I SA/Wa 1376/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędziowie : WSA Maria Tarnowska asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Ilona Sułek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2006 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Centralnej Komisji Do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz T. S. kwotę 1200 (jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 111/06 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1188/04 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 września 2005 r. stwierdził nieważność decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] odmawiającej zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] Akademii [...] z dnia [...] listopada 2002 r. o nadaniu dr T. S. stopnia naukowego doktora habilitowanego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wyrok powyższy jest wadliwy, ponieważ nie było powodu, z przyczyn podanych w uzasadnieniu wyroku, do stwierdzenia nieważności obu wydanych przez Centralną Komisję decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w rozpoznawanej sprawie kwestią sporną było, czy dla prawnej skuteczności decyzji Centralnej Komisji w sprawie zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału o nadaniu stopnia naukowego, którą podejmuje Prezydium Centralnej Komisji jako organ kolegialny, niezbędne jest, by Prezydium to działało w pełnym składzie osobowym w jakim zostało wybrane, czy też dla wykonania tej czynności (podjęcia uchwały-decyzji) wystarczy tylko odpowiednia część składu osobowego tego organu – tzw. quorum. Jako błędny, Naczelny Sąd Administracyjny uznał twierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że dla ważności uchwały-decyzji Prezydium Centralnej Komisji, konieczne jest by została ona podjęta, a co za tym idzie i podpisana, przez cały skład osobowy tego organu. Stosownie do treści § 7 Statutu Centralnej Komisji, uchwalonego w dniu 19 kwietnia 1991 r. (zmienionego w 1994 r. i 2003 r.), Prezydium Komisji podejmuje uchwały bezwzględną większością oddanych głosów przy obecności co najmniej połowy liczby członków, zaś uchwały w sprawach zatwierdzenia uchwał rad wydziałów i rad naukowych dotyczących nadania stopni naukowych oraz przestawienia kandydata do tytułu naukowego zapadają w głosowaniu tajnym. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w dniu 23 czerwca 2003 r. skład osobowy Prezydium Centralnej Komisji w czasie rozpatrywania sprawy T. S. liczył 10 osób (na 11) i jednomyślnie ten skład podjął uchwałę odmawiającą zatwierdzenia uchwały nadającej ww. stopień naukowy dr habilitowanego. Podobnie było z drugą decyzją Centralnej Komisji podjętej w tej sprawie w dniu [...] maja 2004 r. Jak wyjaśnił dalej Naczelny Sąd Administracyjny, w odniesieniu do członków organu kolegialnego, warunek wynikający z art. 107 § 1 k.p.a. (podpis osoby upoważnionej) zostanie spełniony przez złożenie pod decyzją podpisów wszystkich członków składu orzekającego (czyli tych członków organu kolegialnego, którzy uczestniczyli przy wydaniu decyzji). Zatem brak podpisu na decyzji Centralnej Komisji członka Prezydium nieobecnego w czasie głosowania wskazuje jednie, że nie brał on udziału podczas rozpatrywania sprawy dr T. S., nie rzutuje natomiast na ważność podjętej [...] maja 2004 r. w tej sprawie decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym co do wadliwego, bo sprzecznego z § 7 ust. 1 Statutu, podjęcia stanowiska przez Sekcję Nauk Humanistycznych i Społecznych w tej sprawie. Uznał, że stanowisko Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych, podjęte na posiedzeniach w dniach 3 i 4 czerwca 2003 r. oraz 4 i 5 maja 2004 r., jest zgodne z § 7 ust. 1 Statutu Centralnej Komisji, bowiem uchwała w przedmiocie uchylenia poprzedniej decyzji Centralnej Komisji – czego konsekwencją byłoby zatwierdzenie uchwały o nadaniu dr T. S. stopnia naukowego dr habilitowanego – nie została przyjęta wymaganą większością głosów. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił natomiast stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że protokóły posiedzenia Sekcji, a zwłaszcza ten z czerwca 2003 r. są zbyt ogólnikowe. Jednakże stwierdził, że nie jest to uchybienie, które wskazywałoby, że decyzja Centralnej Komisji wydana przy wykorzystaniu stanowiska Sekcji, została obarczona wadą kwalifikowaną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W związku z tym zarzuty skargi w tym zakresie muszą pozostać poza rozważaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 maja 2006 r. wypowiedział się wiążąco na temat zasad i trybu podejmowania decyzji przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów, prawidłowości podjęcia stanowiska przez Sekcję Nauk Humanistycznych i Społecznych oraz oceny protokołów posiedzeń Sekcji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż zgodnie z przepisem § 7 Statutu Centralnej Komisji, dla podjęcia uchwały – decyzji Centralnej Komisji wystarczy odpowiednia część składu osobowego Prezydium Centralnej Komisji – tzw. quorum. Zaś dla prawnej skuteczności decyzji musi ona zawierać podpisy osób upoważnionych, tzn. wszystkich członków składu orzekającego (czyli tych członków organu kolegialnego, którzy uczestniczyli przy wydaniu decyzji). Odnosząc rozważania w tym zakresie do rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wymogi określone w sposób jednoznaczny w § 7 ust. 1 Statutu Centralnej Komisji zostały spełnione. Naczelny Sąd Administracyjny uznał również, że stanowisko Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych, podjęte na posiedzeniach w dniach 3 i 4 czerwca 2003 r. oraz 4 i 5 maja 2004 r., jest zgodne z § 7 ust. 1 Statutu Centralnej Komisji. Związanie wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny nie zwalnia jednakże Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od oceny zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem. W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów skargi. Za bezzasadny należało uznać zarzut dotyczący zakresu udziału recenzentów w postępowaniu przed Centralną Komisją. Z regulacji zawartej w art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 ze zm.) i systematyki powołanego przepisu art. 17 należy wnosić, że udział recenzentów powołanych przez Radę Wydziału ogranicza się do postępowania prowadzonego po wydaniu przez Centralną Komisję decyzji w sprawie zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego. Potwierdza to także przepis § 14 Statutu Centralnej Komisji przewidujący, iż postępowanie przed tą Komisją do chwili wydania decyzji ma charakter niejawny. Tym samym dopiero po wydaniu decyzji i wpłynięciu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, recenzenci przewodu habilitacyjnego uczestniczą w postępowaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 998/05). Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że na tym etapie postępowania zapewniono recenzentom możliwość uczestniczenia i dwaj z nich w postępowaniu uczestniczyli. Sąd nie podzielił zasadności zarzutu dotyczącego niewskazania przez Centralną Komisję w uzasadnieniu obu decyzji przyczyn, z powodu których pominięte zostały dowody w postaci trzech pozytywnych opinii recenzentów przewodu habilitacyjnego, przez co odmówiono im wiarygodności. Należy tu wskazać, że w orzecznictwie sądowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 1999 r., sygn. akt I S.A. 813/99) wielokrotnie wyjaśniano, że ograniczone uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji nie stanowi naruszenia prawa, gdyż są to decyzje organu kolegialnego podejmowane w głosowaniu tajnym. Wyników tajnego głosowania zaś nie można przedstawić w formie uzasadnienia, o jakim mowa w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, które ponadto stosuje się tylko w zakresie nie uregulowanym w ustawie i tylko odpowiednio (art. 29 ust. 1 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych). Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niepowołania recenzenta dodatkowego przed wydaniem ostatecznej decyzji przez Centralną Komisję, co byłoby, zdaniem skarżącego, uzasadnione ze względu na sposób i wynik głosowania, należy stwierdzić, że wymogi wynikające z § 9 ust. 4 Statutu Centralnej Komisji zostały spełnione. Jak wynika z materiału dowodowego przedstawionego w sprawie decyzja Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy została podjęta po zasięgnięciu opinii dwóch recenzentów dodatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał jednak, że skargę należy uwzględnić. Sąd podzielił stanowisko skarżącego odnoszące się do niepowołania przez Centralną Komisję recenzentów reprezentujących dyscyplinę naukową pedagogika. Skarżący ubiega się o stopień naukowy doktora habilitowanego nauk humanistycznych, w ramach dyscypliny naukowej pedagogika. Przedstawiona rozprawa habilitacyjna nosi tytuł "[...]". Jak wskazano w skardze rozprawa habilitacyjna dotyczy pedagogiki specjalnej – tyflopedagogiki (pedagogika osób niewidomych). Zgodnie z art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych recenzenci powoływani przez Centralną Komisję powinni reprezentować daną lub pokrewną dyscyplinę naukową lub artystyczną. W niniejszej sprawie dwóch recenzentów, powołanych przez Centralną Komisję, reprezentowało dyscyplinę naukową wchodzącą w skład dziedziny nauk humanistycznych – psychologię. Na kolejnym etapie – po wniesieniu przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – powołano dwóch dodatkowych recenzentów reprezentujących dyscyplinę naukową – pedagogika społeczna. Tak więc spośród czterech powołanych recenzentów dwóch recenzentów reprezentowało dyscyplinę naukową pokrewną – psychologię - w stosunku do dyscypliny, której dotyczyła rozprawa habilitacyjna, żaden zaś, z pozostałych dwóch recenzentów, nie reprezentował dyscypliny naukowej pedagogika specjalna. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że skoro w myśl przepisu art. 34 ust. 4 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych recenzenci Centralnej Komisji powinni reprezentować daną lub pokrewną dyscyplinę, to oczywistym winno być, iż recenzenta z dyscypliny pokrewnej powołuje się wówczas, kiedy nie ma recenzentów z dyscypliny właściwej (por. wyrok z dnia 17 grudnia 1999 r., sygn. akt I S.A. 2025/98). Ten kierunek wykładni przepisu ustawy wspiera postanowienie § 8 Statutu Centralnej Komisji, zgodnie z którym postępowanie opiniodawcze w sprawach dotyczących oceny kwalifikacji kandydatów do tytułu naukowego, stopni naukowych oraz przyznawania uprawnień do nadawania stopni naukowych prowadzone jest w tej sekcji stałej, której kompetencje najbliższe są specjalności reprezentowanej przez ocenianego kandydata lub kierunku działalności naukowej jednostki ubiegającej się o uzyskanie uprawnień. A zatem ustawowym obowiązkiem Centralnej Komisji było powołanie recenzenta reprezentującego tę samą dyscyplinę naukową, w zakresie której stopień został nadany. Warto zaznaczyć, że jeden z recenzentów rozprawy habilitacyjnej dr. T. S., powołanych przez Centralną Komisję – prof. dr hab. F., zwrócił uwagę na to, że dla bardziej wszechstronnej oceny dorobku i rozprawy habilitacyjnej kandydata korzystniejsze byłoby skierowanie materiałów do recenzji raczej przez specjalistę - tyflopedagoga (pedagogika osób niewidomych) niż do pedagogów bezpośrednio nie zajmujących się obszarem studiów habilitanta. Argument ten tym bardziej zasługuje na uznanie, jeśli się weźmie pod uwagę fakt, że recenzenci przewodu habilitacyjnego reprezentujący dyscyplinę pedagogika ze specjalnością tyflopedagogika ocenili rozprawę habilitacyjną i dorobek naukowy dr T. S. pozytywnie - jako mający znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. Jak wynika z pisma uzupełniającego skargę, pedagogikę specjalną reprezentuje kilkadziesiąt naukowców z wymaganym tytułem naukowym, co oznacza, że możliwe było powołanie recenzenta z zakresu tej dyscypliny naukowej. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że niezasięgnięcie opinii recenzenta z "danej dyscypliny" powoduje, że zaskarżona decyzja Centralnej Komisji jest obciążona błędem niedostatecznego wyjaśnienia, czy rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej (art. 15 ust. 1 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych). Wskazać należy również, że protokóły posiedzenia Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych, a zwłaszcza ten z czerwca 2003 r. są zbyt ogólnikowe. Wprawdzie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie jest to uchybienie, które wskazywałoby, że decyzja Centralnej Komisji wydana przy wykorzystaniu stanowiska Sekcji, została obarczona wadą kwalifikowaną, jednakże uchybienie to powinno być wzięte pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Centralną Komisję. Z powyższych względów Sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy. Wniosek skarżącego o zwrot kosztów jego podróży nie został uwzględniony, ze względu na to, że stawiennictwo na rozprawie nie jest obowiązkowe, a ponadto skarżący był reprezentowany na rozprawie przez pełnomocnika zawodowego.