I OZ 832/08

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SO/Op 69/05 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D., M., M. i J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego postanawia: 1. oddalić zażalenie D. W., 2. odrzucić zażalenie M. W. W dniu 12 czerwca 2007 r. do biura podawczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z oznaczenia na kopercie wynika, że nadawcą była D. W.. Jednak pod wnioskiem złożono dwa nieczytelne podpisy, a w odpowiedniej rubryce nie oznaczono, kto jest wnioskodawcą. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wezwał D. W. i pozostałych skarżących do wskazania, kto jest wnioskodawcą złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi, pismem z dnia 13 sierpnia 2007 r. (data stempla pocztowego), D. W. wskazała, że wnioskodawcami są D., M. i M.. W związku z tym Sąd wezwał D. W. do złożenia stosownych pełnomocnictw od M. W. i M. W., w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia ich wniosków o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. D. W. nie nadesłała w zakreślonym terminie stosownych pełnomocnictw, w konsekwencji czego zarządzeniami z dnia 10 marca 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, wnioski M. W. i M. W. pozostawił bez rozpoznania. Zarządzenia te stały się prawomocne wskutek postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 416/08 oraz sygn. akt I OZ 417/08. W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji uznał, że rozpoznaniu może ulec tylko wniosek o przyznanie prawa pomocy pochodzący od D. W., w którym to wniosku wniosła ona o przyznanie tego prawa w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Ponieważ, w ocenie Sądu pierwszej instancji pojawiły się wątpliwości co do stanu majątkowego D. W., sąd pismem z dnia 10 marca 2008 r. wezwał ją do uzupełnienia braków wniosku poprzez złożenie dodatkowego oświadczenia oraz przedłożenia stosownych dokumentów, mających potwierdzać sytuację materialną skarżącej. Wezwanie to D. W. odebrała w dniu 1 kwietnia 2008 r., jednak nie uzupełniła żądanych przez Sąd informacji. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SO/Op 69/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił D. W. przyznania prawa pomocy, wskazując, że nie wyjaśniła ona wątpliwości odnoszących się do jej stanu rodzinnego i majątkowego. Sąd wskazał, że dysponował jedynie dokumentami przesłanymi w piśmie procesowym z dnia 16 kwietnia 2007 r. do sprawy o sygn. akt IISO/Op 15/06, do którego załączyła odbite dwa odcinki świadczeń ZUS z [...] skarżącej oraz jej męża M. W., na kwotę odpowiednio: [...] zł brutto oraz [...] zł brutto, razem [...] brutto. Skarżąca w piśmie tym podała także, iż z mężem oprócz emerytur nie posiadają innych dochodów, a w jej domu nie ma zimnej wody i ogrzewania. Dodała ponadto, że ani ona, ani nikt z jej rodziny nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej, nie posiada konta bankowego, ani nie składa zeznania podatkowego. Podano ponadto, ze córka skarżącej nie pracuje, studiuje w [...], nie ma stypendium, natomiast rodzina spłaca jej kredyt studencki. Sąd stwierdził, że pomimo oświadczenia skarżącej, o złej sytuacji materialnej, nie można stwierdzić, aby spełniała przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy, przy czym Sąd podkreślił, że obowiązek wykazania złej sytuacji materialnej uprawniającej do udzielenia prawa pomocy, leży po stronie wnioskodawcy i musi się on liczyć z konsekwencjami nieprzedłożenia na wezwanie sądu stosownych dokumentów. Od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 sierpnia 2008 r., zażalenie złożyli D. i M. W., z którego wynika, że się z nim nie zgadzają. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993roku, nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać należy, że ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu. Obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy obciąża wnioskodawcę. Oznacza to, iż wnioskodawca powinien przedstawić dane dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej, przemawiające za przyznaniem prawa pomocy. Informację składaną Sądowi należy podać w sposób pełny i rzetelny. Stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 tej ustawy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W przedmiotowej sprawie, Sąd pierwszej instancji wzywając skarżącą do przedłożenia brakujących dokumentów i oświadczeń, wyraźnie wskazał, o uzupełnienie jakich informacji chodzi, a skarżąca, pomimo pouczenia o konsekwencjach niewypełnienia wezwania Sądu, nie zastosowała się do tego wezwania i nie przedstawiła wszystkich żądanych przez Sąd dokumentów i zaświadczeń, w związku z czym Sąd orzekł na podstawie dokumentów, które posiadał. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że legitymację do wniesienia przedmiotowego zażalenia miała jedynie D. W., bowiem wniosek M. W. o przyznanie prawa pomocy został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, postanowieniem z dnia 10 marca 2008 r., pozostawiony bez rozpoznania. Postanowienie to stało się prawomocne wskutek postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 416/08. W związku z tym zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 sierpnia 2008 r. o odmowie przyznania prawa pomocy D. W., wniesione również przez M. W., uznać należy za niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 178 i art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.