I FSK 345/06

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-01-23

Skład orzekający: Krzysztof Stanik, Dariusz Dudra, Jan Zając

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki, który złożył rezygnację z funkcji, ale jego odwołanie zostało uznane za nieważne z powodu wadliwej uchwały organu, może być pociągnięty do odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w czasie, gdy majątek spółki nie wystarczał nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skarżąca nie wykazała, iż wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony we właściwym czasie. Sąd podkreślił, że "właściwy czas" oznacza taki moment, w którym wierzyciele mają możliwość uzyskania równomiernego zaspokojenia, a nie sytuację, gdy pasywa przewyższają aktywa i majątek nie wystarcza nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Ponadto, sąd uznał, że skarżąca nadal była członkiem zarządu, ponieważ jej odwołanie było nieważne z powodu wadliwej uchwały organu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności W. N. za zaległości podatkowe Spółki A. w podatku od towarów i usług. Zaległości te wynikły z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, a próba ich wyegzekwowania od spółki okazała się bezskuteczna. W. N., będąca członkiem zarządu, głównym księgowym i zastępcą dyrektora, twierdziła, że została zwolniona z odpowiedzialności, ponieważ złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości spółki w terminie oraz złożyła rezygnację z funkcji członka zarządu. Organy podatkowe i Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały jej argumenty za nieuzasadnione, co doprowadziło do skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od W. N. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Stanik, Sędzia del. WSA Dariusz Dudra (sprawozdawca), Sędzia NSA Jan Zając, Protokolant Iwona Wtulich, po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 października 2005 r. sygn. akt I SA/Łd 493/05 w sprawie ze skargi W. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki A. (sp. z o.o. w Ł.) 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od W. N. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi kwotę 3.600 zł /słownie: trzy tysiące sześćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 października 2005 r. (sygn. akt I SA/Łd 493/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] marca 2005 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki A. (sp. z o.o. w Ł.) w podatku od towarów i usług. Z przyjętych przez Sąd ustaleń organów podatkowych wynika, że wspomniane zaległości wynikają z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] grudnia 2003 r. Próba ich wyegzekwowania od Spółki okazała się bezskuteczna i postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z tego powodu. W konsekwencji wszczęto i przeprowadzono postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za nie pani W. N. Ustalono bowiem że, pani W. N. była członkiem zarządu Spółki - zastępcą dyrektora i głównym księgowym w okresie, w którym powstały przedmiotowe zaległości. Jednocześnie organy nie dały wiary stronie, jakoby wniosek z dnia 22 stycznia 1999 r. o ogłoszenie upadłości Spółki został zgłoszony w terminie, co uwalniało ją od odpowiedzialności. Stwierdziły bowiem, że postanowieniem z dnia 1 kwietnia 1999 r. Sąd Rejonowy w Łodzi Sąd Gospodarczy oddalił wniosek ze względu na to, że wprawdzie wystąpiły przesłanki ogłoszenia upadłości, ale majątek Spółki w oczywisty sposób nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, co z kolei uniemożliwia jego wszczęcie. W ocenie organów, właściwy czas, o którym mowa w art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) - dalej: "O.p." lub "Ordynacja podatkowa", to czas, w którym zarząd Spółki nie będącej w stanie realizować swoich zobowiązań wobec wierzycieli. Jeżeli wniosek zgłoszony jest wtedy, gdy majątek nie wystarcza na zaspokojenie nawet kosztów postępowania upadłościowego, to nie może być mowy o zaspokojeniu jakichkolwiek wierzycieli. Ogłoszenie upadłości jest wówczas bezcelowe. Tymczasem Spółka zaprzestała regulować zobowiązania w podatku od towarów i usług od lipca 1998 r., a składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych od sierpnia 1998 r. Odnosząc się natomiast do stanowiska strony, że w dniu 29 stycznia 1999 r. złożyła wniosek o odwołanie z funkcji członka zarządu, a dnia 30 kwietnia tego samego roku została odwołana, organ odwoławczy wskazał, iż postanowieniem z dnia 2 czerwca 1999 r. Sąd rejestrowy odmówił wykreślenia jej z zarządu Spółki, ponieważ uchwałę Zgromadzenia Wspólników o jej odwołaniu uznano za bezwzględnie nieważną. Przyczyną było podjęcie jej przez organ nieuprawniony - zgodnie z umową Spółki kompetencje w zakresie odwołania członka zarządu posiadała Rada Nadzorcza. Wojewódzki Sąd Administracyjny, odnosząc się do zarzutów skargi w kwestii terminowości zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, uznał, że w świetle art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie może ograniczać się do złożenia tego wniosku we właściwym sądzie, lecz musi być także skuteczne. Oznacza to, że efektem takiego wniosku musi wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania upadłościowego. Natomiast złożenie tego wniosku wtedy, gdy majątek Spółki nie wystarcza nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego nie może stanowić podstawy do wyłączenia odpowiedzialności na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. W ocenie Sądu pierwszej instancji, przesłanki od ogłoszenia upadłości istniały już w lipcu 1998 r., a więc w chwili zaprzestania wykonywania zobowiązań podatkowych. Nawiązując natomiast do argumentacji skargi w zakresie złożenia przez stronę rezygnacji z funkcji członka zarządu, Sąd stwierdził, że pismo strony, zawierające wspomnianą rezygnację, zostało skierowane do niewłaściwego adresata, a więc nie zostało skutecznie złożone (art. 61 k.c.). Ponadto Sąd uznał, że nie można wiązać rozwiązania umowy o pracę z odwołaniem z funkcji członka zarządu. Są to dwa odrębne i niezależne od siebie stosunki prawne. Sąd odniósł się również do zarzutów skargi, odwołujących się do wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 22 listopada 2004 r., którym wykluczono odpowiedzialność strony za zobowiązania z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Ocenił, że skoro wedle art. 366 k.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tylko między tymi samymi stronami, to nie wiąże organów podatkowych i sądu administracyjnego, zwłaszcza że nie dotyczy odpowiedzialności za zobowiązania w podatku od towarów i usług. W konkluzji Sąd pierwszej instancji uznał, iż zachodzą przesłanki do ustalenia odpowiedzialności strony za zobowiązania Spółki. W skardze kasacyjnej pani W. N., reprezentowana przez adwokata, zarzuciła: I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1. Naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: "ppsa", przez nieprawidłowe przedstawienie w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy - w wyniku zaakceptowania błędnych ustaleń faktycznych organów podatkowych (dokonanych z naruszeniem art. 122, 187 § 1 i 191 O.p.), polegających na przyjęciu, że a) pismo strony z dnia 29 stycznia 1999 r. w sprawie odwołania jej z funkcji członka zarządu, jako skierowane do niewłaściwego organu, nie zostało skutecznie złożone oraz, b) zaległości podatkowe Spółki powstały w czasie pełnienia przez stronę obowiązków członka zarządu, c) strona nie wykazała, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został złożony we właściwym czasie; 2. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa, przez oddalenie skargi mimo, że była zasadna w wyniku zaakceptowania naruszeń przepisów postępowania, których dopuściły się organy podatkowe, a polegających na naruszeniu art. 122, 187 § 1, 191 O.p. przez przyjęcie, że: a) pismo strony z dnia 29 stycznia 1999 r. w sprawie odwołania jej z funkcji członka zarządu, jako skierowane do niewłaściwego organu, nie zostało skutecznie złożone oraz, b) zaległości podatkowe Spółki powstały w czasie pełnienia przez stronę obowiązków członka zarządu, c) strona nie wykazała, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został złożony we właściwym czasie; 3. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa, przez oddalenie skargi mimo, że była zasadna w wyniku zaakceptowania naruszeń przepisów o postępowaniu, których dopuściły się organy podatkowe, tj. art. 187 § 1, 210 § 4 O.p., polegających na tym, że Dyrektor Izby Skarbowej, wydając decyzję z dnia [...] marca 2005 r., nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności zaś nie wziął pod uwagę faktu szczególnej sytuacji ekonomicznej Spółki, jej związków ekonomicznych ze Spółką A przy dokonywaniu oceny, że "właściwy czas" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki istniał już od sierpnia 1998 r., nie istniał zaś już na przełomie lat 1998-1999; 4. Naruszenie art. 134 § 1 ppsa, przez zaniechanie przez Sąd pierwszej instancji wyjścia poza granice skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez Dyrektora Izby Skarbowej art. 116 § 1 w związku z art. 5 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe, polegające na uchyleniu się przez organ podatkowy od zbadania, czy wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki złożony został w terminie określonym w art. 5 Prawa upadłościowego; II. Naruszenie prawa materialnego przez: 1. Błędną wykładnię art. 61 k.c., polegającą na przyjęciu, że oświadczenie woli złożone skutecznie, to tylko takie oświadczenie woli, które zostało złożone na ręce organu właściwego do odwołania zarządu oraz niewłaściwe zastosowanie art. 61 k.c. przez uznanie, że złożenie rezygnacji z funkcji członka zarządu na ręce Zgromadzenia Wspólników zamiast na ręce Rady Nadzorczej Spółki nie jest skutecznym złożeniem oświadczenia woli innej osobie (Spółce) i w związku z tym niewłaściwe zastosowanie art. 116 § 2 O.p. przez uznanie, że zobowiązania podatkowe Spółki powstały w czasie pełnienia przez stronę obowiązków członka zarządu. 2. Niewłaściwe zastosowanie art. 116 § 1 O.p. przez uznanie, że strona nie złożyła we właściwym czasie wniosku o upadłość oraz przez błędną wykładnię pojęcia "właściwy czas", zawartego w tym przepisie. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 ppsa i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 ppsa. Związanie granicami skargi kasacyjnej powoduje związanie zarzutami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku, a nie - postępowania administracyjnego i wydanych w nim orzeczeń. Przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 ppsa zakres oceny Sądu jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Natomiast w myśl art. 174 pkt 2 ppsa Sąd kontroluje, czy w trakcie orzekania przed sądem pierwszej instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. Dodać należy, iż zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 ppsa. Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia znacząco sformalizowanym. Aby mogła odnieść skutek w postaci jej uwzględnienia niezbędne jest jej sporządzenie w sposób zgodny z regułami ją normującymi, w szczególności podstawy kasacyjne muszą być tak skonstruowane, ażeby była możliwość odniesienia się poprzez ich treść do zaskarżonego orzeczenia. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż sporządzone podstawy kasacyjne pozwalały na odniesienie się poprzez ich treść do zaskarżonego orzeczenia pod kątem jego legalności. Skarżąca w pierwszej kolejności postawiła zarzut naruszenia przepisów procesowych, oparła skargę na podstawie z art. 174 ust. 2 ppsa. Następnie wywiodła naruszenie prawa materialnego na podstawie art. 174 ust. 1 ppsa. Zarzut naruszenia przepisów prawa proceduralnego dotyczy art. 141 § 4 i 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z naruszeniem art. 122, 187, 191 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że pismo skarżącej z dnia 29 stycznia 1999 r. w sprawie odwołania jej z funkcji członka zarządu, jako skierowane do niewłaściwego organu, nie zostało skutecznie złożone. Istotne znaczenie w zakresie stanu faktycznego związanego z odwołaniem skarżącej z funkcji członka zarządu ma postanowienie Sądu Rejonowego w Łodzi Wydział Rejestrowy z dnia 2 czerwca 1999 r., w którym Sąd orzekł o odmowie wpisu do rejestru handlowego - wykreślenia z rejestru handlowego członka zarządu W. N. Uzasadnieniem odmowy wpisu była bezwzględna nieważność uchwały z dnia 30 kwietnia 1999 r., podjętej przez organ do tej czynności nieuprawniony. Uchwałę w tym przedmiocie podjęło bowiem walne zgromadzenia wspólników, uprawnionym zaś organem w świetle § 17 umowy Spółki była rada nadzorcza. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że świetle art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy, inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. W tym miejscu warto przywołać orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 1999r., sygn. akt IV SA 2543/98, LEX nr 48643, w którym to Sąd stwierdził, iż w art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego podkreślenia wymaga przewidziana przez ten przepis moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu jako aktu władzy państwowej. Jej swoistość wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy (w tym Naczelny Sąd Administracyjny) i inne organy państwowe, w tym także orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, które muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia Sądu. Podmioty te są zatem faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu związane, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Ratio legis art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego polega na tym, iż gwarantuje ona zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Uzupełnić powyższe jeszcze należy o konstatację, iż art. 365 Kpc stanowiący o związaniu prawomocnym wyrokiem, nie tylko stron i Sądu, który go wydał, ale także innych sądów oraz organów państwowych wywiera określone skutki w sferze materialnoprawnej. Jest zatem przepisem prawa materialnego, który dotyczy także sądów administracyjnych, Jego naruszenie stanowi przesłankę, o której mowa w art. 174 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt FSK 1437/04). Wobec powyższego podkreślić należy, że zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i Naczelny Sąd Administracyjny związane są prawomocnym orzeczeniem wydanym przez Sąd Rejonowy w przedmiocie odmowy wykreślenia z rejestru skarżącej jako członka zarządu. Nadmienić należy, iż - co prawda - wpis do rejestru handlowego ma charakter deklaratoryjny, jednak istotne jest to, że wpis w postaci wykreślenia skarżącej nie nastąpił bowiem uchwała o odwołaniu była nieważna. Zauważyć trzeba, bez względu na skutki prawne jakie niesie ze sobą wpis do rejestru handlowego, że w ogóle nie doszło do odwołania skarżącej ze stanowiska członka zarządu, gdyż organ uprawniony jakim w tym przypadku była rada nadzorcza, nie podjął takiej uchwały. Podkreślić trzeba, iż aby doszło do odwołania, o które wnosiła skarżąca, składając pismo z dnia 29 stycznia 1999 r. skierowane do walnego zgromadzenia, winien w tym przedmiocie wypowiedzieć się - w sposób oczekiwany przez stronę - właściwy organ Spółki. Warto w tym miejscu powołać poglądy nauki odnoszące się do zagadnienia ustąpienia członka zarządu w okresie obowiązywania Kodeksu handlowego. Regułą jest, że rezygnację z udziału w zarządzie można złożyć w każdym czasie. Nie znaczy to oczywiście, że rezygnacja wywrze wszelkie skutki prawne ustąpienia z zarządu. Przeciwnie do czasu odwołania danej osoby ze składu zarządu pozostaje ona nadal jego członkiem, uprawnionym i zobowiązanym w dotychczasowym zakresie do wykonywania wszelkich zadań i czynności członka tego organu spółki (por. A. Szajkowski, w: Prawo Spółek Handlowych. Wydanie II, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 1997, s. 314; także S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja, w: Kodeks handlowy. Komentarz Tom I, Wydanie II, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1997, s. 1127). Na marginesie wspomnieć wypada, że na gruncie Kodeksu spółek handlowych, który wszedł w życie 1 stycznia 2001 r. mandat członka zarządu wygasa w dacie złożenia rezygnacji. Nie mogły zatem odnieść pozytywnego dla strony efektu argumenty podnoszone na rozprawie w dniu 9 stycznia 2007 r odnoszące się do omówionej powyżej kwestii. Powołana zaś okoliczność w postaci rozwiązania rady nadzorczej w 1997 r., na którą to skarżąca zwróciła uwagę w swym wystąpieniu, może stanowić jedynie podstawę do ponownego rozpatrzenia sprawy w trybie wznowienia postępowania podatkowego w oparciu o art. 240 § 1 pkt 5 w związku z art. 241 § 1 Ordynacji podatkowej. Tym samym za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 141 § 4 i 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 122, 187, i 191 Ordynacji podatkowej, a także naruszenie prawa materialnego art. 61 Kodeksu cywilnego. W związku z tym, iż nie doszło do odwołania skarżącej z funkcji członka zarządu niezasadne są też zarzuty naruszenia art. 141 § 4 i 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 122, 187, i 191 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie przez Sąd, że zaległości podatkowe Spółki powstały w czasie pełnienia przez skarżącą obowiązków członka zarządu Spółki. Natomiast, jeśli chodzi o zarzuty naruszenia art. 141 § 4 i 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 122, 187, i 191 Ordynacji podatkowej w zakresie przyjęcia przez Sąd, iż skarżąca nie wykazała, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony we właściwym czasie - stwierdzić należy, co następuje. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie organy podatkowe uznały, a później zaakceptował to w swym orzeczeniu Sąd pierwszej instancji, że właściwym czasem, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej jest taki czas - żeby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociaż tylko częściowego, zaspokojenia z majątku spółki. Za taki czas nie może być uznana chwila, w której pasywa przewyższają aktywa i z tej przyczyny dłużnik nie posiada już dostatecznych środków na zaspokojenie wierzycieli. Potwierdzeniem postawionej tezy jest bogate orzecznictwo Sądów administracyjnych. Tytułem przykładu można powołać wyrok z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1663/04, LEX nr 171368, w którym Naczelny Sąd Administracyjny skonstatował, że w sytuacji gdy w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej ustawodawca posłużył się terminem elastycznym, stwierdzić należy, że przy ustalaniu, czy zgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło we właściwym czasie w rozumieniu tego przepisu, nie należy mechanicznie przenosić terminu wskazanego w art. 5 Prawa upadłościowego, ale w warunkach konkretnej sprawy oceniać, czy przesłanka ta została spełniona, biorąc pod uwagę zarówno samo zaistnienie przesłanek zgłoszenia wniosku o upadłość, jak i to, że z punktu widzenia realizacji celu postępowania upadłościowego i art. 116 Ordynacji podatkowej wniosek o upadłość powinien być zgłoszony w takim czasie, żeby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociaż tylko częściowego, zaspokojenia z majątku spółki. W innym orzeczeniu Sąd Administracyjny przyjął, że "Właściwy czas" do wszczęcia postępowania upadłościowego, który uwolniłby od przeniesienia zobowiązania podatkowego, to czas właściwy ze względu na ochronę wierzycieli. Za taki czas nie może być uznana chwila, w której pasywa przewyższają aktywa i z tej przyczyny dłużnik nie posiada już dostatecznych środków na zaspokojenie wierzycieli (por. wyrok z dnia 30 kwietnia 2004 r., sygn. akt III SA 3215/02, LEX nr 150841). Natomiast w wyroku z dnia 30 czerwca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 629/04, LEX nr 181425 Sąd podniósł, iż skoro w dniu zgłoszenia wniosku stan majątkowy spółki był tak zły, że nie wystarczał nawet na przeprowadzenie postępowania upadłościowego, to zasadnym jest uznanie zgłoszenia upadłości za dokonane z przekroczeniem właściwego czasu wynikającego z dyspozycji art. 5 Prawa upadłościowego. W świetle zatem postanowienia Sądu Rejonowego w Łodzi Sądu Gospodarczego z dnia 1 kwietnia 1999 r. wydanego w przedmiocie oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki zarządzanej przez skarżącą, w uzasadnieniu którego Sąd skonstatował, że wprawdzie wnioskodawcy wskazali przesłanki uzasadniające ogłoszenie upadłości, bowiem można stwierdzić fakt trwałego zaprzestania płacenia długów od sierpnia 1998 r. i wystąpiła przewaga zobowiązań nad aktywami, to jednak majątek spółki w oczywisty sposób nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, a co za tym idzie istniała negatywna przesłanka wszczęcia postępowania upadłościowego, a także w myśl powołanego orzecznictwa Sądów Administracyjnych rozstrzygniecie WSA godzi się zaakceptować. Wobec powyższego należało uznać za nieusprawiedliwione w rozumieniu art. 184 ppsa zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego i procesowego, powiązanych w podstawach kasacyjnych ze zwrotem "we właściwym czasie", o którym to mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) Ordynacji podatkowej. Biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ppsa. Natomiast o kosztach orzekł w oparciu o art. 204 pkt 1 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło