I OZ 833/08

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 kwietnia2006r., sygn. akt II SA/Kr 1124/05 o odrzuceniu zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 1124/05 w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 1124/05, odrzucił zażalenie P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 lutego 2006 r., w przedmiocie umorzenia postępowania oraz orzekł o zwrocie wpisu sądowego na rzecz P. B. w kwocie 100 zł. Sąd wskazał, że celem postępowania o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.), jest dyscyplinowanie organów administracji. W ocenie Sądu takie postępowanie nie kończy postępowania w sprawie, zaś przepisy obowiązującego prawa nie przewidują środka odwoławczego na postanowienie o umorzeniu postępowania o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 powołanej ustawy. Sąd wskazał, że postępowanie takie ma charakter incydentalny, ściśle związany z wniesioną już skargą i nie wszczyna odrębnego postępowania sądowoadministracyjnego. Natomiast, ponieważ postępowanie to nie jest także postępowaniem kończącym postępowanie w sprawie, nie przysługuje od niego także skarga kasacyjna. Od powyższego postanowienia P. B. złożył zażalenie, wskazując, że postanowienie w sprawie umorzenia postępowania zawsze kończy sprawę sądowoadministracyjną. Może być zatem wydane tylko w postępowaniach uprzednio wszczętych. Podniesiono także kwestię związaną z prawidłowością najpierw pobranego, a następnie zwróconego wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji pomimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie niezasadnie przyjął, że postępowanie wszczęte wnioskiem na podstawie art. 55 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest pismem wszczynającym postępowanie, odrębnym od tego, które już zostało uruchomione skargą złożoną za pośrednictwem organu, przyjmując jednocześnie, że postępowanie to nie kończy postępowania w sprawie. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że w tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08, w której Sąd ten stwierdził, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny wymieniony w art. 55 .§ 1 zdanie pierwsze ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 tej ustawy, od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 wskazanej ustawy, pobiera się wpis sądowy. O tym, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny, o którym mowa w art. 55 § 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy, jest wnioskiem wszczynającym postępowanie sądowe przemawia także treść art. 161 § 1 pkt 3 tej ustawy, wedle którego sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. We wskazanym przepisie jest mowa o "postępowaniu", a więc nie tylko o postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej, lecz także o postępowaniu uruchomionym wnioskiem, o którym mowa w art. 63 wskazanej ustawy. Zauważyć należy, że w wypadku, gdyby okazało się, że w ogóle nie wszczęto sprawy sądowoadministracyjnej, sąd musiałby odmawiać wymierzenia grzywny, a nie umarzać postępowanie jako bezprzedmiotowe, a do tego nie miałby dostatecznej podstawy prawnej. Gdyby bowiem przyjąć, iż postępowanie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny ma jedynie wpadkowy charakter, to w sytuacji, gdyby skarga nie uruchomiła postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej, a organ mimo tego nie przedstawił akt sprawy, skargi i odpowiedzi na skargę, to wniosek o wymierzenie grzywny nie miałby oparcia w zawisłej sprawie, co oznaczałoby, że prowadzenie postępowania wpadkowego byłoby niedopuszczalne mimo "obstrukcji" organu w przekazywaniu akt. To natomiast kłóciłoby się z wykładnia literalną art. 55 § 1 wskazanej ustawy, nieprzewidującego w istocie wyjątków od możliwości nałożenia na organ niewykonujący obowiązków grzywny. W uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiono ponadto, że za odrębnością postępowania w sprawie wymierzenia organowi grzywny przemawia także wykładnia celowościowa art. 55 § 1 i art. 63 powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wyodrębnienie tego postępowania sądowego z postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej ma znaczenie praktyczne, istotne nie tylko dla sądu ale i dla strony postępowania. Istotne znaczenie ma także, iż przedmiot obu postępowań jest powiązany tylko pośrednio, gdyż celem grzywny jest w zasadzie tylko przymuszenie organu do wykonania obowiązków, które to obowiązki z przedmiotem postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej nie pozostają w żadnym związku. Także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominujący jest pogląd, że wniosek w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wszczyna odrębne od skargi w sprawie sądowoadministracyjnej, postępowanie sądowe (zob. postanowienie NSA z dnia 1 lipca 2005 r., I OZ 668/05 niepubl.; postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2006r., II OSK 1024/06, ONSA i WSA 2006, nr 6, poz. 156; postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2007 r., II OZ 1104/07 niepubl.; postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2006 r., OZ 1316/04 niepubl.; postanowienie NSA z dnia 13 marca 2007 r., II GZ 31/07, Gazeta Prawna 2007, nr 107, s. 23). Podobnie w nowszym piśmiennictwie przyjmuje się, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest wnioskiem wszczynającym postępowanie w rozumieniu art. 63 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (B. Dauter: Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego. Warszawa 2007, s. 126; A. Bargiel: Postępowanie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny z tytułu niedopełnienia obowiązku przekazania akt sprawy, Biuletyn Krajowej Izby Doradców Podatkowych 2007, nr 2, s. 11). Wskazać w tym miejscu należy, że konsekwencją przyjęcia poglądu, iż wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest wnioskiem wszczynającym odrębne postępowanie sądowe jest to, że zgodnie z art. 230 § 1 tej ustawy, należy od niego pobrać wpis sądowy. Odnośnie rodzaju środka odwoławczego od postanowienia, o którym mowa w art. 55 § 1 zdanie pierwsze wskazanej ustawy, wskazać należy, że w myśl art. 173 § 1 tejże ustawy, skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Skoro zatem wniosek o wymierzenie organowi grzywy z art. 55 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 tej ustawy, to uznać należy, że postanowienie o umorzeniu tegoż postępowania – wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji – kończy postępowanie w sprawie, w związku z czym podlega zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego w drodze skargi kasacyjnej (art. 173 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W związku z tym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasadnie odrzucił zażalenie P. B. na postanowienie tegoż Sądu z dnia 24 lutego 2006 r. o umorzeniu postępowania, a zatem uznać należy, że zaskarżone postanowienie pomimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.