I SA/Po 660/06
WyrokWSA w Poznaniu2006-10-10
Skład orzekający: Włodzimierz Zygmont, Sylwia Zapalska, Roman Wiatrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pieniężne nazwane odszkodowaniem, wypłacone pracownikowi w związku z rozwiązaniem stosunku pracy na podstawie tzw. "pakietu socjalnego" (stanowiącego element umowy prywatyzacyjnej), stanowi przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czy też jest zwolnione z tego podatku jako odszkodowanie na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Świadczenie pieniężne nazwane odszkodowaniem, wypłacone pracownikowi na podstawie "pakietu socjalnego" (który sąd uznał za element prawa pracy, a nie umowę cywilnoprawną), stanowi przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu. Nie jest to odszkodowanie na podstawie przepisów prawa cywilnego lub innych ustaw, które mogłoby korzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ jego źródłem nie jest naprawienie szkody, a jedynie rekompensata za przedwczesne rozwiązanie stosunku pracy.Stan faktyczny
Podatnicy wystąpili o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r., twierdząc, że świadczenie otrzymane od pracodawcy na podstawie "pakietu socjalnego" stanowi odszkodowanie zwolnione z podatku. Organy podatkowe obu instancji uznały to świadczenie za przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu. Po uchyleniu przez NSA pierwszego wyroku WSA, sprawa wróciła do ponownego rozpoznania przez WSA w Poznaniu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie NSA Sylwia Zapalska as. sąd. WSA Roman Wiatrowski /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2006r. sprawy ze skargi H. i P. G. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001r. oddala skargę /-/ R.Wiatrowski /-/ W.Zygmont /-/ S.Zapalska
I SA/Po 660/06
UZASADNIENIE
H. i P. G. wnioskiem z dnia [...].2002r. wystąpili do Urzędu Skarbowego o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001r. w kwocie [...] zł z tytułu pobranej przez płatnika tj. Spółki "A" zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconego p. P. G. świadczenia, którego podstawą wypłaty była Umowa- Pakiet Socjalny. Zdaniem podatników przedmiotowe świadczenie stanowi odszkodowanie, które korzysta ze zwolnienia określonego w przepisie art.2 1 ust.1 pkt3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że Państwo H. i P. G. w złożonym w dniu [...].2002r. zeznaniu o wysokości wspólnych dochodów małżonków osiągniętych w 2001r. (PIT-37) prawidłowo obliczyli należny podatek dochodowy za ten rok. Wobec tego Urząd Skarbowy w dniu [...].2002r. wydał decyzję, w której odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001r.
Od decyzji tej H. i P. G. w dniu [...].2002r. złożyli odwołanie, w którym zakwestionowali rozstrzygnięcie dokonane przez organ podatkowy pierwszej instancji. W odwołaniu strony podniosły m.in. zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności art.21 ust.1 pkt.3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Izba Skarbowa rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym nie uznała argumentów podatników i decyzją z dnia [...].2002r. utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego podniesiono, iż P. G. uzyskał w 2001r. świadczenie pieniężne w wysokości [...]zł na mocy pakietu socjalnego. Organ odwoławczy zauważa, że z treści art. 6 omawianego pakietu wynika, iż inwestor [...] udzielił 48 miesięcznej gwarancji zatrudnienia pracownikom Spółki "A" w przypadku naruszenia powyższej gwarancji w art. 7 pkt2 przedmiotowego pakietu socjalnego przewidziano dodatkowe świadczenie pieniężne nazwane odszkodowaniem w wysokości równej iloczynowi kwoty miesięcznego wynagrodzenia pracownika z chwili rozwiązania umowy i liczby miesięcy pozostałych do upływu okresu gwarancji zatrudnienia. Jednocześnie zastrzeżono, że powyższe świadczenie nie obejmuje m.in. odprawy przewidzianej w ustawie z dnia 28 grudnia 1989r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy.
Zdaniem Izby Skarbowej, z treści wyżej omawianego pakietu socjalnego wynika, że zatrudnieni w Spółce "A" pracownicy nabyli prawa podmiotowe w postaci gwarancji zatrudnienia przez okres dłuższy niż to wynika z przepisów Kodeksu pracy dotyczących okresu wypowiedzenia umów o pracę.
Z uwagi na fakt, że treść w/w pakietu socjalnego została uzgodniona pomiędzy inwestorem tj. [...]a Spółką "A" . Izba Skarbowa uznała, że pakiet ten stanowi szczególny rodzaj umowy, której zawarcia nie można wykluczyć tylko z tej przyczyny, że nie jest on wyraźnie przewidziany w przepisach prawa pracy.
Ustanowione w powyższym pakiecie socjalnym wysokiej odprawy na wypadek rozwiązania stosunków pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy stanowią, według organu odwoławczego, ekwiwalent płacowy dla załogi za jej zgodę na prywatyzację oraz zapewniają załodze zatrudnienie lub - w wypadku wypowiedzenia umowy o pracę - chronią interesy majątkowe zwolnionych pracowników.
W opinii Izby Skarbowej, w zakresie przyznającym pracownikom dodatkowe świadczenia, omawiany pakiet socjalny, po przejęciu zakładu pracy przez nowego pracodawcę za zgodą pracowników, ukształtował nową treść indywidualnych stosunków pracy, z których pracownicy mogą wywodzić ewentualne roszczenia. Mając powyższe na uwadze, Izba Skarbowa stwierdziła, że należność otrzymana przez pracownika na skutek rozwiązania z nim umowy o pracę stanowi wypłatę pieniężną mającą swe źródło w stosunku pracy (ukształtowanym umową o pracę i omawianym pakietem socjalnym), a nie odszkodowaniem przewidzianym w przepisach prawa.
W konkluzji organ odwoławczy zawarł stwierdzenie, iż świadczenie pieniężne nazwane odszkodowaniem wypłacone Panu P. G. na podstawie Porozumienia o rozwiązaniu urnowy o pracę z dnia [...].2001 r. przed upływem okresu ochronnego określonego w pakiecie socjalnym pomiędzy inwestorem jako przyszłym nabywcą przedsiębiorstwa a związkami zawodowymi stanowi podlegający opodatkowaniu przychód ze stosunku pracy, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, do którego nie stosuje się zwolnienia z przepisu art.21 ust.1 pkt3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Decyzję tę Państwo H. i P. G., reprezentowani przez pełnomocnika zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Pełnomocnik skarżących zarzucił zaskarżonej decyzji:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego , a w szczególności art.21ust.1 pkt.3 , art.9 , art.10 , art.11 i art.12 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 14 poz.176 ze zm.) ; art.471 kc, art.353 kc i art. 391 kc ; art.33 ust.2 ustawy z dnia 30.08.1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych.
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art.7 , art.8 , art.9 kpa poprzez nienależyte wyjaśnienie sprawy co doprowadziło do błędnych ustaleń, iż: ustalone umową Pakiet Socjalny odszkodowanie za niewykonanie zobowiązania w zakresie udzielonych gwarancji zatrudnienia pracownika przez 48 miesięcy od wejścia umowy w życie stanowi odprawę pieniężną czy ekwiwalent pieniężny, który nie ma charakteru odszkodowania; nie wykonanie umowy Pakiet Socjalny i wcześniejsze rozwiązanie umowy o pracę nie spowodowało szkody dla skarżących co pozostaje w sprzeczności z treścią art.361 kc; pominięcie, iż źródłem odszkodowania przyznanego P. G. są przepisy Kodeksu cywilnego a w szczególności art.471 kc w zw. z art.391kc, przez pominięcie, iż umowa Pakiet Praw Socjalnych stanowi element umowy cywilnej zawartej przez Skarb Państwa z inwestorem, która zawiera zobowiązanie do utrzymania zatrudnienia przez Spółkę (art.6) umowy łącznie z ustaleniem sankcji za niewykonanie umowy w postaci kary umownej ( art.7 umowy); przez błędne ustalenie, iż przyznane odszkodowanie P. G. nie jest odszkodowaniem przyznanym na podstawie przepisów prawa cywilnego, o którym mowa w art.21ust.1 pkt.3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wobec powyższego pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Urzędu Skarbowego i o obciążenie Izby Skarbowej kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżących podniósł, że otrzymane przez skarżącego odszkodowanie wynika z umowy cywilnej. Inwestor gwarantował trwałość stosunku pracy a jednocześnie każdemu zwolnionemu przez okres 48 miesięcy gwarantował odszkodowanie. Umowa "Pakiet Socjalny" stanowiła załącznik do umowy zbycia akcji i zobowiązując inwestora do utrzymania zatrudnienia przez 48 miesięcy przewidywała karę umowną za niewykonanie tego zobowiązania. Stanowiła, zatem integralną część umowy sprzedaży akcji.
Organ wbrew obowiązkowi wyjaśnienia sprawy nie odniósł się do umowy zbycia akcji. W umowie Pakiet Socjalny inwestor zastrzegł, że Spółka jako osoba trzecia zaciąga zobowiązanie wobec pracowników co jest możliwe z uwagi na treść art.391 kc. Umowa ta posiada źródło w art.33 i art. 34 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Zawarcie umowy sprzedaży akcji bez gwarancji zatrudnienia byłoby czynnością nieważną. Zawierające Pakiet Socjalny związki zawodowe rokowały jako pełnomocnik Skarbu Państwa a nie jako podmiot uprawniony do zawierania układów zbiorowych. Ustalenia w tym względzie organów obu instancji są błędne. Z uwagi na niewykonanie zobowiązania Spółka zobowiązana była do wypłaty odszkodowania stosownie do art.471 kc i § 7 umowy Pakiet Socjalny. Zostało to uregulowane wobec skarżącego w zawartej ugodzie. Źródłem odszkodowania było niewykonanie zobowiązania. Pełnomocnik skarżących powołał się w tym zakresie na stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 23.09.1998 r. w sprawie III SA 2391/98 w tożsamym stanie faktycznym.
Odszkodowanie to nie ma źródła w prawie pracy, lecz w umowie cywilnej. Treść art.9 kp wyklucza kwalifikowanie umowy sprzedaży akcji i Pakietów jako przepisów prawa pracy. Pobrana, zatem błędnie przez płatnika zaliczka na podatek dochodowy stanowi nadpłatę w rozumieniu art.72 Ordynacji podatkowej. Źródłem odszkodowania jest niewykonanie zobowiązania zawartego w umowie sprzedaży akcji, a ugoda zawarta ze skarżącym wskazuje jedynie termin płatności odszkodowania przyznanego na podstawie Kodeksu cywilnego. Zwolnienie skarżącego przed upływem okresu ochronnego spowodowało oczywistą szkodę polegającą na utracie dochodów, co stanowi stratę poniesioną przez skarżącego. Odszkodowanie ma ją kompensować zgodnie z art.361 kc.
Przyjmując nawet, stanowisko pełnomocnika skarżących, że umowa Pakiet Socjalny stanowi element prawa pracy, to wobec faktu, że odszkodowanie z tytułu wypowiedzenia umowy o pracę lub jej rozwiązania z naruszeniem przepisów prawa pracy wolne jest od podatku dochodowego ( art.45 kp i art.56 kp ), to także odszkodowanie za naruszenie gwarancji zatrudnienia jest dochodem wolnym od podatku dochodowego. Przepis art.21ust.1 pkt.3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera enumeratywne wyłączenia dotyczące przepisów prawa pracy, a przyznane skarżącemu odszkodowanie ma źródło w przepisach ustawy.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach.
Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2005r. sygn. akt I S.A./Po 2594/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Skarżący zastępowani przez pełnomocnika, na wyrok WSA z dnia 13 stycznia 2005r., wnieśli skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 marca 2006r. sygn. akt. II FSK 521/05 uchylił zaskarżony wyrok z dnia 13 stycznia 2005r. i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, iż zaskarżony Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu , został wydany na podstawie stanu faktycznego dotyczącego A. M., który prawdopodobnie tak jak skarżący był pracownikiem Spółki "A" i otrzymał świadczenie na podstawie "pakietu socjalnego" z uwagi na zawarte porozumienie o rozwiązanie umowy o pracę". Gdy tymczasem, jak zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, skarżący podnoszą, iż stanowisko pracy P. G. zostało zlikwidowane i to stanowiło przyczynę rozwiązania stosunku pracy.
Na rozprawie w dniu 26 września 2006r. pełnomocnik skarżących podniosła, iż podtrzymuje wniosek o przeprowadzenie dowodu z umowy prywatyzacyjnej wskazując, że pozwoli to na prawidłowe odczytanie charakteru spornych świadczeń na rzecz skarżących. Pełnomocnik skarżących nie potrafił jednak przekazać żadnych informacji na temat ww. umowy poza stwierdzeniem, że winna ona znajdować się w Spółce"B"
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Stosownie do przepisu art.97 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr 153 po.1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy obowiązujące , a zatem przepisy ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. u. Nr 74 poz.368 ze zm.).
W niniejszej sprawie skarga nie jest uzasadniona, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa.
W niniejszej sprawie nie ma potrzeby odwoływania się w pierwszej kolejności do instytucji i zasad związanych z ustalaniem zakresu i podstaw odpowiedzialności odszkodowawczej uregulowanych przepisami prawa cywilnego, w szczególności w art.361 kc, a przynajmniej rozpatrywania tego przepisu na wstępie. Zgodnie bowiem z art.300 kp odpowiednie stosowanie Kodeksu cywilnego do stosunku pracy możliwe jest w przypadkach nieuregulowanych przepisami prawa pracy. Wystarczająca powinna być analiza stosownych zapisów Kodeksu pracy oraz ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym (tekst jednolity Dz.U z 2000r., Nr 14, poz.176 z późn.zm.) od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 2001 r. ( dalej ustawy ).
W myśl art.9 ust.1 ustawy opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody , z wyjątkiem dochodów określonych w art.21 ustawy i zwolnionych od podatku na podstawie odrębnych przepisów. Określając w art.10 ust.1 pkt.1, że źródłami przychodów tworzących dochód podlegający opodatkowaniu są min. stosunek pracy i stosunek służbowy, omawiana ustawa określiła zarazem w art.12 ust.1 zakres przychodów z tych źródeł stanowiąc, że za przychody ze stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze, bądź ich ekwiwalenty bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenie zasadnicze, wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.
Należało zatem rozważyć, czy wypłacone P. G. świadczenie, określone jako odszkodowanie należy do przychodu ze stosunku pracy, czy też innego stosunku prawnego, a następnie czy należy ono do katalogu wolnych od podatku odszkodowań na podstawie art.26ust.1pkt.3) ustawy.
Sąd podziela zapatrywania prawne Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale 7 sędziów z dnia 23.05.2001 r. w sprawie III ZP 25/00 , że pakty gwarancji pracowniczych należą do źródeł prawa pracy w rozumieniu art.9 § 1 kp , który stanowi , że przez prawo pracy rozumie się przepisy Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców , a także postanowienia układów zbiorowych prawa pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych , regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy. Zgodnie z art.21 ust.1 ustawy z dnia 23.05.1991 r. o związkach zawodowych ( Dz. u. Nr 55 poz. 234 ze zm. ) - związkom zawodowym przysługuje prawo prowadzenia rokowań zbiorowych oraz zawierania układów zbiorowych pracy, a także innych porozumień przewidzianych przepisami prawa pracy. W tym znaczeniu cytowany przepis jest podstawą pozwalającą na zawieranie porozumień zbiorowych w określonym przedmiocie, a więc może stanowić "oparcie ustawowe" w rozumieniu art.9 § 1kp.
Nie można zatem przyjąć jak chcą skarżący, że Pakiet Socjalny Pracowników Spółki "A" zawarty pomiędzy Zakładowymi Organizacjami Związkowymi Spółki "A" , a inwestorami [...] miał charakter umowy cywilnoprawnej na rzecz osób trzecich stosownie do przepisu art.393 kc, a nie art.391 kc jak podawał pełnomocnik skarżących , tj. pracowników tej Spółki. Nie do przyjęcia są także twierdzenia skargi , by związki zawodowe zawierały go z mocy upoważnienia Skarbu Państwa , bądź by stanowił on załącznik do umowy o sprzedaży akcji SPÓŁKI "A". Brak, bowiem w tym dokumencie jakichkolwiek odwołań do innych umów czy porozumień poza Zakładowym Układem Zbiorowym Pracy. Jako strony wskazano Związki Zawodowe oraz Inwestora. W preambule stwierdzono, że Pakiet określa gwarancje zatrudnienia i podstawowych spraw wynikających z stosunku pracy udzielone przez Inwestora jako większościowego właściciela akcji, przy jednoczesnym gwarantowaniu, że są to zobowiązania Spółki jako pracodawcy. Wypłaconą, zatem na rzecz skarżącego kwotę uznać należy za przychód ze stosunku pracy w rozumieniu art. 12 ust.1 ustawy.
Nawet, gdyby przyjąć, że Pakiet stanowił załącznik do umowy prywatyzacyjnej, tak jak wywodzi pełnomocnik skarżących, to nie zmienia to faktu, że cześć III Pakietu (art. 6-8) zawiera uregulowania wywołujące bezpośrednie skutki w stosunku pracy. W konsekwencji nie znajduje uzasadnienia podniesiony w skardze zarzut, że organ wbrew obowiązkowi wyjaśnienia sprawy nie odniósł się do umowy zbycia akcji.
Tym bardziej wniosek o przeprowadzenie dowodu z umowy o sprzedaży akcji Spółki "A" nie znajduje uzasadnienia na etapie postępowania przed sądem administracyjnym. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji wyłącznie pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania regulującymi materię będącą przedmiotem rozstrzygnięcia. Dokonując kontroli zaskarżonego aktu organu administracji, Sąd nie dopatrzył się wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z umowy o sprzedaży akcji Spółki "A", w toku postępowania administracyjnego. Jak już wyżej podniesiono Sąd uznał również, że organy podatkowe nie miały obowiązku przeprowadzać takiego dowodu z urzędu, ponieważ nie wniósłby on nic nowego do sprawy.
Należało w dalszej kolejności rozważyć, czy wypłacone świadczenie przewidziane w Art.7 ust.1 Pakietu Socjalnego i nazwane tam odszkodowaniem korzysta ze zwolnienia przewidzianego w art.21 ust.1 pkt.3 ustawy. Zawierając w art.21 ust.1 pkt.3 katalog przychodów wolnych od podatku dochodowego ustawa zaliczyła do niego odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego i na podstawie innych ustaw z wyłączeniem min. przewidzianych w prawie pracy odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę (lit.a ), odpraw wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy ( lit.b ), odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji ( lit.d ).
Z przytoczonego ostatnio przepisu wynika, że zwolnieniem od podatku objęte są przychody mające charakter odszkodowań, dla wypłaty których podstawę stanowią normy prawa administracyjnego, prawa cywilnego lub innych ustaw. Przykładem takich odszkodowań jest określone w art.36-§1 kp odszkodowanie za skrócenie okresu trzymiesięcznego wypowiedzenia umowy o pracę, czy też odprawa pieniężna przewidziana art.8 ust.1 ustawy z 28.12.1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy ( Dz. U. Z 1990 r. nr 4 poz. 19 ze zm. ) oraz odszkodowanie, o którym mowa w art.101-§1 kp z tytułu obowiązywania zakazu konkurencji, co do których to przychodów prawodawca podatkowy postanowił jednak o ich wyłączeniu ze zwolnienia od podatku. Wbrew jednak twierdzeniom skargi odszkodowanie to zostało wypłacone na podstawie Pakietu Socjalnego, a nie ustawy. Niezależnie zatem pomiędzy jakimi podmiotami porozumienie zostało zawarte to kwoty wypłacone P. G. stanowiły rekompensatę za zgodne z prawem, lecz przedwczesne w stosunku do gwarantowanego okresu zatrudnienia rozwiązanie stosunku pracy.
Odnośnie rozważań co do stosowania przepisów Kodeksu Cywilnego, co do pobranego przez skarżącego świadczenia to wymaga podkreślenia, że odszkodowanie w każdym przypadku oznacza naprawienie szkody. Wypłacone świadczenie nie było jednak odszkodowaniem z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, dla którego podstawę prawną mógłby stanowić przepis art. 471 kc poprzez art.300 kp, ponieważ brak było podstawowego warunku roszczenia odszkodowawczego w postaci istnienia szkody ( art.361 kc ). Pakiet Socjalny przyznał, bowiem skarżącemu świadczenie nazwane odszkodowaniem za sam fakt rozwiązania umowy bez uzależnienia jego wypłaty od zaistnienia szkody. Tego rodzaju zobowiązanie stwarza roszczenie o spełnienie świadczenia ( art.353 kc ) a nie o odszkodowanie. Dodatkowo wymaga podkreślenia, że na podstawie reguł języka powszechnego, a także na podstawie niektórych szczegółowych przepisów prawnych, można najogólniej stwierdzić, że pojęcie odszkodowania odnosi się do wszelkich uszczerbków w dobrach lub interesach prawnie chronionych, których poszkodowany doznał wbrew swojej woli ( por. Z. Radwański , Zobowiązania - część ogólna , C.H.BECK , Warszawa 1995 , Nb 229 ). Jak wynika zaś z dokumentu przedłożonego przez skarżącego ( k.9-10 akt administacyjnych ) - porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę z dnia [...] 2001r. - stosunek pracy P. G. ustał w związku z likwidacją stanowiska pracy. Ponadto występuje on przy jego zawarciu jako pracownik, a nie jako wierzyciel czy uprawniony. Co więcej oświadcza on w § 2 , że wypłacona mu kwota [...]zł wypełnia wobec niego wszelkie zobowiązania wynikające z umowy o pracę.
Co do powołanego przez stronę skarżącą wyroku NSA z dnia 23.09.1998 r. w sprawie III SA 2391/98 ( LEX 35204 ) , to należy zauważyć , że nie dotyczy on analogicznej sytuacji. W stanie faktycznym tamtej sprawy porozumienie o wypłatę odszkodowania zostało zawarte pomiędzy NBP a jednym z banków komercyjnych na rzecz osób trzecich, którymi byli pracownicy banku. Umocowania do wypłaty tak określonego odszkodowania Sąd dopatrzył się w przepisie art.393 kc. Świadczenie to nie zostało zatem zakwalifikowane jako świadczenie ze stosunku pracy.
Sąd natomiast podziela zapatrywania wyrażone w podobnych sprawach przez NSA w wyrokach : z dnia 8.11.2001 r. w sprawie SA/Sz 1149/00 ( LEX nr 78298 ) , z dnia 22.11.2001 r. w sprawie SA/Sz 1235/00 ( LEX 78295 ) , z dnia 24.04.2002 r. w sprawie SA/Sz 2254/00 ( LEX nr 78296 ) i z dnia 25.05.2000 r. w sprawie SA 1017/99 ( publ. Przegląd Podatkowy 2001/3/63 ).
Zupełnie chybiony jest zarzut naruszenia art.33 i art. 34 ustawy z dnia 30.08.1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych ( Dz. U. nr 118 poz. 561 ze zm. ), albowiem przepisy te w ogóle nie odnoszą się do zapewniania gwarancji socjalnych bądź przyznawania pracownikom odszkodowań przy zbywaniu akcji przedsiębiorstw należących do Skarbu Państwa.
Słusznie zauważyła w odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa, że postępowanie podatkowe toczyło się nie na podstawie przepisów Kpa lecz ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm. ). Za niezasadne należy uznać zarzuty dotyczące nienależytego wyjaśnienia sprawy, co miało doprowadzić do błędnych ustaleń. Stosownie do przepisu art.122 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.) organy podatkowe podjęły wszelkie starania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Jak wskazano powyżej Pakiet Socjalny nie był załącznikiem do umowy o sprzedaży akcji Spółki "A", a zatem organy podatkowe nie miały potrzeby rozpatrywania tej umowy w toku postępowania.
W świetle powyższego za uzasadnione i zgodne z powołanymi przepisami należy uznać stanowisko zaskarżonej decyzji, że otrzymane przez skarżącego świadczenie od zakładu pracy nie było odszkodowaniem, otrzymanym na podstawie przepisów prawa i nie podlegało zwolnieniu od podatku na podstawie art.21 ust.1 pkt.3 ustawy, a stanowiło ono przychód ze stosunku pracy w rozumieniu art.12 ust.1 ustawy, podlegający opodatkowaniu na ogólnych zasadach , w związku z czym wnioskowana nadpłata podatku nie wystąpiła.
Z tych przyczyn, nie dopatrując się naruszenia procesowego i materialnego prawa podatkowego , orzeczono jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz1270).
/-/ R.Wiatrowski /-/ W. Zygmont /-/ S.Zapalska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło