I FSK 713/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-06-25
Skład orzekający: Artur Mudrecki, Janusz Zubrzycki, Jerzy Płusa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo oszacowały obrót z tytułu dzierżawy nieruchomości o specyficznym charakterze (zakład produkcyjny) na podstawie cen stosowanych dla innych rodzajów lokali użytkowych, uwzględniając powiązania kapitałowe między stronami umowy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł wadliwości zastosowania przez organy podatkowe przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług. Organy, akceptowane przez WSA, pominęły specyficzny charakter dzierżawionej nieruchomości (zakład produkcyjny) i jej stan techniczny, opierając szacowanie obrotu na cenach wynajmu pojedynczych obiektów o innym przeznaczeniu. Sąd podkreślił, że przy szacowaniu obrotu należy uwzględnić rynek właściwy dla przedmiotu dzierżawy, jego charakter i stan techniczny, a nie tylko lokalizację.Stan faktyczny
Spółka Z. sp. z o.o. w upadłości dzierżawiła od Z. M. S.A. kompleks budynków produkcyjnych, magazynowych i administracyjnych. Organy podatkowe, powołując się na powiązania kapitałowe między spółkami i zaniżoną stawkę czynszu, oszacowały obrót spółki Z. z tytułu dzierżawy na podstawie cen wynajmu lokali użytkowych o innym charakterze. WSA oddalił skargę spółki. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że organy podatkowe wadliwie oszacowały obrót, nie uwzględniając specyfiki dzierżawionej nieruchomości jako zakładu produkcyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz Z. sp. z o.o. w K. w upadłości zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Mudrecki Sędziowie sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca) sędzia del. WSA Jerzy Płusa Protokolant Marcin Wacławik po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. sp. z o.o. w K. w upadłości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt I SA/Kr 549/04 w sprawie ze skargi Z. sp. z o.o. w K. w upadłości na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 marca 2004 r., od [...] do [...] oraz z dnia 1 lutego 2005 r., od [...] do [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2000 r., od stycznia do grudnia 2001 r., od stycznia do grudnia 2002 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz Z. sp. z o.o. w K. w upadłości kwotę 16027 zł (słownie: szesnaście tysięcy dwadzieścia siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi.
1.1. Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt I SA/Kr 549/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi Z. sp. z o.o. w upadłości w K. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 marca 2004 r. nr od [...] do [...] oraz z dnia 1 lutego 2005 r. nr od [...] do [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2000 r. do grudnia 2002 r.
1.2. Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny ustalony przez organy podatkowe w niniejszej sprawie.
1.3. Decyzjami Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 30 września 2003 r. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 28 września 2004 r. określono spółce zobowiązanie podatkowe i ustalono dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za ww. okres rozliczeniowy.
W trakcie postępowania kontrolnego ustalono, że skarżąca zawarła z Z. M. w K. S.A. w dniu 1 stycznia 2000 r. umowę dzierżawy budynków położonych przy ul. R. 28, ustalając miesięczny czynsz w kwocie 15.000,00 zł netto plus podatek VAT, co przy powierzchni wynajmowanych nieruchomości 14.717,90 m2, dawało miesięczną stawkę czynszu za 1 m2 w kwocie 1,02 zł. W ocenie organów stawka ta była niższa od przeciętnie stosowanych w analogicznym okresie w K. cen z tytułu dzierżawy lokali użytkowych. Zwrócono także uwagę na fakt, że umownie ustalona cena najmu wielokrotnie przewyższała miesięczny koszt utrzymania nieruchomości. Organy uznały, że zaniżenie wartości ww. transakcji wynikało z powiązań kapitałowych między kontrahentami - w chwili podpisania umowy i przez okres objęty decyzjami Z. M. S.A. w K. posiadały 100 % udziałów w Z. sp. z o.o., a zatem w rozumieniu art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm., dalej zwana "u.p.t.u."), spółki były podmiotami kapitałowo powiązanymi.
Wobec powyższego organy podatkowe w myśl art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. ustaliły wysokość obrotu skarżącej spółki z tytułu zawartej umowy dzierżawy na podstawie stawek czynszowych stosowanych przez Zarząd Budynków Komunalnych w K., opracowanie Fundacji K. oraz opinii o wartości nieruchomości dokonanej przez rzeczoznawcę majątkowego w 1999 r., uwzględniając lokalizację i charakter wynajmowanych budynków. Organy podatkowe pierwszej instancji podkreślały, że określając wysokość czynszu z tytułu najmu przedmiotowego kompleksu nieruchomości opierały się na najbardziej korzystnych dla podatnika wyliczeniach.
1.4. Wskutek złożonego przez spółkę odwołania Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości decyzje Dyrektora UKS oraz określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2000 r. do grudnia 2001 r. i jednocześnie utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. określające wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2002 r. do grudnia 2002 r.
Argumentując swoje stanowisko organ odwoławczy stwierdził, że stan faktyczny sprawy nie budzi żadnych wątpliwości i uznał, że znamienne w kontekście tegoż stanu faktycznego staje się stwierdzenie podatnika, że przy ustalaniu wysokości czynszu wzięto pod uwagę to, aby w miarę równomiernie rozłożyć możliwe koszty i przychody, z uwzględnieniem ciężarów prowadzonej restrukturyzacji ponoszonej i pokrywanej przez Z.M. S.A., co wskazuje na bezpośredni związek pomiędzy ustaloną wysokością czynszu dzierżawnego i powiązaniami kapitałowymi jakie istniały miedzy stronami spornej umowy. Podkreślono także, że skoro Z. M. S.A., będące właścicielem spornych nieruchomości, wniosły je aportem do Z. sp. z o.o., po czym je od niej wydzierżawiły w celu rozłożenia kosztów między spółkami to przyjąć należy, że wysokość czynszu dostosowana została do potrzeb restrukturyzowanej spółki - matki.
Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że Dyrektor UKS wadliwie określił wartość transakcji, biorąc pod uwagę nieprawidłowe dane, dlatego też decyzje w zakresie podatku za miesiące od stycznia 2000 r. do grudnia 2001 r. zostały uchylone. Uznano także, że w przypadku zastosowania art. 17 u.p.t.u. brak jest podstaw do obciążania podatnika sankcją w postaci dodatkowego zobowiązania podatkowego.
2. Skarga do Sądu pierwszej instancji.
2.1. W skargach na powyższe decyzje strona zarzuciła organom podatkowym naruszenie art. 15 ust. 1 oraz 17 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i ust. 4 u.p.t.u., a także art. 122, 124, 187, 191 i 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., dalej zwana "O.p."). Wniesiono przy tym o uchylenie w całości kwestionowanych decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
2.2. W uzasadnieniu pełnomocnik podatnika w szczególności podnosił, że organy podatkowe w sposób wadliwy ustaliły wartość kwestionowanych transakcji. Podkreślono, że organy nie uwzględniły konieczności odniesienia się do transakcji dotyczących takiego samego lub podobnego przedmiotu, a tylko z takimi dopuszczalne jest porównanie, o którym mowa w art. 17 u.p.t.u. Nie wzięto pod uwagę specyficznego charakteru nieruchomości, konstrukcji i wyposażenia, utrudniających adaptację do innego rodzaju działalności gospodarczej. Lokale porównywane, wskazane przez Zarząd Budynków Komunalnych miały całkowicie odmienny charakter - były to wyłącznie lokale użytkowe przeznaczone na biura, magazyny i garaże, gdy przedmiotem umowy w tej sprawie był kompleks obejmujący budynki zakładów mięsnych. Nie uwzględniono także złego stanu technicznego budynków, których remont wymagał konsultacji z Małopolskim Konserwatorem Zabytków.
2.3. W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skarg popierając wcześniej zaprezentowane stanowisko w sprawie.
3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.
3.1. WSA w Krakowie uznał skargę za bezzasadną. W pisemnych motywach rozstrzygnięcia Sąd - biorąc pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych oraz treść art. 17 u.p.t.u. stwierdził, że organy podatkowe prawidłowo oceniły, iż wystąpił zbieg wzajemnie powiązanych ze sobą przesłanek wskazanych w tymże przepisie, tj. powiązań kapitałowych i wpływu takich powiązań na wysokość czynszu, która odbiegała od wartości rynkowych. Strona sama wyjaśniała, że ustalony czynsz miał na celu możliwie równomierne rozłożenie kosztów i przychodów z uwzględnieniem kosztów restrukturyzacji ponoszonych i pokrywanych przez Z. M. S.A. Wydzierżawianie zatem spółce - matce budynków i terenów na ustalonych warunkach ograniczało skutki utraty majątku (przekazanego aportem spółce - córce) i ustalało wysokość świadczeń na poziomie odpowiadającym wyłącznie interesom spółki - matki.
3.2. Sąd zaznaczył, że polskie prawo podatkowe przez konstrukcję art. 17 u.p.t.u. ogranicza swobodę kształtowania umownych stosunków między podmiotami powiązanymi kapitałowo i służy ochronie interesów wierzyciela - Skarbu Państwa. Działania w związku z istnieniem powiązań lub związków w grupie spółek, polegające na wykonywaniu świadczeń na warunkach korzystniejszych, odbiegających od warunków ogólnie stosowanych w czasie i miejscu wykonywania świadczenia, skutkujące zaniżaniem obrotów w stosunku do tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby warunki tych świadczeń nie odbiegały od warunków ogólnie stosowanych w czasie i miejscu wykonywania świadczenia, dają uprawnienia organom podatkowym do oszacowania obrotów danego podmiotu oraz należnego podatku bez uwzględnienia warunków wynikających z tych powiązań. W tym miejscu Sąd stwierdził, że organy podatkowe w przedmiotowej sprawie dokonały oszacowania obrotu w sposób jak najbardziej prawidłowy i zaznaczył, że w przypadku umowy mającej za przedmiot specyficzny kompleks budynków produkcyjnych, której zawarcie może zdarzyć się raz na wiele lat, określenie przeciętnej wartości transakcji jest szczególnie utrudnione. W takim przypadku będzie to raczej wartość przybliżona, określona na podstawie transakcji przedmiotowo najbardziej zbliżonych.
3.3. W końcowej części uzasadnienia Sąd zwrócił uwagę, że w sprawie toczącej się przed tymże Sądem pod sygn. akt I SA/Kr 926/04 zapadł prawomocny wyrok oddalający skargi podatnika wniesione na podstawie tożsamych zarzutów na decyzje wydane w przedmiocie zobowiązania podatkowego spółki Z. w podatku dochodowym od osób prawnych za lata 2000-2002. W sprawie tej wartość zobowiązania została oszacowana w oparciu o art. 14 ust. 3 z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. Nr 106 poz. 482 ze zm.). Sąd wskazał, że mimo odmiennych sformułowań zawartych w ww. art. 14 ust. 3 ww. ustawy i w art. 17 ust. 1 u.p.t.u. w obu przypadkach chodzi o ustalenie wartości rynkowej transakcji na danym rynku. Mając na względzie pewność obrotu Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie powinien czynić odmiennych ustaleń, niż te dokonane w ramach prawomocnie zakończonego postępowania.
4. Skarga kasacyjna.
4.1. Strona zaskarżyła powyższy wyrok w całości i zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit c) oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej zwana "P.p.s.a.") w zw. z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p., a także w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedostrzeżeniu przez WSA w Krakowie naruszenia przez organy podatkowe postanowień art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. przy ustalaniu stawek czynszowych dla potrzeb wykazania, że zachodzą przesłanki do stosowania art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. oraz dla potrzeb oszacowania obrotu w oparciu o postanowienia art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u., a w konsekwencji oddaleniu skarg wniesionych przez stronę skarżącą;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz w zw. z art. 121 § 1 O.p., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedostrzeżeniu przez WSA w Krakowie naruszenia przez organy podatkowe postanowień art. 121 § 1 O.p., przejawiającego się w odmiennej ocenie tego samego stanu faktycznego w postępowaniu prowadzonym w stosunku do skarżącej oraz w postępowaniu prowadzonym w stosunku do drugiej strony kwestionowanej umowy dzierżawy nieruchomości, a w konsekwencji oddaleniu skarg wniesionych przez skarżącą;
- art. 141 § 4 P.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na braku w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wszechstronnego i pełnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.
Wniesiono przy tym o uchylenie skarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
4.2. Argumentując zarzuty skargi kasacyjnej jej autor próbował podważyć prawidłowość oszacowania obrotu spornych transakcji dokonanego przez organy podatkowe. Podkreślał przy tym, że w sytuacji, gdy dla celów porównawczych nie było możliwe znalezienie podobnego obiektu do tego będącego przedmiotem umowy najmu, organy podatkowe nie mogą dokonywać oszacowania w sposób zupełnie dowolny, ale powinny oprzeć się na opinii biegłego specjalisty w danej dziedzinie. Dalej pełnomocnik spółki, jak w skardze do WSA podnosił, że ustalając stawkę czynszową organy podatkowe uczyniły to w oparciu o dane przekazane przez Zarząd Budynków Komunalnych w K. i Fundację K., które nie były miarodajne, gdyż dotyczyły dzierżawy budynków o zupełnie innym charakterze, niż te będące przedmiotem spornej umowy. Nie wymieniono bowiem żadnej nieruchomości przeznaczonej na działalność produkcyjną, nie doprecyzowano stanu technicznego i standardu lokali, lokale te odbiegały też znacznie od dzierżawionego przez spółkę kompleksu, jeśli chodzi o ich powierzchnię. Tych i innych uchybień nie zauważył Sąd pierwszej instancji, który podobnie jak organy podatkowe oparł się w swoim rozstrzygnięciu na wadliwych ustaleniach.
Dodatkowo pełnomocnik podatnika wskazał na wyroki w sprawach I SA/Kr 317 - 336/05 w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku VAT za okresy rozliczeniowe od stycznia 2000 r. do sierpnia 2001 r., określonego Z. M. S.A., która poddzierżawiła nieruchomość przy ulicy R. 28 kolejnemu podmiotowi. W tych sprawach organy w drodze oszacowania miały określić te same stawki czynszowe. Skarżąca wskazała, że wysokość tych stawek w ww. sprawach ustalono w innej wysokości niż w niniejszej sprawie i powołując się na orzecznictwo NSA stwierdziła, że za godzące w art. 121 § 1 O.p. należy uznać dokonywanie różnych ustaleń odnoszących się do tego samego elementu stanu faktycznego w odrębnych co prawda sprawach podatkowych, niemniej bazujących na tych samych faktach.
4.3. W dalszej części autor skargi kasacyjnej zwrócił uwagę, że Sąd pierwszej instancji uzasadniając swoje stanowisko poprzestał na przytoczeniu argumentacji wyrażonej w decyzjach podatkowych, nie odniósł się natomiast w żaden sposób do zarzutów sformułowanych w skardze.
4.4. W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, podtrzymując tym samym stanowisko zaprezentowane w kwestionowanej decyzji.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
5.1. Zarzutami skargi kasacyjnej opartymi na art. 174 pkt 2 P.p.s.a. strona skarżąca, głównie poprzez wykazanie uchybień procesowych, skutkujących naruszeniem art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p, a konsekwencji art. 145 § 1 pkt 1 lit c) oraz art. 151 P.p.s.a., zmierza przede wszystkim do wykazania wadliwości zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u.
5.2. Zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że na tle przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł wadliwości jego zastosowania przez organy podatkowe, w zakresie określenia wysokości szacowanego obrotu, co było efektem wadliwego zgromadzenia przez te organy materiału dowodowego sprawy i jego oceny.
Przypomnieć należy, że zgodnie z normą tego artykułu (art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u.) w przypadku gdy między kupującym a sprzedawcą istnieje związek, o którym mowa w ust. 2 - organ podatkowy określa wysokość obrotu na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku w dniu wykonania świadczenia, pomniejszonych o podatek, jeżeli okaże się, że przypadki te miały wpływ na ustalenie ceny.
Jak trafnie wskazano w wyroku NSA z 4 lutego 2002 r. (SA/Wr 1402/97, publ. LEX nr 40570) istotą ustalenia obrotu w trybie art. 17 ust. 1 u.p.t.u jest ustalenie podstawy opodatkowania w przeciętnej wysokości, zbliżonej do tej, jaką winien przyjąć podatnik w sytuacji, gdyby na ustalenie ceny sprzedaży nie miały wpływu powiązania między kupującym a sprzedawcą, a więc w wysokości przeciętnych cen danego towaru w danym rodzaju sprzedaży.
Uwzględnić przy tym należy, że - jak stwierdził NSA w wyroku z 20 lutego 1996 r. (SA/Po 1592/95, publ. LEX nr 26741) - "użyty w omawianym przepisie zwrot -na podstawie cen stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku- należy odnieść do rynku określonych towarów, a więc również do cen stosowanych w obrocie na tym rynku, zgodnie z charakterem zawieranej transakcji. Do transakcji sprzedaży hurtowej nieuzasadnione jest stosowanie cen detalicznych, ponieważ inne marże handlowe (niższe) stosowane są w handlu hurtowym, a inne (wyższe) w handlu detalicznym".
5.3. Jeżeli zatem przepis art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. stosowany jest w przypadku umowy dzierżawy nieruchomości budowlanej pomiędzy powiązanymi podatnikami, użyty w tym przepisie zwrot -na podstawie cen stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku- należy odnieść do rynku dzierżawy nieruchomości będącej przedmiotem spornej umowy, z uwzględnieniem jej charakteru oraz stanu technicznego.
5.4. Organy podatkowe, przy akceptacji Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie uwzględniły rynek wynajmu nieruchomości budowlanych w K., lecz trafnie w skardze kasacyjnej podniesiono, że nastąpiło to z pominięciem charakteru dzierżawionej nieruchomości i jej stanu technicznego.
Z paragrafu 1 i 2 umowy dzierżawy z dnia 1 stycznia 2000 r. wynika, że wydzierżawiający oddaje dzierżawcy przedmiot umowy określony w paragrafie 1, tzn. zespół budynków produkcyjnych, magazynowych i administracyjnych, oraz związanych z nimi drogami i placami, z przeznaczeniem na prowadzenie działalności zgodnej ze statutem spółki Z. M. w K.
Organy podatkowe w sprawie tej pominęły, że przedmiotem spornej umowy dzierżawy była nieruchomość o specyficznym charakterze, składająca się z gruntów, z posadowionymi na nich budynkami funkcjonującego zakładu mięsnego, czyli zakład produkcyjny zakładu mięsnego w sensie przedmiotowym, składający się m.in. z budynków administracyjnych i magazynowych oraz z obiektów produkcyjnych, specyficznych dla tej branży: budynków uboju bydła, hal rozbioru mięsa, budynków przetwarzania wędlin, budynków smalcowni, budynków wędzarni, itp. Przedmiotem dzierżawy był więc zakład produkcyjny o określonym, specyficznym charakterze, który został wydzierżawiony jednemu dzierżawcy, który, prawie w całości, poddzierżawił go innemu dzierżawcy na cele produkcyjne zgodne z przeznaczeniem tegoż zakładu. Stosując zatem art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. organ podatkowy powinien określić wysokość obrotu z tytułu dzierżawy tego rodzaju zakładu produkcji mięsnej na podstawie przeciętnych cen stosowanych w K. lub na rynku ogólnopolskim w dniu wykonania świadczenia, pomniejszonych o podatek.
5.5. Tymczasem organ podatkowy, co trafnie podnoszono w toku postępowania podatkowego oraz sądowego, do określenia przeciętnej ceny wydzierżawienia tegoż zakładu jako całości, uwzględnił ceny stosowane w przypadku dzierżawy (najmu) poszczególnych obiektów składających się na wydzierżawiany zakład produkcyjny, nie uwzględniając ich specyfiki, konieczności kompleksowego uwzględnienia jako obiektów zakładu produkcyjnego, wydzierżawianych do kontynuowania w nich działalności produkcji mięsnej. Z punktu widzenia rynkowego zupełnie inaczej kształtuje się cena wydzierżawienia pojedynczych obiektów, takich jak budynki administracyjne, magazynowe, produkcyjne lub garaże, których ceny uwzględnił organ podatkowy w swojej decyzji, a inaczej kompleksu tych obiektów, jako zorganizowanej całości służącej działalności produkcyjnej. W działalności gospodarczej w zakresie dzierżawy (najmu) określonych obiektów decydujące znaczenie ma ich rodzaj i przeznaczenie, a więc jakiemu rodzajowi działalności mają służyć oraz ich lokalizacja. Organ podatkowy w tej sprawie uwzględnił wprawdzie lokalizację przedmiotu dzierżawy, lecz nie uwzględnił jego charakteru, jako nieruchomości składającej się z wielu obiektów (kompleksu), tworzących zakład produkcyjny przeznaczonych do produkcji mięsnej. Wadliwym natomiast jest, aby stosując art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u i ustalając podstawę opodatkowania -na podstawie cen stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku- organ podatkowy abstrahował od właściwości towaru, którego dotyczy szacowany obrót i w sytuacji gdy przedmiotem obrotu jest zespół składników materialnych (nieruchomości) przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, dokonał szacunku obrotu poszczególnych składników tego zespołu, sumując wyniki tego szacowania.
5.6. W niniejszej sprawie organ podatkowy winien zatem -na podstawie cen stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku- określić obrót z tytułu dzierżawy nieruchomości składającej się z zespołu obiektów tworzących w znaczeniu przedmiotowym zakład produkcyjny, przeznaczony do produkcji mięsnej, z uwzględnieniem jego stanu technicznego. W przypadku nieustalenia analogicznej sytuacji faktycznej na rynku K., sięgnąć należało do sytuacji w małopolskim, a ostatecznie w całej Polsce. W przypadku nieustalenia w ogóle transakcji wydzierżawienia zakładu produkcji mięsnej, organ powinien ustalić podstawę opodatkowania w oparciu o cenę wydzierżawienia zakładu produkcyjnego innego przeznaczenia gospodarczego, zbliżonego pod względem stanu technicznego do zakładu będącego przedmiotem dzierżawy w tej sprawie.
5.7. Z powyższych względów za trafny należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) oraz art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p., co skutkowało wadliwym zastosowaniem art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u.
Uchybienie powyższym przepisom wskazuje także na zasadność zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wszechstronnego przeanalizowania i wyjaśnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, w kontekście przesłanek stosowanej przez organy podatkowe normy materialnoprawnej.
5.8. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz w zw. z art. 121 § 1 O.p., stwierdzić należy, że nie można czynić zarzutu naruszenia tych przepisów przez Sąd pierwszej instancji w sytuacji gdy strona kwestii odmienności szacowania obrotu z tytułu tego samego przedmiotu dzierżawy w niniejszym postępowaniu raz w postępowaniu toczącym się wobec Z. M. S.A. nie podnosiła w odwołaniu od decyzji oraz w skardze do Sądu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc wprawdzie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie można jednak Sądowi pierwszej instancji zarzucić naruszenia tego przepisu, w sytuacji gdy w innym postępowaniu podatkowym określony element stanu faktycznego danej sprawy został przez organ podatkowy oceniony w sposób odmienny, o ile strona sformułowanymi zarzutami zagadnienia tego nie uczyni elementem toczącego się wobec niej postępowania (ustalenia faktycznego). Innymi słowy, tego rodzaju zagadnienie wynikające z odmiennych ustaleń tego samego elementu stanu faktycznego w różnych postępowaniach, może być przedmiotem analizy Sądu jedynie w sytuacji sformułowania w tym zakresie stosownego zarzutu procesowego, stając się tym samym przedmiotem obszaru rozstrzygnięcia przez Sąd danej sprawy. Sąd bowiem nie jest w stanie z urzędu badać, czy określone elementy stanu faktycznego w danej sprawie zostały przez organ podatkowy ocenione identycznie w innych postępowaniach toczących się w stosunku do innych podatników.
Przy ponownym jednak rozpoznaniu sprawy, Sąd pierwszej instancji winien odnieść się do okoliczności wskazanych w ramach tego zarzutu i dokonać ich stosowanej oceny.
5.9. Wobec stwierdzenia naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów wskazanych w punkcie 5.7., na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a orzeczono jak w sentencji.
O kosztach orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło