł jak w sentencji.
Powołane przepisy
art. 94 Konstytucjiart. 18 ust. 2 pkt 15art. 40 ustawyart. 13 ust. 2 pkt 4art. 8 ustawyart. 7art. 92 ust. 1art. 13 ust. 2a ustawyart. 190 ust. 4 Konstytucjiart. 13 ust. 4 ustawyart. 1art. 2
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło