II SA/Go 696/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2026 r. sprawy ze sprzeciwu małoletniej T.C. reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowych J.S. i G.C. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku szkolnego uchyla zaskarżoną decyzję. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Prezydent Miasta decyzją z [...] sierpnia 2025 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, określanej dalej jako k.p.a.), art. 90n ust. 1 w związku z art. 90e ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2025r. poz. 881 ze zm., określanej dalej jako u.s.o.) oraz uchwały Rady Miasta Nr VII.121.2024 z dnia [...] września 2024 r. w sprawie ustalenia regulaminu przyznawania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Miasta (Dz. Urz. Woj. z 2024 r., poz. 2280), odmówił przyznania uczennicy T.C. zasiłku szkolnego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że pismem z [...] maja 2025 r. J.S. zwróciła się o przyznanie zasiłku szkolnego dla córki T.C. uczennicy klasy 3A Szkoły Podstawowej nr [...]. Dnia 30 maja 2025r. strona w uzupełnieniu powyższego pisma złożyła wniosek o przyznanie zasiłku szkolnego na urzędowym formularzu, w którym jako okoliczność uzasadniającą złożenie wniosku wskazała ostre zapalenie wyrostka i pobyt w szpitalu córki M.C. oraz "niespodziewane uszkodzenie dysku edukacyjnego" córki T.C.. Zgodnie z informacjami zawartymi we wniosku oraz wiedzą pozyskaną w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ ustalił, że siostra T. – M.C. trafiła do szpitala w związku z podejrzeniem ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego. Przebywała w Szpitalu [...] na Oddziale Chirurgii i Urologii Dziecięcej ([...].03.2025 r. - [...].03.2025 r.), a następnie na Oddziale Pediatrii ([...].03.2025 r. - [...].04.2025 r.). U dziecka wdrożono leczenie zachowawcze - antybiotykoterapię dożylną, uzyskując ustąpienie dolegliwości brzusznych oraz normalizację wykładników zapalnych. Ze względów na brak wskazań do leczenia operacyjnego oraz liczne zgłaszane przez rodziców problemy zdrowotne dziecka, pacjentkę przekazano w stanie dobrym do Oddziału Pediatrycznego. Na Oddziale kontynuowana była antybiotykoterapia i prowadzona dalsza diagnostyka. Dziecko ze szpitala zostało wypisane [...] kwietnia 2025 r. w stanie dobrym z zaleceniem diety i kontroli w Poradni Chirurgii Dzieci. J.S. przebywała przeważnie w szpitalu, razem z córką. Była na własnym zaprowiantowaniu, z przerwami w trakcie dnia, kiedy to ojciec córek po dostarczeniu do szkoły młodszej córki T. zmieniał ją w szpitalu i w tym czasie robiła zakupy dla siebie i hospitalizowanej córki. Według niej z powodu pobytu w szpitalu (13 dni) utraciła środki finansowe w kwocie ponad 1.000,00 zł. Obecność przy chorym dziecku uniemożliwiła bowiem J.S. – jak twierdziła - realizację "mikrostrategii zakupowej", tj. nie miała możliwości korzystania z przecen i była zmuszona do zakupów znacznie droższych w sklepach blisko szpitala. Była zobligowana zapewnić sobie wyżywienie w całości, a dziecku to wyżywienie, którego nie było w ofercie szpitala oraz ubiory, które były dziecku niezbędne. Matka wnioskodawczyni zwróciła się z prośbą o przekazanie przyznanego zasiłku szkolnego bezpośrednio na rachunek bankowy Akademii Wychowania [...], do której na zajęcia z akrobatyki uczęszcza T., i gdzie, jak twierdzi strona, z powodu choroby M. i pobytu w szpitalu powstała zaległość w opłacie w wysokości 490,00 zł (od marca do czerwca - 4 m-ce x 110,00 zł plus 50 zł za strój) oraz Szkoły Języków Obcych [...] - zaległość w opłatach za uczestnictwo obu córek - 970,00 zł. Zaistniała sytuacja uniemożliwiła również zdaniem J.S. zakup krzesła do biurka za 300,00 zł. Następnie organ I instancji wskazał, że pismem z [...] czerwca 2025 r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia złożonego wniosku przez dostarczenie dokumentów potwierdzających poniesione wydatki związane z chorobą i pobytem w szpitalu. W odpowiedzi na wezwanie strona przesłała pliki zdjęć z odzieżą i artykułami higienicznymi oraz zdjęcia lokali gastronomicznych wraz z menu i cenami posiłków. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji przytoczył treść art. 90e ust. 1 u.s.o. wskazując, że podstawową okolicznością uzasadniającą ubieganie się o świadczenie w postaci zasiłku szkolnego jest wystąpienie zdarzenia losowego. "Zdarzeniem losowym" kwalifikowanym do przyznania zasiłku szkolnego jest każde zdarzenie niezależne od woli człowieka: nagła, zagrażająca normalnemu funkcjonowaniu osób i rodzin sytuacja. W orzecznictwie wskazuje się, że za "zdarzenie losowe" rozumieć należy niespodziewane, pojedyncze i niezależne od woli człowieka zdarzenie wywołane przyczynami zewnętrznymi, których nie można było przewidzieć. Istotne jest zatem przede wszystkim to, aby zdarzenie takie zostało wywołane czynnikiem niespodziewanym i nieprzewidywalnym. Zatem "zdarzenie losowe" obejmuje szczególnie uzasadnione przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji mających miejsce w życiu codziennym. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby bądź rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, lecz są nagłe i nieprzewidywalne. W ocenie organu I instancji nie zaistniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wskazanym przez wnioskodawczynię zdarzeniem, a trudną sytuacją materialną rodziny. Jak wynika z dokumentacji rodzina utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń z zabezpieczenia społecznego. Od 2017 r rodzina J.S. regularnie korzysta ze wsparcia w postaci zasiłków celowych, okresowych, prawa do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, świadczeń na zakup żywności, bezpłatnych posiłków dla dzieci w szkole. W okresie choroby M. rodzina również była objęta pomocą. Organ nie zanegował trudnej sytuacji rodziny, niemniej jednak uznał, że okoliczność ta nie jest spowodowana nagłym zdarzeniem losowym i nie może stanowić podstawy żądania przyznania zasiłku szkolnego, mającego poprawić sytuację materialną. Trudna sytuacja materialna rodziny nie ma cech stanu przejściowego - jest trwała. W ocenie organu rodzina wnioskodawczyni jest objęta maksymalnym wsparciem w formie różnych zasiłków, strona w czasie pobytu w szpitalu objęta była również świadczeniami pieniężnymi z przeznaczeniem na zakup leków, środków czystości, czy na zakup posiłków, żywności. Córka przebywając w szpitalu miała zapewniony posiłek, a zakup dodatkowych posiłków poza ofertą szpitala był świadomą decyzją strony. Wszystkie wskazane potrzeby zostały zabezpieczone przez stronę we własnym zakresie, a zasiłek szkolny nie może stanowić rekompensaty za poniesione wydatki. W ocenie organu również okoliczność niespodziewanego uszkodzenia dysku edukacyjnego nie spełnia przesłanek do powstania prawa do zasiłku szkolnego, tym bardziej, że zakup nowego dysku do komputera został zrefundowany na podstawie dostarczonej F-ry zakupu nr [...] z [...] maja 2025 r. i zgodnie z jej dyspozycją rozliczony ze stypendium szkolnego córki T.C.. Koszt zakupu dysku na podstawie faktury wynosił 579,99 zł. Z tego w ramach niewykorzystanych środków stypendium szkolnego zwrócono wnioskodawczyni 438,83 zł. Od powyższej decyzji J.S. wniosła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie w całości decyzji organu I instancji oraz o przyznanie T.C. zasiłku szkolnego w kwocie odpowiadającej kosztom opłaty za koszty edukacyjne w Akademii Wychowania [...] marzec, kwiecień, maj, czerwiec 2025 roku, cztery razy 110 zł za naukę i 50 zł za strój taneczny zgodnie z wezwaniem do zapłaty ośrodka edukacyjnego Akademii w łącznej kwocie 490 zł na konto bankowe wskazane przez Akademię. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] września 2025 r. nr [...], powołując się na art. 90c ust. 2, art. 90e ust. 1 u..s.o. oraz art. 138 § 2, art. 127 § 1 i 2, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że przewidziany w u.s.o. zasiłek szkolny jest jedną z dwóch (obok stypendium szkolnego) form pomocy materialnej o charakterze socjalnym, przysługującą uczniowi w celu zmniejszenia różnic w dostępie do edukacji i umożliwienia pokonywania barier dostępu do edukacji, wynikających z trudnej sytuacji materialnej ucznia, a także w celu wspierania edukacji uczniów zdolnych. Ustawa ta przewiduje oddzielne podstawy i kryteria udzielania uczniom pomocy materialnej o charakterze socjalnym: stypendium szkolne i zasiłek szkolny. Podstawę przyznania zasiłku szkolnego stanowi art. 90e u.s.o., który w ust. 1 określa, że zasiłek szkolny może być przyznany uczniowi znajdującemu się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego. Taka regulacja wskazuje, że ustawowymi przesłankami powstania prawa do zasiłku szkolnego są: a) wystąpienie zdarzenia losowego, a więc zdarzenia zewnętrznego w stosunku do ucznia, którego nie można przewidzieć ani mu przeciwdziałać, b) związek tego zdarzenia z przejściową (w związku z tym zdarzeniem) trudną sytuacją materialną. W odniesieniu do stypendium szkolnego, kryteria przyznania tego świadczenia określa natomiast art. 90d u.s.o. W myśl tego przepisu stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Otrzymanie stypendium szkolnego warunkowane jest spełnieniem tzw. kryterium dochodowego przez odesłanie do przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Kolegium podkreśliło, że wzajemna relacja przepisów art. 90d oraz art. 90e u.s.o. prowadzi do wniosku, że w przeciwieństwie do stypendium zasiłek szkolny ma charakter doraźnej pomocy materialnej, udzielanej uczniowi jednorazowo w związku z trudną, ale przejściową sytuacją materialną, będącą następstwem zdarzenia losowego (np. klęski żywiołowej, śmierci, wypadku itp.), które tę trudną sytuację materialną wywołało. Zasiłek szkolny nie może być natomiast ze swej istoty zrównany z formą stałej pomocy materialnej udzielanej uczniowi, choćby znajdującemu się w trudnej sytuacji materialnej, ale niepozostającej w bezpośrednim związku ze zdarzeniem losowym, które nastąpiło wcześniej niż dwa miesiące przed złożeniem wniosku o przyznanie tego rodzaju świadczenia. Właściwą formą stałej pomocy materialnej uczniowi jest stypendium szkolne. W ocenie Kolegium nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu I instancji, że zdarzenia, które powołuje wnioskodawczyni i na podstawie których wnioskuje o zasiłek szkolny nie miały charakteru "zdarzeń losowych" w rozumieniu powołanego wyżej przepisu. Organ odwoławczy uznał, że trwałe uszkodzenie dysku SSD w komputerze przeznaczonym do edukacji dziecka w szkole należy uznać jako zdarzenie losowe, którego nie można było przewidzieć, a w konsekwencji którego wydatki przeznaczone na naprawę lub kupno nowego dysku zaburzyły istotnie budżet rodziny, z którego bezwzględnie należało przeznaczyć środki na sprzęt komputerowy, bez którego dziecko nie może w pełni korzystać z zadań szkolnych. Ponadto nieprzewidziane, nagłe przewiezienie córki, M.C. do Szpitala [...] z podejrzeniem ostrego zapalenia wyrostka, w ocenie Kolegium, wyczerpuje również znamiona "zdarzenia losowego". W wyniku tego zdarzenia M.C. przebywała na leczeniu szpitalnym (w okresie od dnia [...] marca do dnia [...] kwietnia 2025 r.). Z tym zdarzeniem losowym J.S. wiąże uprawnienie do otrzymania zasiłku szkolnego. Kolegium zauważyło, że w trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji zwracał się o udokumentowanie wydatków na leczenie M.C., bowiem odwołująca twierdziła, że konieczność leczenia córki spowodowała pogorszenie sytuacji materialnej rodziny uzasadniające wystąpienie z wnioskiem o przyznanie zasiłku szkolnego. Na wezwanie odwołująca przedstawiła dodatkowe informacje potwierdzające wydatki związane z opieką córki podczas jej hospitalizacji. Ponadto w dniu 3 lipca 2025 r. do organu I instancji wpłynęło pismo J.S. zawierające między innymi jej oświadczenie, uszczegóławiające poniesione koszty wyżywienia, zakupu odzieży i środków czystości, leku Espumisan, biletów oraz mozaiki rozładowującej napięcie dziecka. Poza oświadczeniem strona nie przedstawiła innych dowodów. W piśmie tym wnioskodawczyni wskazała na szereg badań wykonanych M.C. po wypisaniu jej ze szpitala, których nie wykonał szpital, w tym dwa rezonanse, dwa USG, dwie wizyty, chirurga i dermatologa związane z zaleceniami szpitalnymi. Wobec powyższego Kolegium zaznaczyło, że ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji będzie zobowiązany do wezwania J.S. do złożenia oświadczenia czy rezonanse, USG oraz wizyty lekarzy specjalistów zostały wykonane i zapłacone w ramach ubezpieczenia córki w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ), czy też poniosła wydatki prywatnie, płacąc za wykonanie badań. Na dowód strona winna przedłożyć dodatkowe dokumenty potwierdzające poniesione koszty. Dalej Kolegium podkreśliło, że samo wystąpienie zdarzenia losowego nie wystarczy, aby żądanie świadczenie przyznać. Należy wykazać związek tego zdarzenia z przejściową (w związku z tym zdarzeniem) trudną sytuacją materialną, a okoliczności te muszą być poparte dowodami. Skarżąca przedstawiła dowód wystąpienia zdarzenia losowego oraz udokumentowała, że miało to wpływ na sytuację materialną rodziny przekładającą się na niezaspokojenie potrzeb edukacyjnych. We wniosku o przyznanie zasiłku szkolnego z tytułu zdarzenia losowego strona wskazała, że dwa zdarzenia losowe, hospitalizacja dziecka oraz utrata kluczowego narzędzia edukacyjnego, doprowadziły do pogorszenia sytuacji materialnej, rozumianej jako wzrost codziennych kosztów życia przy utracie dostępu do narzędzi oszczędnościowych, konieczność pilnego zakupu lub naprawy sprzętu komputerowego, co przekracza możliwości budżetowe naszej rodziny. Na dowód powyższego wnioskodawczyni przedłożyła stosowne dokumenty. W tej sytuacji, mając na względzie cel zasiłku szkolnego i fakt udokumentowania przez odwołującą wydatków powodujących pogorszenie sytuacji materialnej w związku z zaistniałym zdarzeniem losowym, w ocenie organu odwoławczego – organ I instancji wydał decyzję z naruszeniem prawa. Zdaniem Kolegium, uchybienia o charakterze materialnym i procesowym, które stanowią podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, nie mogą być usunięte na etapie postępowania odwoławczego, gdyż wymagane jest w tej sprawie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości. Sprzeciw od powyższej decyzji SKO złożyła do WSA w Gorzowie T.C., reprezentowana przez przedstawicieli ustawowych – J.S. oraz G.C.. W sprzeciwie podniesiono, że organ powiązał odwołanie od odmowy przyznania zasiłku szkolnego M.C. ze sprawą całkowicie odrębną – odmową przyznania zasiłku szkolnego T.C., opartą na zupełnie innej podstawie prawnej i wydaną w innej dacie niż decyzja dotycząca M.C.. Wniosek i decyzja w sprawie M.C. nie mają żadnego związku ze sprawą T.C.. Gdyby M. nie przebywała w szpitalu, wniosek T. i tak zostałby złożony, ponieważ zaszły ku temu odpowiednie przesłanki, niezależnie od sytuacji M.. Strona skarżąca podkreśliła, że Kolegium nie mogło przekazać tej sprawy do ponownego rozpatrzenia, a powinno było wydać decyzję o przyznaniu wnioskowanego zasiłku szkolnego, ponieważ, zgodnie z wnioskiem, uznało, że spalenie dysku jest zdarzeniem losowym, wbrew decyzji I instancji, która negowała awarię dysku jako zdarzenie losowe. Skoro zatem zdarzenie miało charakter losowy i zostało prawidłowo udokumentowane, Kolegium powinno było wydać decyzję przyznającą zasiłek T.C.. W piśmie z dnia [...] stycznia 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, iż nie znalazło podstaw do zastosowania w sprawie art. 64c § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, określanej dalej jako p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] września 2025 r. została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W myśl tego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Stosownie do treści art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 151a § 1 p.p.s.a.). Natomiast w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji, sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). Sprzeciw, podobnie jak i skarga, należy do instytucji (środków zaskarżenia) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie instytucji (środków zaskarżenia) k.p.a. Z powołanego przepisu art. 64e p.p.s.a. wynika, że instytucja sprzeciwu ma charakter formalny i ograniczony, gdyż służy wyłącznie do zbadania prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy ustawowych przesłanek uchylenia decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Wniesienie sprzeciwu powoduje zatem wszczęcie postępowania o ograniczonym zakresie, obejmującym kontrolę decyzji administracyjnej z uwzględnieniem tylko kryteriów formalnych (por. A. Kabat, P.p.s.a., Komentarz, Warszawa 2018, t. 3 do art. 64a). W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), wprowadzającej w postępowaniu sądowoadminstracyjnym instytucję sprzeciwu od decyzji podkreślono, że "sprzeciw nie będzie środkiem prawnym służącym kontroli materialno-prawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi" (por. uzasadnienie, VIII kadencja, druk sejm. nr 1186, s. 61). Stąd w postępowaniu ze sprzeciwu sąd ocenia jedynie, czy doszło do naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach stron, lecz dokonuje oceny spełnienia w sprawie formalnych warunków wydania decyzji kasacyjnej. Rozstrzyganie na tym etapie o szczegółowych zagadnieniach natury materialnoprawnej byłoby przedwczesne (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2017 r., II OSK 3011/17). Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza zatem konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest ustalenie, czy wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od ogólnej zasady ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. W świetle art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy wystąpią łącznie następujące przesłanki: a) postępowanie przed organem I instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania; b) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Inne wady postępowania lub inne wady decyzji organu I instancji nie mogą być uznane za normatywną podstawę do wydania przez organ odwoławczy decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Powyższy przepis nie zawiera unormowań dotyczących istoty i treści tych przesłanek. Ich stwierdzenie pozostawiono właściwemu organowi odwoławczemu, który obowiązany jest dokonać w tym zakresie stosownych ustaleń na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy. Uzasadnione jest jednak stanowisko, że naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym przyjęcie, iż wystąpiła pierwsza przesłanka zachodzi, gdy: a) organ pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego; b) gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych (np. czynności przeprowadził pracownik wyłączony ze sprawy, stronę pozbawiono udziału w postępowaniu); c) gdy nastąpiło naruszenie przepisów postępowania przez nieustalenie istotnych okoliczności faktycznych, niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego (por. B. Adamiak [w] B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz 2017, s. 728–729; J.P. Tarno, Uprawnienia decyzyjne organu odwoławczego w świetle znowelizowanego art. 138 k.p.a. [w] Analiza i oceny zmian k.p.a. w latach 2010–2011, red. M. Błachucki, T. Górzyńska, G. Sibiga, Warszawa 2012, s. 231, A. Kabat, op. cit.,t. 3 do art. 64e). Samo naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Zakończenie postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny wymaga bowiem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2016 r., II OSK 2804/14). Podkreślić należy, że rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., może zapaść, jeżeli wątpliwości organu II instancji co do stanu faktycznego sprawy nie można wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Stosownie do treści art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (§ 1). Jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, na zgodny wniosek wszystkich stron zawarty w odwołaniu, organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia postępowania, organ odwoławczy może zlecić przeprowadzenie określonych czynności postępowania wyjaśniającego organowi, który wydał decyzję (§ 2). Przepis § 2 stosuje się także w przypadku, gdy jedna ze stron zawarła w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, a pozostałe strony wyraziły na to zgodę w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im zawiadomienia o wniesieniu odwołania, zawierającego wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy (§ 3). Przepisów § 2 i 3 nie stosuje się, jeżeli przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby nadmiernie utrudnione (§ 4). Organ odwoławczy powinien zastosować powyższy przepis, gdy stwierdzi, że postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia, ponieważ nie zostały ustalone wszystkie istotne okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, bądź odmawia mocy dowodowej ustaleniom dokonanym przez organ I instancji. Ograniczenie postępowania dowodowego do postępowania uzupełniającego nie wyklucza dopuszczalności przeprowadzenia nowych dowodów i ustalenia nowych okoliczności faktycznych. Jedynie wówczas, gdy ujawnienie nowych okoliczności powoduje konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części bądź w całości, co może prowadzić do powstania nowej sprawy, organ zobowiązany jest do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2023 r., I OSK 433/22). Zaznaczyć należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego obowiązkiem organu II instancji jest ponowna ocena całego zebranego materiału dowodowego, ewentualnie jego uzupełnienie, gdyż dokonuje on po raz drugi rozstrzygnięcia w całości tej samej sprawy, a nie jedynie oceny prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należało stwierdzić, że brak było podstaw do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. Przede wszystkim Sąd nie podziela stanowiska Kolegium, że w kontrolowanej sprawie konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości, które nie zostało zresztą poparte żadną argumentacją. To, że organ I instancji odmówił przyznania świadczenia nie oznacza, że konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zważyć bowiem należy, iż Prezydent Miasta we współdziałaniu ze stroną zebrał obszerny materiał dowodowy, który został jedynie odmiennie oceniony - w świetle art. 90e u.s.o. - przez organ odwoławczy, który stwierdził, że podawane przez stronę okoliczności można uznać za zdarzenia losowe w rozumieniu powyższego przepisu, a jednocześnie został wykazany związek przyczynowy między tymi zdarzeniami, a przejściowo trudną sytuacja. Tym samym uchylenie decyzji związane było w rzeczywistości z naruszeniem przepisu prawa materialnego, a nie przepisów postępowania. Ponadto w aktach znajduje się również dokument wskazujący, jakie świadczenie edukacyjne – zdaniem strony – nie zostały opłacone w związku ze zdarzeniem losowym oraz w jakiej wysokości (por. pismo Akademii Wychowania z [...] czerwca 2026 r.), od oceny którego organ odwoławczy się uchylił. Organ w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego uznał za konieczne do rozpoznania sprawy T.C. przedłożenie rachunków związanych z kosztami leczenia jej siostry, co do której wpłynął odrębny wniosek. Zresztą przeprowadzenie dowodów z kilku dokumentów nie wykracza poza dopuszczalny zakres postępowania dowodowego, prowadzonego przez organ odwoławczy. Podkreślić bowiem należy jeszcze raz, iż zakończenie postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny wymaga bowiem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i zakres tych okoliczności jest na tyle szeroki, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. mogłoby skutkować naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego – art. 15 k.p.a., dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 15 lipca 2021 r., II SA/Rz 581/21). Organ nie wykazał wskazanych okoliczności w kontrolowanej sprawie. Podsumowując - w ocenie Sądu - Kolegium nie wykazało uchybień procesowych organu I instancji, które skutkowałyby koniecznością zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Powołane przez organ odwoławczy okoliczności nie wypełniają przesłanek warunkujących wydanie decyzji kasacyjnej. Z powyższych względów Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy powinien uwzględnić dokonaną przez Sąd ocenę prawną, mając na uwadze, że wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 138 § 2 k.p.a. jest dopuszczalne w drodze wyjątku od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy.