I OSK 418/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędzia WSA del. Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Najwyższej Izby Kontroli od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2006r. sygn. akt II SA/Wa 1498/06 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Najwyższej Izby Kontroli z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem mianowanym oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1498/06 uchylił decyzję Prezesa Najwyższej Izby Kontroli z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] w sprawie rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem mianowanym. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że Prezes Najwyżej Izby Kontroli decyzją z dnia [...], w związku z osiągnięciem wieku i stażu pracy, wymaganych do nabycia prawa do emerytury, rozwiązał z M. M. stosunek pracy z dniem 31 lipca 2006 r. - z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Organ ustalił, że bieg okresu wypowiedzenia rozpocznie się w dniu 1 maja 2006 r. i skończy dnia 31 lipca 2006 r. M. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i przedłużenie okresu zatrudnienia do dnia 27 stycznia 2007 r. wskazując, że obecnie jego rodzina ma trudną sytuację finansową. Ponadto, przedłużenie okresu zatrudnienia pozwoliłoby mu na uzyskanie nagrody jubileuszowej związanej z 40 letnim stażem zawodowym. Prezes Najwyższej Izby Kontroli, po rozpatrzeniu wniosku strony, decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił swoją decyzję w części dotyczącej terminu rozwiązania stosunku pracy z M. M. i określił nowy termin rozwiązania stosunku pracy na dzień 30 września 2006 r. Organ uwzględnił, że wymieniony ukończył 65 lat, posiada wymagany straż pracy, a jednocześnie wziął pod uwagę potrzeby jednostki, w której był zatrudniony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. M. wniósł o przedłużenie okresu pracy do dnia 27 stycznia 2007 r. Podkreślił, że był zatrudniony w NIK od [...] r., nie korzystał z urlopu dla podratowania zdrowia i prawidłowo wykonywał swoje obowiązki. Zaskarżona decyzja nie uwzględnia jego prośby. Przechodząc do rozważań Sąd pierwszej instancji wskazał, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 85, poz. 837 ze zm.), który stanowi, że stosunek pracy z pracownikiem mianowanym można rozwiązać za wypowiedzeniem w razie osiągnięcia wieku i stażu pracy wymaganych do nabycia prawa do emerytury na podstawie przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników. Skarżący niewątpliwie spełnia warunki o jakich mowa w art. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353). Sąd zaznaczył, że decyzja wydana na takiej podstawie ma charakter uznaniowy. W takim przypadku Sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszelkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej, oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie nosi cech dowolności. W tym kontekście Sąd zwrócił uwagę na treść art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu obie decyzje organu zostały uzasadnione w sposób wadliwy z naruszeniem art. 107 k.p.a. Nie negując prawa pracodawcy do zwolnienia skarżącego Sąd uznał jednak, że wobec braku uzasadnienia decyzji nie może ocenić, czy Prezes NIK nie nadużył swego uprawnienia. To naruszenie prawa jest na tyle istotne, że wymaga wzruszenia zaskarżonej decyzji. Sąd podkreślił, że decyzja uznaniowa może być uchylona, jeżeli organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę. Taka sytuacja zaistniała w sprawie. Organ dopiero w odpowiedzi na skargę odniósł się do argumentów i zarzutów podniesionych przez M. M. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd nakazał organowi ponownie rozpatrującemu sprawę właściwie i w sposób zrozumiały dla adresata sporządzić uzasadnienie decyzji. Jako podstawę prawną wyroku Sąd podał art. 145 § 1 pkt 1 w związku z art. 152 i 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie p.p.s.a. Prezes Najwyższej Izby Kontroli, reprezentowany przez radcę prawnego J. M., zaskarżył opisany wyżej wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjne wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Prezes NIK wskazując na podstawę określoną w art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynika sprawy, a mianowicie: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na niesłusznym uchyleniu decyzji Prezesa NIK w sytuacji stwierdzenia, że ich uzasadnienia sporządzone zostały niezgodnie z przesłankami zawartymi w art. 107 k.p.a. mimo niewykazania, iż naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewskazanie podstawy prawnej orzeczenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wskazał, że termin rozwiązania stosunku pracy, określony w drugiej decyzji na dzień 30 września 2006 r., nie był zgodny z wnioskiem strony, ale pozwalał na uzyskanie uprawnień do nagrody jubileuszowej, co było głównym argumentem we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wydając wyrok Sąd pierwszej instancji powołał jedynie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie wskazując, która z przesłanek ujętych w tym punkcie stanowi podstawę wyroku. Kwestia ta nie została również wyjaśniona w uzasadnieniu, co powoduje, że wyrok jest niezgodny z prawem. Przepis art. 107 k.p.a. ma charakter procesowy i przyjęcie go jako podstawy do uchylenia orzeczenia, wymaga wykazania, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak jest takiego wskazania w zaskarżonym wyroku. Skarżący kasacyjnie organ przyznał, że formalnie uzasadnienia jego decyzji nie odpowiadają wszystkim wymogom określonym w art. 107 k.p.a., niemniej nie są to uchybienia poważne i w związku z tym nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Decyzje organu nie są zbyt skomplikowane i nie zawierają długich wywodów faktycznych i prawnych, dlatego też nie można zgodzić się z twierdzeniem, że nie były zrozumiałe dla strony. Taki zarzut nie był podnoszony przez stronę. Ocena Sądu o braku odniesienia się do argumentów strony jest niesłuszna, bowiem decyzja wydana po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uwzględnia żądania M. M. w możliwym do zaakceptowania i najważniejszym dla niego aspekcie. Za niecelowe organ uznał jedynie odniesie się do argumentów dotyczących chęci uniknięcia płacenia wyższego podatku. Na zakończenie organ skarżący podkreślił, że decyzja o rozwiązaniu stosunku pracy nie mogła być dla strony zaskoczeniem. Warunki uzyskania uprawnień emerytalnych są bowiem powszechnie znane. Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł M. M. domagając się jej oddalenia. W jego ocenie Prezes NIK nie podjął w sprawie wszystkich niezbędnych działań umożliwiających wydanie prawidłowej decyzji. Organ sam w skardze kasacyjnej przyznał się do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Do wyłącznej kompetencji Sądu należy ocena, czy uchybienia te były istotne. M. M. powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 1998 r. II SA 96/98 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2005 r. III SA/Wa 180/05. M. M. stwierdził, że uchylone decyzje niewątpliwie pogarszały jego sytuację finansową. Ponadto w Najwyższej Izbie Kontroli pracują osoby w wieku emerytalnym. W jego ocenie przyczyną zwolnienia nie były względy merytoryczne, ale fakt narażenia się Prezesowi NIK. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 93 ust. 1 i 2 ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli określa w sposób wyczerpujący przesłanki wypowiedzenia stosunku pracy mianowanemu pracownikowi NIK. W ustępie 1 uregulowano przesłanki obligatoryjne wypowiedzenia pracownikowi stosunku pracy. Natomiast w ustępie 2 określone zostały przesłanki fakultatywne wypowiedzenia stosunku pracy. Jedną z przesłanek fakultatywnych jest osiągnięcie wieku i stażu pracy, wymaganych do nabycia prawa do emerytury (art. 93 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy). Zaistnienie niniejszej przesłanki umożliwia Prezesowi NIK wypowiedzenie pracownikowi mianowanemu stosunku pracy, co oznacza, że poza zaistnieniem obiektywnego faktu osiągnięcia przez pracownika właściwego wieku i stażu pracy konieczne jest wskazanie elementów racjonalizujących wypowiedzenie stosunku pracy. Należy tutaj mieć na uwadze, że daleko idące ograniczenia w zakresie wypowiadania stosunku pracy pracownikom mianowanym oznaczają, iż prawo pracodawcy do podejmowania rozstrzygnięć dotyczących pracowników spełniających warunki do nabycia prawa do emerytury nie może być nadużywane. Użycie przez ustawodawcę w ust. 2 art. 93 cytowanej ustawy zwrotu "można rozwiązać" wskazuje, że decyzja w przedmiocie rozwiązania z pracownikiem mianowanym stosunku pracy za wypowiedzeniem, oparta na tej podstawie, ma charakter decyzji uznaniowej. Zatem Prezes NIK, działając w granicach uznania administracyjnego, obowiązany jest wszechstronnie i wnikliwie rozważyć i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji, dlaczego uznał za zasadne i celowe rozwiązanie z konkretnym pracownikiem stosunku pracy w związku z osiągnięciem przez niego wieku i stażu pracy, wymaganych do nabycia prawa do emerytury. Racjonalność podjętej decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku pracy pracownikowi mianowanemu może zostać zweryfikowana przez sąd administracyjny w oparciu o uzasadnienie decyzji. Tylko z uzasadnienia decyzji będą bowiem wynikały okoliczności racjonalizujące decyzję Prezesa NIK, które zadecydowały o skorzystaniu z uprawnienia do rozwiązania stosunku pracy w oparciu o art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy o NIK. Wobec tego uchybienie wymogom art. 107 § 1 i 3 k.p.a. polegające na braku w uzasadnieniu odniesienia się do okoliczności towarzyszących podjęciu decyzji o zwolnieniu konkretnego pracownika z uwagi na osiągnięcie wieku i stażu pracy wymaganych do nabycia prawa do emerytury jest uchybieniem mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 107 k.p.a. jest niezasadny. Za niezasadny należało uznać również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania należy wykazać, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie wprawdzie Sąd pierwszej instancji nie przytoczył pełnej podstawy rozstrzygnięcia, gdyż ograniczył się do wskazania art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jednakże uchybienie to nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wynika z jakich przyczyn Sąd pierwszej instancji uchylił decyzje Prezesa NIK. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.