I OSK 1543/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Jacek Hyla po rozpoznaniu w dniu 19 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 czerwca 2007r., sygn. akt II SA/Bd 295/07 w sprawie ze skargi B. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 lipca 2005 r., sygn. akt II SA/Bd 418/05 w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby postanawia: oddalić skargę kasacyjną B. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 lipca 2005 r., sygn. akt II SA/Bd 418/05 oddalającym skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby. Jako podstawę prawną wniosku przywołał przepisy art. 275 i art. 272§1, w związku z art. 19 i 24 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), dalej p.p.s.a. Powołał się także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, w którym Trybunał orzekł, że: - art. 18 p.p.s.a. jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP; - art. 19 p.p.s.a. w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; - art. 19 p.p.s.a. nie jest niezgodny z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 178 ust. 1 Konstytucji. Okolicznością na jaką powoływał się w swej skardze skarżący był występujący w przeszłości stosunek podległości wobec Dyrektora Izby Celnej w T. - orzekającej w sprawie asesor A. K. , która przed objęciem stanowiska asesora WSA była Naczelnikiem w tej Izbie Celnej, zaś jej mąż do dnia dzisiejszego pełni tam służbę. W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania skarżący podał, iż wymienione okoliczności mogły stać się przesłanką wyłączenia asesor A. K. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2007r. sygn. akt II SA/Bd 295/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę B. P. o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, iż powoływana przez skarżącego okoliczność istnienia stosunku wywołującego wątpliwość co do bezstronności jednego z sędziów orzekających w sprawie sygn. II SA/Bd 418/05 uzasadnia zakwalifikowanie żądania wznowienia postępowania w oparciu o podstawę wznowienia określoną w art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Powoływanie się zaś na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005r. sąd uznał jedynie za dodatkowe umotywowanie wskazanej podstawy wznowienia. Sąd I instancji stwierdził, iż w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego skarżący nie zgłaszał wniosku o wyłączenie asesora, tak więc w konsekwencji nie doszło do zastosowania przez sąd art. 19 p.p.s.a., którego niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny. A zatem, zdaniem sądu, w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania podstawa wznowienia postępowania przewidziana w art. 272 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sąd podniósł, iż w myśl art. 271 pkt 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności między innymi, jeżeli w składzie sądu orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Podkreślono, iż sędzia podlega wyłączeniu z mocy ustawy od orzekania w sprawach wymienionych wyczerpująco w art. 18 p.p.s.a.. Zgodnie zaś z art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art.18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony w szczególności, jeżeli między nim a jedną ze stron zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Sąd I instancji podkreślił, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005r. sygn. SK 54/04, na jaki powołuje się skarżący, powoduje, iż przesłanką wyłączenia sędziego na mocy przepisu art. 19 p.p.s.a. stały się również inne okoliczności mogące rzutować na bezstronność sędziego. Należy do nich zaliczyć także stosunek podległości służbowej występujący niegdyś między asesorem sądowym orzekającym w sprawie a stroną. Sąd I instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż brzmienie art. 271 pkt 1 p.p.s.a. nie uzasadnia wznowienia postępowania, w którym brał udział sędzia, który, stosownie do art. 19 p.p.s.a., powinien być wyłączony na własne żądanie lub na wniosek strony. Ponadto sąd I instancji uzasadnił odrzucenie skargi niezachowaniem terminu do wniesienia skargi o wznowienie przewidzianym w art. 277 p.p.s.a. W uzasadnieniu postanowienia sąd wskazał, iż w oparciu o ten przepis termin do wniesienia skargi o wznowienie zaczął biec co najmniej od 5 lipca 2005r. i upłynął w dniu 4 października 2005r. Biorąc więc pod uwagę datę złożenia skargi o wznowienie postępowania, termin ten, przekroczony został o prawie 9 miesięcy. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik skarżącego, zarzucając mu naruszenie przepisów art. 280 § 1 oraz art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię przepisów art. 271 pkt 1 i art. 277 p.p.s.a. oraz niezastosowanie przepisu art. 20 §1 p.p.s.a. Skarżący domagał się w konsekwencji uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia i zasądzenia na swą rzecz kosztów postępowania. Naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżący wywiódł z braku przytoczenia w całości art. 271 pkt 1 p.p.s.a., który stanowił podstawę prawną rozstrzygnięcia. Błędem w wykładni podstawy rozstrzygnięcia, według skarżącego, jest nieprzyjęcie przez sąd, iż wejście w życie w dniu 21 grudnia 2005 roku wyroku Trybunału Konstytucyjnego spowodowało, że asesor Anna Klotz stała się osobą nieuprawnioną, o jakiej mowa w art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Skarżący podniósł ponadto, iż wiedza posiadana w dniu 5 lipca 2005r. przez niego o przeszłości zawodowej asesor A. K., nie była wiedzą o przyczynie jej wyłączenia. Taką wiedzę skarżący uzyskał dopiero po wejściu w życie w dniu 21 grudnia 2005r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co wobec faktu, iż orzeczenie sądu I instancji zapadło z pominięciem art. 20 §1 p.p.s.a., oznaczało, że nie mógł skutecznie domagać się wyłączenia orzekającej w sprawie asesor, bowiem mógł to uczynić najpóźniej w dniu 5 lipca 2005r. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy. Odnosząc się do wskazania przez sąd I instancji, iż w przedmiotowej sprawie nie został zachowany termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, skarżący podniósł, iż dokonując analizy art. 277 p.p.s.a. nie można pominąć art. 270 p.p.s.a., dopuszczającego możliwość wznowienia jedynie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Tak więc, zdaniem skarżącego, termin do wniesienia skargi o wznowienie biegnie od 9 maja 2006r, a zatem wobec wniesienia skargi w dniu 12 lipca 2006r., termin wyznaczony przepisem art. 277 p.p.s.a. został zachowany. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeśli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W myśl przepisu art. 271 pkt 1 p.p.s.a., na jaki powołał się skarżący jako na podstawę wznowieniową, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona, albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Skarżący w skardze kasacyjnej podnosił, iż z wyroku Trybunału Konstytucyjnego w którym Trybunał orzekł, niekonstytucyjność art. 19 p.p.s.a. wywodzić można, iż osobą nieuprawnioną w składzie sądu orzekającym w sprawie sygn. II SA/Bd 418/05 była asesor A.K. Osobą nieuprawnioną do orzekania w rozumieniu art. 271 pkt 1 jest osoba nie będąca sędzią, a więc ten, kto nie został powołany na stanowisko sędziego sądu administracyjnego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) ani nie jest asesorem sądowym, któremu Prezes NSA powierzył pełnienie czynności sędziowskich na podstawie art. 26 §2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych. Osobą nieuprawnioną będzie również, w myśl powołanego przepisu, osoba, która zgodnie z przepisami ustawy nie ma uprawnień do orzekania w danym sądzie administracyjnym. Uprawnienia do orzekania w składach danego sądu administracyjnego wynikają z faktu otrzymania nominacji na określone stanowisko we wskazanym sądzie administracyjnym lub delegacji do orzekania w określonym sądzie (wyrok NSA z dnia 23 maja 2006r., I FSK 30/06). Powyższe okoliczności nie zachodzą w przedmiotowej sprawie, jak również nie były podnoszone w skardze o wznowienie postępowania. Nie jest osobą nieuprawnioną do orzekania w rozumieniu wymienionego przepisu sędzia lub asesor podlegający z jakiejkolwiek przyczyny wyłączeniu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, w której wysunięto żądanie wznowienia postępowania z powodu nieważności określonej w art. 271 pkt 1 p.p.s.a. zauważa również, iż w przedmiotowej sprawie nie podnoszono, by w sprawie orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy. Podstawy wyłączenia sędziego z mocy ustawy określa bowiem przepis art. 18 p.p.s.a., natomiast przepis art. 19 p.p.s.a., którego niekonstytucyjność w pewnym zakresie stwierdził w powoływanym przez skarżącego orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny dotyczy wyłączenia sędziego z mocy postanowienia sądu – wydanego z urzędu lub na wniosek. Zatem udział w postępowaniu sędziego (asesora), który stosownie do art. 19 p.p.s.a. powinien być wyłączony na własne żądanie lub na wniosek strony nie uzasadnia wznowienia postępowania (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Zakamycze 2005, s. 640). Okoliczności faktyczne powołane jako uzasadniające skargę o wznowienie postępowania nie odpowiadają zatem podstawom wznowieniowym określonym w art. 271 pkt. 1 oraz art. 272 §1 p.p.s.a.. Samo sformułowanie podstawy wznowieniowej w sposób odpowiadający przepisom ustawy nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeśli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi (P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" Warszawa 2006, str. 559). Słuszne było zatem odrzucenie skargi o wznowienie postępowania przez sąd I instancji na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe okoliczności na uwadze skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.