I SA/Bd 591/06
WyrokWSA w Bydgoszczy2006-10-25
Skład orzekający: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Izabela Najda-Ossowska, Mirella Łent
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik, który uzyskał status zakładu pracy chronionej na czas nieokreślony, może domagać się stwierdzenia nadpłaty podatku VAT na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego podatników, którym status zakładu pracy chronionej przyznano na okres trzech lat?Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r. (sygn. akt K 45/01) dotyczy wyłącznie podatników, którym status zakładu pracy chronionej przyznano na okres trzech lat i którzy przed upływem tego okresu rozpoczęli realizację długofalowych przedsięwzięć. Podatnik, który uzyskał status zakładu pracy chronionej na czas nieokreślony, nie może być zaliczony do kręgu podmiotów, do których odnosi się ten wyrok, nawet jeśli rozpoczął realizację długofalowego przedsięwzięcia inwestycyjnego przed datą nowelizacji przepisów. W związku z tym, nowe dowody dotyczące długofalowości przedsięwzięcia nie dają podstaw do stwierdzenia nadpłaty podatku VAT na podstawie tego wyroku.Stan faktyczny
Skarżący wniósł o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku VAT za 2000 r., powołując się na nowe okoliczności i dowody dotyczące realizacji długofalowych inwestycji na rzecz osób niepełnosprawnych. Organy podatkowe wznowiły postępowanie, ale odmówiły uchylenia ostatecznej decyzji, uznając, że nowe dowody nie są istotne dla sprawy, ponieważ skarżący posiadał status zakładu pracy chronionej na czas nieokreślony, a wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy tylko zakładów pracy chronionej ustanowionych na okres trzech lat. Skarżący zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji i Ordynacji podatkowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Asesor sądowy Mirella Łent (spr.) Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 października 2006 r. sprawy ze skargi Mirosława G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do sierpnia oraz październik i listopad 2000 r. oddala skargę
Decyzją z [...] 2006r., [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] 2005r., Nr [...], odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] 2002r., Nr [...], w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2000r. w wysokości: styczeń -61.753zł, luty - 14.516zł, marzec - 268 zł, kwiecień - 373zł, maj - 647zł, czerwiec - 395zł, lipiec - 114.794zł, sierpień - 223zł, październik - 2.259zł, listopad - 9.179zł.
Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, pismem z [...] 2005r., skarżący wniósł o wznowienie postępowania w sprawie rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Jako podstawę wskazał art. 240 § l pkt 5 ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody, które są istotne dla sprawy, przy czym nie były one znane organowi, który wydał decyzję, a istniały w dniu wydania orzeczenia. Podkreślono, iż w toku postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną, organ podatkowy nie przeprowadził postępowania dowodowego, gdyż stwierdził brak podstaw prawnych do pozytywnego załatwienia wniosku o zwrot nadpłaty podatku od towarów i usług za rok 2000. W związku ze zmianą brzmienia, art.l4a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, organ podatkowy nie badał materiałów źródłowych, będących w posiadaniu firmy, które świadczyły o realizacji długofalowych inwestycji na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w tym zakładzie.
Na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. wznowił postępowanie.
Organ pierwszej instancji uznał, iż podatnik nie może być zaliczony do kręgu podmiotów, o których stanowi wyrok. Argumentował to tak, że zmiana określonych, w art. 14a cyt. ustawy, zasad wyliczania kwoty zwrotu podatku VAT dla prowadzących zakład pracy chronionej, nie zastała go w trakcie prowadzenia długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych.
W konsekwencji odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] 2002r. dotyczącej odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2000r. w łącznej kwocie 204.407 zł.
W odwołaniu podniesiono między innymi, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, iż realizowana inwestycja pn. Zakład [...] "Mirosław G." w L. spełnia warunki do uznania jej za długofalowe przedsięwzięcie na rzecz zatrudnionych osób niepełnosprawnych.
Odwołujący się wskazał, że pierwszy etap prac został podjęty na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] 1998r. znak [...], natomiast drugi etap (rozbudowa zakładu) na podstawie pozwolenia z dnia [...] 2001r. znak [...]. Dla całego obiektu planowana była kotłownia olejowa, dobrana do kubatury zakładu po rozbudowie, co zawarto w pozwoleniu na budowę wydanym w dniu [...] 1998r. W dniu [...] 2001r. powiadomiono odpowiednie organy (Państwowa Inspekcja Pracy w B., Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska w B., Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś., Komenda Powiatowa PSP w Ś.) o zakończeniu budowy zakładu produkcyjnego w L. W decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wybudowanego obiektu wydanej przez Starostwo Powiatowe w Ś. w dniu [...] 2001r., przywołano ww. pozwolenia na budowę, co potwierdza, iż etapowa realizacja inwestycji stanowi o całym zadaniu. Wskazuje Pan również na realizowane w latach 1999 - 2000 zadanie inwestycyjne – budynek mieszkalny w L., w którym urządzono mieszkania dla pracowników ZPHU "Mirosław G." w L.
Organ drugiej wskazał na przepis art. 240 § 1 pkt 5) Ordynacji podatkowej na to, że w orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż nowymi faktami lub dowodami będą te z nich, które nie zostały uwzględnione przez organ podatkowy jako element podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Nowe fakty lub dowody muszą zaistnieć przed lub w chwili wydania decyzji, natomiast bez znaczenia są fakty lub dowody, które powstały po wydaniu decyzji a jednocześnie mają istotne znaczenie dla sprawy i nie były znane organowi w dniu wydawania decyzji. Stwierdził, iż organ podatkowy pierwszej instancji wydając decyzję z dnia [...] 2002r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty, nie badał dokumentów potwierdzających prowadzenie inwestycji w latach 1999-2000 na rzecz niepełnosprawnych i tym samym nie dokonywał oceny charakteru prowadzonych przedsięwzięć.
Opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002r. sygn. akt K 45/01, organ uznał, że przedłożone dowody jakkolwiek były nowe, nieznane organowi, który wydał decyzję ostateczną, istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, to jednak nie były one istotne dla sprawy zwrotu nadpłaty w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do sierpnia 2000r. oraz październik i listopad 2000r. Organ zauważył, że podstawowym warunkiem znalezienia się w kręgu podmiotów, o których stanowi wyrok Trybunału Konstytucyjnego było posiadanie statusu zakładu pracy chronionej na okres trzyletni, a z przedstawionych dokumentów wynika jednoznacznie, iż skarżący uzyskał status zakładu pracy chronionej na czas nieokreślony.
Organ odwoławczy wskazał na konieczność ścisłego pojmowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Rozstrzygnięcie w nim zawarte nie odnosi się do wszystkich podmiotów prowadzących zakłady pracy chronionej, lecz jedynie do tych, które zostały wskazane w tym orzeczeniu. Powołał się na to, że w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 marca 2005r. sygn. akt FPS 4/04 Sąd wskazał wyraźnie, iż "krąg osób, którego dotyczy pytanie (podatnicy prowadzący zakłady pracy chronionej, którzy przed upływem trzyletniego okresu przewidzianego w art. 30 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji i zatrudnieniu osób niepełnosprawnych rozpoczęli realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w ich zakładach) został wyznaczony tezą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002r. sygn. akt K 45/01, albowiem właśnie wobec wskazanej w nim kategorii podatników orzeczono o niezgodności z zasadą ochrony praw nabytych i zasadą ochrony interesów w toku, wyrażonymi w art. 2 Konstytucji, art. 1 pkt 8) ustawy z dnia 20 listopada 1999r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług, zmieniającego zasady wyliczania kwoty podatku od towarów i usług podlegającej zwrotowi na rzecz zakładu pracy chronionej, w zakresie, w jak im nie przewiduje on regulacji przejściowych". Stwierdził, że jako jeden z podstawowych celów postępowania wznowieniowego w niniejszej sprawie było ustalenie, jaki wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie mają dowody przedłożone przez podatnika. Przy czym taki wpływ mogły mieć w sytuacji gdyby skarżący znajdował się w kręgu podmiotów, których dotyczy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, tj czy posiada status zakładu pracy chronionej przyznany na okres trzech lat i przed upływem tego okresu rozpoczął realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w jego zakładzie. A zatem podstawowym warunkiem zawartym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 czerwca 2002r. sygn. akt K 45/01 jest status zakładu i czasokres podjętych przedsięwzięć.
Organ ocenił, że skoro skarżący prowadził działalność gospodarczą jako zakład pracy chronionej, posiadając ten status na czas nieokreślony, to podjęcie inwestycji w takiej sytuacji nie wypełnia warunków, o których stanowi Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia z 25 czerwca 2002r. i przedłożone wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania dowody w postaci dokumentacji związanej z prowadzonymi w zakładzie, na przestrzeni lat 1998-2001, inwestycjami nie mają istotnego znaczenia dla sprawy. Zatem brak było podstaw prawnych domagania się zwrotu wpłaconego podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2000r. W takim wypadku uznał, że istota sprawy rozstrzygnięta byłaby w sposób tożsamy jak w decyzji ostatecznej, zasadnym było odmówienie uchylenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. decyzji na podstawie art. 245 § 1 pkt 3) lit. a) ordynacji podatkowej.
W skardze na tę decyzję zarzucono naruszenie art. 2 i 8 w związku z art. 190 ust. l i 3 Konstytucji, polegające na ich pominięciu przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, a przez to naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej oraz zasady ochrony praw nabytych i zasady ochrony interesów w toku, a także zasady bezpośredniego zastosowania przepisów Konstytucji, art. 7 Konstytucji w związku z art. 120 i 121 Ordynacji podatkowej, polegające na ich pominięciu przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, a przez to naruszenie zasady działania organów administracji na podstawie i w granicach prawa, ze względu na rozpoznanie sprawy na podstawie niekonstytucyjnej i w związku z tym nieobowiązującej regulacji prawnej, a także, w związku z brakiem obiektywnego i wyczerpującego rozpoznania materiału w sprawie, przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa, art. 122, 187, 191 oraz 229 Ordynacji podatkowej, polegające na ich pominięciu przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, a przez to naruszenie zasady działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz orzekania na podstawie zebranego i w sposób wyczerpujący rozpatrzonego całego materiału dowodowego, naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie przepisu art. 190 ust. l i 3 Konstytucji, przez jego niezastosowanie i pominięcie przy rozstrzyganiu sprawy regulacji prawnej obowiązującej przed nowelizacją, której niekonstytucyjność orzekł Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 25 czerwca 2002 roku, sygn. K 45/01, a nadto polegające na przyznaniu mocy powszechnie obowiązującej treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z jednoczesnym przyjęciem, że orzeczenie to nie odnosi się do stanu faktycznego i prawnego w niniejszej sprawie, poprzez błędne uznanie, że prowadzony przez podatnika zakład pracy chronionej nie należy do kręgu podmiotów, o których stanowi przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Wskazując na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu wskazano na zasadę argumentum a minori ad maius, na to, że skoro Trybunał orzekł o niekonstytucyjności przepisów wobec zpchrów ustanowionych na czas określony, to tym bardziej odnosi się to do tych, które posiadały ten status na czas nieokreślony. Dołączono wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu oraz we Wrocławiu, w których oceniono, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 czerwca 202r., należy stosować również w przypadku przedsiębiorców mających status zakładów pracy chronionej na czas nieokreślony. W kwestii tego, że poczynione przez skarżącego przedsięwzięcie ma charakter długofalowy, przywołano wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 czerwca 2006r., I SA/Bd 266/06.
W odpowiedzi na skargę, wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 245 § 1 pkt 1) ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 tej ustawy wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, lecz w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa. Wśród przesłanek, określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej wymieniona została w pkt. 5) przesłanka polegająca na tym, że wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.
Skarżący przedstawił nowe dla sprawy dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi wydającemu tę decyzję, co stanowiło podstawę wznowienia postępowania podatkowego. Fakt pojawienia się takich dowodów, nie był kwestionowany przez organy podatkowe I oraz II instancji, rozpatrujące sprawę we wznowionym postępowaniu podatkowym. Przedstawienie przez skarżącego nowych dowodów, które stały się podstawą wznowienia postępowania podatkowego oraz ich wiarygodność, nie został zakwestionowany. Tymi dowodami były dokumenty na okoliczność prowadzenia przedsięwzięcia gospodarczego.
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r., K 45/01.
W wyroku tym Trybunał wskazał, że do czasu nowelizacji ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, ze zm.) przewidywała ona, iż prowadzący zakład pracy chronionej był zwolniony w stosunku do tego zakładu z podatków, z wyjątkiem podatku od gier, podatku akcyzowego oraz cła. Był również zwolniony z niepodatkowych należności budżetowych oraz z wpłat do urzędu skarbowego należności z tytułu podatku od towarów i usług, z uwzględnieniem zasad określonych w odrębnych przepisach oraz miał obowiązek przekazywać środki uzyskane z tytułu zwolnień z podatków na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, w wysokości 10%, oraz na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych, w wysokości 90%. Środki zakładowego funduszu świadczeń socjalnych musiały być przeznaczone na ściśle określone cele związane z rehabilitacją osób niepełnosprawnych.
Z przepisami ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych zharmonizowane były przepisy ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.).
Ustawa z 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym wprowadziła rozwiązania odmienne od przyjętych w art. 31 ust. 1 pkt 2) oraz ust. 3 pkt 2) ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wyłączając tym samym stosowanie wymienionych przepisów. Nowe rozwiązanie oznaczało zwiększenie obciążeń podatkowych dla osób prowadzących zakłady pracy chronionej, zmniejszenie środków pozostających do dyspozycji osoby prowadzącej zakład pracy chronionej, a także opóźnienie momentu, od którego środki te znajdują się w dyspozycji tej osoby. Efektem nowelizacji jest ponadto zmniejszenie środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Trybunał stwierdził, że swoboda ustawodawcy w kształtowaniu materialnych treści prawa podatkowego jest równoważona istnieniem obowiązku przestrzegania konstytucyjnych standardów demokratycznego państwa prawnego. Do standardów tych należy w szczególności zasada ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Nakaz ochrony zaufania jednostki do państwa i do prawa implikuje w szczególności obowiązek poszanowania praw nabytych oraz interesów w toku. Konstytucyjna zasada ochrony praw nabytych zakazuje arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych przysługujących jednostce. Zasada ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Konstytucja dopuszcza ograniczanie lub znoszenie praw nabytych w razie kolizji wartości znajdujących się u podstaw tej zasady z innymi wartościami konstytucyjnymi. Ograniczenie lub zniesienie praw nabytych jest dopuszczalne pod warunkiem, że takie działanie jest konieczne dla realizacji innych wartości konstytucyjnych, które w danej sytuacji mają pierwszeństwo przed wartościami znajdującymi się u podstaw zasady ochrony praw nabytych.
Trybunał zauważył, że na podstawie ostatecznej decyzji przyznającej status zakładu pracy chronionej, osoba prowadząca ten zakład nabywała określone w ustawach uprawnienia, a jednocześnie stawała się podmiotem określonych w ustawach obowiązków. Do istotnych elementów statusu zakładu pracy chronionej należały m.in. przyznane przez ustawodawcę przywileje podatkowe.
Przewidując trzyletni okres obowiązywania decyzji o przyznaniu statusu zakładu pracy chronionej ustawodawca określił horyzont czasowy dla planowania przez prowadzących zakłady pracy chronionej przyszłych działań związanych z korzystaniem z określonych w ustawach uprawnień i realizacją określonych w nich obowiązków. Osoba prowadząca zakład pracy chronionej miała prawo oczekiwać, że w czasie obowiązywania decyzji przyznających status zakładu pracy chronionej, zakres praw i obowiązków składających się na ten status nie zostanie zmieniony na jej niekorzyść w sposób arbitralny. Z drugiej strony osoba ta musiała brać pod uwagę możliwość wprowadzenia niekorzystnych dla niej zmian regulacji prawnych, niezbędnych dla lepszej realizacji innych wartości konstytucyjnych. Konstytucja nie wyklucza zmian ustawodawstwa dotyczących wyłącznie określonych jednostek organizacyjnych, w tym wypadku zakładów pracy chronionej.
W konsekwencji Trybunał stwierdził, że art. 1 pkt 8) w związku z art. 3 ustawy z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 95, poz. 1100) w zakresie, w jakim zmienia zasady wyliczania kwoty podatku od towarów i usług podlegającej zwrotowi na rzecz zakładu pracy chronionej, przed upływem trzyletniego okresu, przewidzianego w art. 30 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 listopada 1999 r. (Dz. U. Nr 123, poz. 776 i Nr 160, poz. 1082, z 1998 r. Nr 99, poz. 628, Nr 106, poz. 668, Nr 137, poz. 887, Nr 156, poz. 1019 i Nr 162, poz. 1118 i 1126 oraz z 1999 r. Nr 49, poz. 486 i Nr 90, poz. 1001) jest niezgodny z zasadą ochrony praw nabytych i zasadą ochrony interesów w toku, wyrażonymi w art. 2 Konstytucji, w zakresie, w jakim nie przewiduje regulacji przejściowych niezbędnych dla zapewnienia ochrony interesów prowadzących zakłady pracy chronionej, którzy - w zaufaniu do dotychczasowych przepisów - rozpoczęli realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w ich zakładach.
Jak wynika z treści analizowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego należy on do klasy wyroków negatywnych o złożonych skutkach. Złożoność skutków takiego wyroku polega na tym, że w zakresie w jakim nie został wskazany w sentencji kontrolowany przepis nie zostaje uznany za sprzeczny z Konstytucją. Skutek taki następuje wyłącznie w odniesieniu do zakresu wskazanego w sentencji orzeczenia. Krąg osób wyznaczonych tezą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r. to podatnicy prowadzący zakłady pracy chronionej, którzy na podstawie decyzji przyznającej status ZPChr na okres trzyletni rozpoczęli realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w ich zakładach.
W uchwale 7 sędziów z dnia 14 marca 2005 r., FPS 4/04, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że do tych podmiotów odnoszą się skutki pośrednie przewidziane w art. 190 ust. 4 Konstytucji. Stosownie do tego przepisu orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana między innymi ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania.
Przenosząc regulację zawartą w art. 190 ust. 4 Konstytucji na grunt postępowania podatkowego, NSA uznał, że przepisami określającymi zasady i tryb postępowania, o których mowa w art. 190 ust. 4, są między innymi te postanowienia ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, które regulują instytucję nadpłaty. Unormowanie takie stanowi w szczególności art. 74 Ordynacji, który określa zasady i tryb postępowania w wypadku nadpłaty powstałej "(...) w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego".
W świetle powyższego decydujące znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma ustalenie czy skarżąca należy do kręgu podmiotów, których dotyczy powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że spółka uzyskała status ZPChr na czas nieokreślony. Z wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika natomiast wyraźnie, że dotyczy on tylko tych podmiotów, w stosunku do których wydano, na podstawie art. 30 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, decyzję przyznająca status ZPChr na okres 3 lat.
W rezultacie spółki nie można zaliczyć do grupy podmiotów, których dotyczy wyrok z dnia 25 czerwca 2002 r. Nie zmienia tego przytaczana przez skarżącego okoliczność, że przed 30 listopada 1999 r. rozpoczął realizację długofalowego przedsięwzięcia inwestycyjnego. Powołując się na powyższy wyrok spółka nie może żądać stwierdzenia nadpłaty na podstawie art.74 pkt 1) w zw. z art. 245 § 1 pkt 1) Ordynacji podatkowej. (podobnie WSA w Bydgoszczy w wyroku z 18 kwietnia 2006r., I SA/Bd 99/06)
Przepis ten dotyczy bowiem, jak zaznaczono wyżej, nadpłaty powstałej w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a taki w odniesieniu do skarżącej nie został wydany. Skoro nowe dowody dotyczyły jedynie kwestii długofalowości przedsięwzięcia i tak, prawidłowo, zostały ocenione, to nie dawały podstaw do zmiany rozstrzygnięcia.
W konsekwencji organy podatkowe nie naruszyły art. 2, art. 8 oraz art.190 ust.1 i 3 Konstytucji i 7 Konstytucji w związku z art. 120 i 121 ordynacji. Organy podatkowe oparły się na przepisach rangi ustawowej w brzmieniu nie zakwestionowanym przez Trybunał Konstytucyjny. To, że organ z braku podstaw prawnych wydał rozstrzygnięcie inne niż oczekiwała strona nie oznacza, że została naruszona zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art.122, 187, 191 i art.229 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy wyjaśnił okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia podjętej decyzji.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz.1270), orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło