I FSK 938/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "W." sp. z o. o. w S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Ol 82/06 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi "W." sp. z o. o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 30 listopada 2005 r. (...) w przedmiocie odmowy zwrotu podatku od towarów i usług za grudzień 2001 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. oddalić wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 marca 2006 r., I SA/Ol 82/06, mocą którego odrzucono skargę "W." sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. w przedmiocie odmowy zwrotu podatku od towarów i usług za grudzień 2001 r. W motywach orzeczenia Sąd wskazał, że w dniu 21 lutego 2006 r. doręczono spółce wezwanie do uzupełnienia braków skargi poprzez złożenie dokumentu, z którego wynikałoby uprawnienie do podpisania skargi. W dniu 1 marca 2001 r. do Sądu wpłynęło pismo, do którego załączono uwierzytelnione kserokopie oświadczenia notarialnego O. I. R. o wyjściu ze składu udziałowców spółki wraz z tłumaczeniem oraz kserokopię aktualnego odpisu z rejestru handlowego, z którego wynika, że uprawnionymi do reprezentacji spółki są Oleg I. R. i Tadeusz G. dwuosobowo. W oparciu o powyższe fakty Sąd uznał, że skarga została wniesiona przez osobę nieuprawnioną, gdyż podpisała ją tylko jedna z ww. osób. Tymczasem w świetle art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - zwana dalej p.p.s.a. - nie jest w ocenie Sądu jego rolą przy dokonywaniu wstępnej kontroli skargi badanie zgodności przedstawionego rejestru z aktualnym stanem faktycznym, wskazanym w piśmie z 27 lutego 2006 r. Dlatego też z uwagi na nieuzupełnienie braków skargi w terminie odrzucono ją w oparciu o art. 58 par. 1 pkt 3 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej opartej na art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 184 Konstytucji poprzez pozbawienie strony prawa do kontroli przez sąd działalności administracji publicznej, art. 24 Kodeksu Handlowego w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2001 r. oraz art. 17 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym /t.j. Dz.U. 2001 nr 17 poz. 209 ze zm./ poprzez przyjęcie, że wpis w tych rejestrach ma walor ostateczny i nie są dopuszczalne dowody przeciwne. Następnie zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 par. 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi na decyzję organów i pozbawienie przez to kontroli działań administracji publicznej, art. 29 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że jedynym dokumentem stwierdzającym umocowanie do działania przed sądami administracyjnymi jest wyciąg z KRS, art. 31 par. 1 p.p.s.a. z uwagi na jego niezastosowanie i niewyznaczenie terminu do uzupełnienia składu zarządu spółki, art. 58 par. 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na odrzucenie skargi pomimo jej uzupełnienia w terminie oraz art. 141 par. 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że strona nie przedstawiła dokumentów wykazujących umocowanie. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że Sąd naruszył art. 58 par. 1 pkt 3 p.p.s.a., gdyż przepis ten nie miał w sprawie zastosowania. Wynika to z faktu, że strona uzupełniła w terminie braki, do których uzupełnienia wezwał ją Sąd. Wskazano, że z przedstawionych przez spółkę dokumentów jednoznacznie wynika, że spółka "W." jest jednoosobowa, w której wspólnik jest jednocześnie jedynym członkiem zarządu /karta 32-36/. W dalszej części skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd z naruszeniem art. 29 p.p.s.a. przyjął, że jedynym dokumentem wskazującym na osobę uprawnioną do reprezentacji spółki jest rejestr sądowy. Tymczasem zgodnie z art. 24 Kodeksu handlowego i art. 17 ust. 1 ustawy o KRS domniemanie o prawdziwości danych umieszczonych w rejestrze jest wzruszalne. Z uwagi na powyższe dopuszczalne są dowody wykazujące inny stan, niż ujawniony w rejestrze. Za niezrozumiałe uznano stanowisko Sądu, jakoby art. 29 p.p.s.a. nie pozwalał na badanie zgodności przedstawionego rejestru z aktualnym stanem faktycznym w świetle faktu, iż rejestr nie jest wyłącznym dowodem wskazującym osobę uprawnioną do reprezentacji. W podsumowaniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że przedstawiono Sądowi pierwszej instancji wszelkie dokumenty świadczące o tym, że braki w zakresie reprezentacji spółki dadzą się uzupełnić, a więc powinna zostać zastosowana procedura wynikająca z art. 31 par. 1 p.p.s.a. Dodano, że ani organy podatkowe, ani najwyraźniej Sąd w Olsztynie rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie miały wątpliwości co do umocowania T. G. do reprezentacji spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się zasadna, a o jej uwzględnieniu musi decydować w szczególności naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 58 par. 1 pkt 3 p.p.s.a. Na wstępie należy podkreślić, że Sąd wezwał spółkę do uzupełnienia braku skargi poprzez nadesłanie dokumentu, z którego wynikałoby uprawnienie do jej podpisania, przy czym wskazano, że ma to być wyciąg z KRS. W tym miejscu należy podzielić stanowisko strony, że wezwanie to zostało sformułowane wadliwie, wadliwa była również interpretacja art. 29 p.p.s.a. przedstawiona przez Sąd w zaskarżonym orzeczeniu. Jak słusznie podkreślono w skardze kasacyjnej, przepisy p.p.s.a. nie precyzują, za pomocą jakich dokumentów można wykazać umocowanie podmiotu działającego w imieniu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym do tegoż działania. Z art. 29 p.p.s.a. wynika jedynie, że organ jednostki organizacyjnej bądź osoba uprawniona do działania w jej imieniu ma obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Treść przywołanej regulacji wskazuje, że jedynym środkiem dowodowym mogącym posłużyć do wykazania umocowania jest dowód z dokumentu. Z przepisu tego nie wynikają inne warunki, dotyczące takiego dokumentu. Mogą one natomiast wynikać z przepisów szczególnych regulujących status jednostki, która ma być reprezentowana przed sądem administracyjnym. Należy podzielić stanowisko skarżącej, że wykazanie umocowania do działania w imieniu spółki może nastąpić za pomocą dowolnych dokumentów. Dokument taki może być przedmiotem badania pod względem jego autentyczności i prawdziwości, nie istnieje jednak podstawa prawna, aby ograniczać prawo strony do przedłożenia innego dokumentu, niż wyciąg z KRS, jeśli takie umocowanie wykazuje. Stąd też w rozpatrywanej sprawie wezwanie do uzupełnienia braku formalnego w postaci wyciągu z KRS, było nieprawidłowe. Musi to prowadzić do wniosku, że zasadnym jest zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie art. 29 p.p.s.a. poprzez błędne zinterpretowanie pojęcia "dokumentu" użytego w tym przepisie. W świetle powyższych ustaleń należy podzielić stanowisko strony, która za niezrozumiałe uznała stwierdzenie Sądu o braku podstaw do badania zgodności przedstawionego rejestru z aktualnym stanem faktycznym. Jeśli bowiem stan ten jest potwierdzony odpowiednimi dokumentami, innymi niż odpis z KRS, należy przyjąć, że strona w sposób właściwy wykazała umocowanie danego podmiotu do działania w jej imieniu. Jeśli Sąd na podstawie powyższych dokumentów uznałby, że brakuje na skardze podpisu, winien wezwać stronę do uzupełnienia tego braku. Z drugiej strony jeśli Sąd doszedłby do wniosku, że przedstawione dokumenty wskazują na braki w składzie właściwych organów, powinien zastosować procedurę przewidzianą w art. 31 p.p.s.a. Jeśli natomiast uznałby przedstawione dokumenty za niewystarczające do dokonania oceny, winien wezwać stronę do przedłożenia dodatkowych. W dalszej kolejności należy uznać za zasadny zarzut strony, że Sąd pierwszej instancji odrzucił jej skargę pomimo uzupełnienia wskazanych w wezwaniu braków. Należy podkreślić, że wezwanie z dnia 17 lutego 2006 r. dotyczyło jedynie braku w zakresie dokumentu, z którego wynikałoby uprawnienie do podpisania skargi. Nie dotyczyło ono natomiast braku podpisu. Strona w odpowiedzi na wezwanie Sądu przedstawiła dokumenty, którymi dysponowała, a więc uczyniła zadość wezwaniu. Tymczasem Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdził, że skarga została wniesiona przez osobę nieuprawnioną, bowiem z rejestru sądowego wynika dwuosobowa reprezentacja spółki oraz że pomimo wezwania Sądu nie uzupełniono tego braku formalnego skargi. Z uwagi na treść wezwania z dnia 17 lutego 2006 r. należy stwierdzić, że powyższe twierdzenie Sądu nie jest prawdziwe, gdyż spółka nie została wezwana do uzupełnienia podpisu. Należy dodać, że brak formalny skargi w postaci braku podpisu jest bez wątpienia brakiem formalnym uzupełnialnym. Z uwagi na powyższe Sąd stwierdziwszy tego typu brak winien był wezwać stronę do jego usunięcia, czego w niniejszym postępowaniu nie uczynił, od razu odrzucając skargę spółki. Powyższe musi prowadzić do wniosku, że Sąd przedwcześnie zastosował sankcję płynącą z art. 58 par. 1 pkt 3 p.p.s.a., przez co przepis ten naruszył. Wskazane okoliczności powodują, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, co musi skutkować jego uchyleniem w oparciu o art. 185 par. 1 p.p.s.a. Wniosek strony o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania nie znalazł natomiast w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienia prawnego. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają bowiem zastosowania do postanowień, w których uchylono postanowienie Sądu pierwszej instancji. Koszty niniejszego postępowania kasacyjnego podlegają natomiast zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą zostać zasądzone na rzecz spółki w wyroku uwzględniającym jej skargę /por. postanowienie NSA z dnia 25 lipca 2005 r., II OSK 552/05 i z dnia 30 września 2005 r., II OSK 702/05 - ONSAiWSA 2006 Nr 1 poz. 16/. Z uwagi na powyższe Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów sądowych.