IV SA/Gl 1404/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys, po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na czynność Starosty W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłat za wydanie kart pojazdów p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. A. S. w skardze wniesionej bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w dniu 22 listopada 2006 roku (data nadania w placówce pocztowej) zakwestionował prawidłowość odmowy zwrotu części opłat uiszczonych przez niego za wydanie siedmiu kart pojazdów i domagał się zasądzenia z tego tytułu kwoty [...] zł z odsetkami zwłoki, powołując się na niekonstytucyjność przepisów, na podstawie których opłaty te pobrano. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Merytoryczne rozpoznanie skargi jest w tej sprawie wykluczone. Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są jej przedmiotem. Ustawodawca przewidział zatem pośredni tryb wnoszenia skarg do sądu administracyjnego. Skarżący, aby zainicjować i zachować właściwą drogę postępowania sądowoadministracyjnego winien skierować skargę bezpośrednio do organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Jedynie w okresie dwóch lat od wejścia przywołanej ustawy w życie (od 1 stycznia 2004 r. do 1 stycznia 2006 r.) skargę wniesioną bezpośrednio do sądu administracyjnego, jeżeli nastąpiło to w terminie określonym w art. 53 § 1 (tj. trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie), sąd administracyjny przekazywał organowi, którego działania lub bezczynności ona dotyczyła (art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Po dniu 1 stycznia 2006 r. takiej możliwości jednak już nie ma. Skarga A. S. wniesiona została bezpośrednio do sądu administracyjnego w dniu [...] r., a zatem w dacie wykraczającej poza czasookres przewidziany w powołanym wyżej art. 98. Powyższe czyni niemożliwym zarówno merytoryczne jej rozpoznanie, skoro wniesiono ją w wadliwym trybie, jak też przekazanie jej organowi, którego czynność została zaskarżona, tj. Staroście W.. Dla dokonania ostatnio wskazanej czynności przez sąd administracyjny brak jest podstawy prawnej. W szczególności możliwość taka nie wynika z przepisów rangi ustawowej (zwłaszcza ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), ani przepisów wykonawczych (zwłaszcza rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 169, poz.1646). W przeciwieństwie do poprzednich regulacji, które przykładowo w przepisie art.200 § 1 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 24 maja 1990 r.) czy w przepisie § 16 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 lutego 1982 r. Regulamin czynności Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyraźnie statuowały obowiązek sądu administracyjnego przekazania skargi wniesionej bezpośrednio do niego z pominięciem organu temu organowi, obecnie obowiązujące przepisy takich norm nie zawierają. Zatem niepodobna ich konstruować w drodze jakiejkolwiek wykładni. Przy czym należy w tym miejscu przywołać pogląd Sądu Najwyższego wyrażony na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów w tej materii, regulujących ten sam tryb wnoszenia skarg, wedle którego wniesienie skargi na decyzję administracyjną bezpośrednio do NSA przed upływem 30 dni od doręczenia lub ogłoszenia decyzji z pominięciem organu, który ją wydał nie czyni zadość wymaganiom przewidzianym dla trybu jej wniesienia (uchwała Połączonych Izb Cywilnej i Administracyjnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 listopada 1987 r., sygn. akt III AZP 8/87, OSNC z 1988 r., nr 6, poz.72). W jej uzasadnieniu Sąd Najwyższy podkreślił, iż przyjęcie innego sposobu wnoszenia skarg niż przepisany byłoby działaniem nielegalnym, zaś wywodzenie go z zasad postępowania, w tym uwzględniania interesu strony skarżącej, naruszałoby inne reguły, w tym równouprawnienia stron, nieuzasadnienie faworyzując skarżących. Wskazać także trzeba, iż brak jest odesłania w tym zakresie do innych aktów prawnych, w tym zwłaszcza do art. 65 k.p.a., który obecnie przewiduje możliwość przekazania przez organ administracji podania organowi właściwemu. Zastosowanie powyższego przepisu wyłącza jego zakres podmiotowy i przedmiotowy. Pojęcie organu administracji publicznej, użyte w treści art. 65 k.p.a., definiuje art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym organami administracji publicznej są ministrowie, centralne organy administracji rządowej, wojewodowie, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2, tj. inne organy państwowe oraz inne podmioty powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumienia do załatwiania spraw indywidualnych w drodze decyzji administracyjnej. Sąd administracyjny nie jest, w myśl cytowanych wyżej przepisów, organem administracji publicznej. Nie stosuje też przepisów wymienionej ustawy. Wydanie decyzji ostatecznej kończy postępowanie administracyjne, zaś zainicjowanie sądowej kontroli legalności nie stanowi jego kontynuacji, a wszczyna odrębne postępowanie, toczące się wedle innych reguł. Zaskarżenie decyzji ostatecznej jest więc czynnością nienależącą do postępowania administracyjnego, a do postępowania sądowoadministracyjnego (tak Sąd Najwyższy w niepublikowanej uchwale Składu Siedmiu Sędziów z dnia 4 grudnia 1986 r., sygn. akt III AZP 12/86). Przeto należy wyrazić stanowczy pogląd, że w obecnym stanie prawnym skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego po dniu 1 stycznia 2006 r. może nastąpić wyłącznie za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność, albo jest bezczynny. Identyczne stanowisko w tej materii zajmował już tutejszy Sąd przykładowo w sprawach o sygn. akt IV SA/Gl 1100/05, IV SA/Gl 317/06, IV SA/Gl 320/06, IV SA/Gl 330/06, IV SA/Gl 657/06. W tym stanie rzeczy, skarga A. S. wniesiona z pominięciem ustawowej drogi do zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego, na podstawie art. 54 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Niepodobna przy tym wszak nie było dostrzec, iż skargę na sporną czynność opisaną w art.3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bo tak należy w ocenie obecnego składu Sądu zakwalifikować skarżona odmowę (tak też tutejszy Sąd m.in. w postanowieniu z dnia 20 lutego 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 1100/05), jak wynika z jej treści, wniesiono bez wyczerpania trybu uregulowanego w art.52 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli wezwania do usunięcia naruszenia prawa, co wyłącza możliwość oceny jej legalności, jak też, że skarga zawiera żądanie zasądzenia określonej kwoty pieniężnej, dla rozpoznania którego sądy administracyjne nie są właściwe. Obie te przyczyny przemawiałyby również za odrzuceniem skargi w tej sprawie.