I SA/Wr 915/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Betta (sprawozdawca) Sędziowie WSA Jadwiga Danuta Mróz Asesor WSA Dagmara Dominik Protokolant: Kamila Paszowska - Wojnar po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 października 2006 r. przy udziale - sprawy ze skargi M. M.J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] numer [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. odmówił skarżącej M. J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z dnia [...] od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] numer [...] w sprawie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za poszczególne miesiące 2003 r. W uzasadnieniu tego postanowienia organ powołał się na brzmienie przepisów art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, w myśl których składający wniosek o przywrócenie terminu powinien uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, co ma miejsce w sytuacji istnienia przeszkody nie do przezwyciężenia, natomiast najmniejszy brak należytej staranności równoznaczny jest z winą w uchybieniu terminu. Następnie organ stwierdził, że wyżej wymieniona decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej skierowana została do ustanowionego przez stronę pełnomocnika G. J. za pośrednictwem poczty jako przesyłka polecona za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Po dwukrotnym awizowaniu, wobec nie podjęcia w terminie, nieodebrana przesyłka została zwrócona do nadawcy w dniu [...]. W dniu [...] pełnomocnik strony złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji, wskazując, że w dniach od [...] do [...] był poważnie chory (załączając zaświadczenie lekarskie), w związku z czym nie przebywał pod adresem zamieszkania i nie mógł kontrolować skrzynki oddawczej. We wniosku pełnomocnik wskazał również, że w związku z uzyskaną od pracownika organu informacją o wysłaniu decyzji pod koniec stycznia 2005 r., próbował wyjaśnić kwestię braku zawiadomień o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym, gdzie został poinformowany, iż na adres firmy A nie dochodziły żadne przesyłki z Urzędu Kontroli Skarbowej. W dniu [...] skarżąca udała się do siedziby organu, gdzie złożyła wniosek o wydanie decyzji i wyjaśnienie kwestii jej doręczenia. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej, powołując się na dotychczasowe reagowanie na wszelkie wezwania organu, podniósł, iż wniosek ów złożył w ciągu 7 dni od powzięcia informacji o wydaniu decyzji, tj. od dnia [...]. Organ stwierdził, że dniem doręczenia przedmiotowej decyzji był dzień [...], zatem ostatnim dniem skutecznego złożenia odwołania był dzień [...]. Tymczasem pełnomocnik strony jako okoliczność przemawiającą za brakiem winy w uchybieniu terminu wskazał na chorobę, która miała miejsce w okresie od [...] do [...], przedstawiając jako dowód wyłącznie zaświadczenie lekarskie (zamiast zwolnienia lekarskiego lub dokumentu wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o wypłacie zasiłku chorobowego). Niezależnie od tego w ocenie organu wymóg leczenia nie jest równoznaczny z niemożliwością odebrania korespondencji, jak i wniesienia środka odwoławczego, ponieważ wykonanie tych czynności mogło nastąpić np. w wyniku posłużenia się osobą trzecią. Jednocześnie organ wskazał, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął swój bieg od dnia ustania przyczyny, tj. od dnia [...], a więc mijał z dniem [...], nie zaś z dniem [...], tak jak twierdzi pełnomocnik strony (brak jest przy tym dowodu na odebranie decyzji w dniu [...]). Ponadto organ zwrócił uwagę, że czas od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, tj. od [...] przypada na okres, w którym pełnomocnik strony mógł już odebrać przesyłkę zawierającą decyzję, która to przesyłka do dnia [...] pozostawała w placówce pocztowej. Z drugiej strony organ podkreślił, że zmiana adresu pobytu obligowała pełnomocnika do zawiadomienia organu o tym fakcie, czego jednak nie uczynił, narażając się na konsekwencje wynikające z art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej, polegające na uznaniu w takim przypadku przesyłki za doręczoną. Odnosząc się do podniesionej we wniosku kwestii braku zawiadomień o pozostawieniu przesyłki w skrzynce pocztowej adresata, organ stwierdził, że przeczą temu dowody w postaci adnotacji na kopercie zawierającej przedmiotową decyzję. W tej sytuacji, przyjmując fikcję prawną doręczenia decyzji w dniu [...], termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [...], a więc na sporządzenie odwołania strona miała 22 dni, co zdaniem organu jest okresem wystarczającym dla tej czynności. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca M. J. wniosła o jego uchylenie oraz o zasądzenie na jej rzecz od strony przeciwnej kosztów postępowania. Strona wniosła również o uznanie, że uchybienia popełnione przy doręczaniu decyzji wymiarowej wykluczają przyjęcie, że została ona skutecznie doręczona w dniu [...]. Postanowieniu temu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu art. 146, 150 i 162 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że adnotacje poczynione na kopercie zawierającej przedmiotową decyzję (pierwsze awizo w dniu [...], ponowne awizo w dniu [...], zwrot przesyłki w dniu [...]) nie spełniają wymogów określonych w art. 150 Ordynacji podatkowej, skoro nie zaznaczono, w jakim trybie próbowano doręczyć przesyłkę, jak również, że zawiadomiono adresata o przechowywaniu przesyłki w placówce pocztowej. Skarżąca powołała się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym tutejszego Sądu, zgodnie z którym przy zastępczym doręczaniu przesyłek obowiązuje wymóg szczególnej staranności, którego niedochowanie przesądza o niemożliwości uznania prawidłowości takiego doręczenia. Ponadto skarżąca powołała się na fakt choroby pełnomocnika w okresie od [...] do [...] i nie przebywania pod wskazanym adresem jego samego, jak również jego żony, która w tym czasie wraz z dziećmi przebywała u babci. Stąd brak było możliwości dowiedzenia się o doręczeniu ewentualnej przesyłki. Oprócz tego skarżąca wskazała, że w tym czasie w skrzynce pocztowej nie było awiz pocztowych, co potwierdziła Naczelnik Urzędu Pocztowego. W zaskarżonym postanowieniu organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w urzędzie pocztowym, stwierdzając autorytatywnie, że adnotacje na kopercie są w tej mierze wystarczającym dowodem. Niezasadne są również w ocenie skarżącej argumenty organu dotyczące konieczności przedstawienia przez jej pełnomocnika zwolnienia lekarskiego lub dokumentu o wypłacie zasiłku wystawionego przez ZUS na potwierdzenie okoliczności choroby, skoro na gruncie art. 162 Ordynacji wystarczające jest uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) braku winy w uchybieniu terminu. Nie można też stwierdzić, tak jak czyni to organ, że pełnomocnik ten mógł posłużyć się inną osobą, ponieważ nie ma on prawa ustanawiania pełnomocników substytucyjnych. Skarżąca uznała za bezpodstawne twierdzenia organu, jakoby w przypadku leczenia poza miejscem zamieszkania, pełnomocnik winien był wskazać inny adres dla doręczeń w trybie art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej. Podjęcie leczenia poza miejscem zamieszkania trwało bowiem zbyt krótko aby uznać ten fakt za zmianę miejsca zamieszkania czy pobytu. Strona podtrzymała również dotychczasowe stanowisko, iż dopiero w dniu [...] pełnomocnik powziął wiadomość o wydaniu decyzji i wysłaniu jej drogą pocztową do skarżącej. Wiadomość ta została mu przekazana przez Inspektora Kontroli Skarbowej. Dyrektor Izby Skarbowej nie odniósł się natomiast do tych okoliczności w zaskarżonej decyzji, jak również nie przedstawił żadnych dowodów na tezę przeciwną, poprzestając wyłącznie na treści adnotacji na kopercie. Dodatkowo strona załączyła do skargi pisma skierowane do właściwego Urzędu Pocztowego z [...][...]. dotyczące uszkodzenia skrzynki pocztowej oraz wskazania innych możliwości doręczania przesyłek i odpowiedzi na te pisma oraz oświadczenie sąsiadki skarżącej K. G. o uszkodzeniu skrzynki pocztowej. Dokumenty te w ocenie skarżącej potwierdzają fakt rozbijania i otwierania skrzynki pocztowej w domu, w którym mieszka. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Jak stanowi natomiast przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje wyłącznie w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po dokonaniu analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, Sąd stwierdził, iż skarga nie może być uwzględniona, gdyż ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowiska zawartego w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie dają podstaw do uchylenia objętego skargą postanowienia. Zgodnie z treścią mającego zastosowanie w sprawie przepisu art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm.), którego naruszenie zarzuca skarżąca, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast w myśl § 2 powołanego artykułu, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełniając jednocześnie czynności, dla której był określony termin. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Negatywnie z tego punktu widzenia oceniane jest choćby lekkie niedbalstwo (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt I SA/Sz 630/96). Należy przy tym podkreślić, że nie tylko wina podatnika, lecz również innych osób, w tym pełnomocnika, gdy pełnomocnik reprezentuje stronę w postępowaniu, wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań - tak pozytywne, jak i negatywne - obciążają zawsze reprezentowanego. Takie stanowisko zostało ugruntowane w orzecznictwie (przywołać tu można np. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2002 r. wydany w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1676/99, POP 2002/6/148, czy wyroki NSA z dnia 19 grudnia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1144/97 i z dnia 25 lipca 1995 r., sygn. akt SA/Sz 1345/95). W tym kontekście w ocenie Sądu nie narusza prawa ocena prawna wyrażona w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którą okoliczności wskazane przez pełnomocnika skarżącej we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowią uprawdopodobnienia braku winy w niedotrzymaniu terminu. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżąca dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji wskazywała chorobę swojego pełnomocnika oraz niemożliwość doręczenia przesyłki pod wskazanym organowi adresem z uwagi na uszkodzenie i otwieranie skrzynek pocztowych. W odniesieniu do tej pierwszej okoliczności w ocenie Sądu zasadnie stwierdził organ, iż choroba pełnomocnika w okresie od [...] do [...] zakończyła się jeszcze w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania, który to termin mijał dopiero z dniem [...] (przesyłka została doręczona zastępczo w dniu [...]) Oznacza to, że istnienie tej okoliczności pozostawało bez większego wpływu na możliwość złożenia odwołania przez skarżącą, skoro od dnia [...] pełnomocnik był już w stanie działać w pełnym zakresie w imieniu skarżącej. Zaznaczyć w tym miejscu jedynie należy, że – jak słusznie podnosi skarżąca - na gruncie przepisu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej zaświadczenie lekarskie winno być uznane za wystarczający dowód potwierdzający fakt choroby. Przepis ten posługuje się bowiem pojęciem "uprawdopodobnienia" nie zaś "udowodnienia" braku winy w uchybieniu terminu. Nieścisłość ta nie może mieć jednak znaczenia dla powyższej oceny, tym bardziej, że organ, mimo wyrażonych w tej mierze wątpliwości, przyjął za istniejący fakt choroby pełnomocnika skarżącej i następnie w oparciu o ten fakt prawidłowo stwierdził, iż pozostaje on bez wpływu na stwierdzenie winy w uchybieniu terminu. Na marginesie zgodzić się również należy z oceną wyrażoną przez organ, że mimo choroby pełnomocnik mógł posłużyć się osobą trzecią przy dokonywaniu omawianej czynności procesowej. Zwolnienie lekarskie nie wyklucza bowiem możliwości dokonania danej czynności osobiście, przez domownika lub inną osobę i z tej przyczyny nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu (tak stwierdził również NSA OZ w Poznaniu w wyroku z dnia 10 marca 1998 r., sygn. akt I SA/Po 865/97). Stwierdzenie to jest tym bardziej uzasadnione, że odwołanie w myśl przepisów Ordynacji podatkowej nie jest pismem sformalizowanym i w zasadzie wystarczające jest wyrażenie w nim niezadowolenia z zapadłego rozstrzygnięcia, a ponadto może być w każdym czasie uzupełnione, w tym zwłaszcza po ustaniu przeszkody nie pozwalającej na wyczerpujące sporządzenie tego środka prawnego w momencie jego składania. Analizując natomiast drugą ze wskazanych przez skarżącą okoliczności, mającą świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu, dotyczącą uszkodzenia skrzynki pocztowej, stwierdzić należy, iż dokumenty przedłożone przez skarżącą nie były przedmiotem badania organów, ponieważ nie zostały złożone wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Treść uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu z dnia [...] również nie zawiera tej argumentacji. We wniosku tym pełnomocnik skarżącej powoływał się jedynie na fakt choroby oraz uzyskania informacji z urzędu pocztowego, że na podany adres nie było "żadnych zwrotów do UKS". Zaakcentować w tym miejscu trzeba, że Sąd jest władny badać prawidłowość rozstrzygnięcia organu pod kątem zgodności z prawem, co między innymi oznacza, że bierze pod uwagę wyłącznie te okoliczności, które istniały w momencie jego wydania, nie zaś te, które nie były przedmiotem rozpoznania przez organ podatkowy. Odnosząc się mimo wszystko do tychże okoliczności, wskazać należy, iż pisma przedłożone przez skarżącą dotyczą okresu czerwiec – lipiec 2005 r., podczas gdy doręczenie przesyłki zawierającej decyzję miało miejsce w lutym 2005 r. Ta rozbieżność czasowa w ocenie Sądu i tak nie pozwalałaby na stwierdzenie, że ewentualne uszkodzenie skrzynki pocztowej mogłoby świadczyć o braku winy w uchybieniu omawianego terminu. Z kolei badając wskazaną we wniosku okoliczność uzyskania informacji od urzędu pocztowego, że na podany adres nie przychodziły przesyłki z Urzędu Kontroli Skarbowej, Sąd uznał, iż zasadnie stwierdził organ, iż przeczy temu adnotacja na kopercie zawierającej decyzję. Uzyskania takiej informacji pełnomocnik skarżącej w żaden sposób zresztą nie uprawdopodobnił, poprzestając na własnych twierdzeniach w tym zakresie. Przeciwstawiając tym twierdzeniom dowód w postaci koperty zawierającej przedmiotową przesyłkę, organ bez naruszenia prawa wywiódł, iż świadczy on o podjętej próbie doręczenia tej przesyłki na adres podany przez pełnomocnika. Sąd nie dopatrzył się również w działaniach organu zarzucanego przez skarżącą naruszenia przepisu art. 146 Ordynacji podatkowej. W myśl przepisu art. 146 § 1, w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu, zaś w myśl art. 146 § 2, w razie zaniedbania tego obowiązku, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Wbrew stanowisku skarżącej "zmiana adresu" na gruncie tego przepisu może oznaczać nawet zmianę krótkotrwałą. Przepis ten nie wskazuje bowiem, jak długo miałaby trwać nieobecność pod danym adresem, aby uznać ją za taką zmianę. Biorąc pod uwagę wymaganą należytą staranność strony należy stwierdzić, że każda nieobecność pod danym adresem prowadząca do niemożliwości odebrania przesyłek pocztowych przy przyjęciu ich dwukrotnego awizowania, powinna łączyć się ze zgłoszeniem tego faktu organowi i wskazaniem innego adresu dla doręczeń. W przeciwnym razie, tak jak w niniejszej sprawie, może dojść do uznania doręczenia pod dotychczasowym adresem za skuteczne. Ponadto z uwagi na brak wykazania przez skarżącą, iż nie podjęto próby doręczenia przesyłki zawierającej decyzję, nie można w żaden sposób stwierdzić, że organy dopuściły się naruszenia przepisu art. 150 Ordynacji podatkowej. Przepis ten określa tryb zastępczy doręczenia pism w postępowaniu podatkowym, pozwalający na uznanie – w razie dwukrotnego zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej i jego nie odebrania przez adresata – że doręczenie zostało dokonane z upływem ostatniego dnia okresu przechowywania przesyłki w tej placówce. Słusznie wskazuje organ na treść adnotacji na kopercie zawierającej decyzję, zgodnie z którą powyższy tryb doręczenia został dochowany. W tym stanie rzeczy, skoro nie potwierdziły się zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez organ podatkowy przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 u.p.s.a.