I SA/Wa 211/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2007 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy O. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania J. N. zasiłku rodzinnego na dziecko D. N. oraz dodatków do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane po uprzednim uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wcześniejszych decyzji podjętych w niniejszej sprawie, którym to decyzjom Sąd - w wyroku z dnia 7 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 732/06 - zarzucił, że organy obu instancji nie przedstawiły sposobu wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie J. N., choć ciążył na nich taki obowiązek. W decyzjach tych podano jedynie samą wyliczoną już kwotę ustalonego dochodu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni, nie wskazując na sposób jej wyliczenia. Z tego powodu Sąd zalecił, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy prawidłowo wyliczyły dochód rodziny, opierając się w tym zakresie na ustawowych definicjach dochodu i przedstawiły dokładny sposób jego wyliczenia na osobę w rodzinie, w szczególności zaś wyjaśniły sposób wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Rozpoznając zatem wniosek J. N. z dnia 28 września 2005 r. po raz kolejny, organ I instancji ustalił, że - zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583,00 zł. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt l lit. a powyższej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast przepis art. 5 ust. 8a tejże ustawy określa, iż ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego, wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem: oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego a także gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną oraz gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Organ I instancji podniósł też, że - stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990 roku (Dz. U. Nr 7 poz. 25 z 1998 r. ze zm.) - art. 28 ust. 4 pkt 1 uznaje, że rolnik zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli nastąpiło wydzierżawienie gospodarstwa rolnego na podstawie umowy pisemnej, zawartej na okres, co najmniej 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie nie będącej małżonkiem wydzierżawiającego, jego zstępnym lub pasierbem, małżonkiem zstępnego lub pasierba, osobą pozostającą z wydzierżawiającym we wspólnym gospodarstwie domowym, małżonkiem osoby pozostającej z wydzierżawiającym we wspólnym gospodarstwie domowym. Na podstawie zaświadczenia wydanego przez Urząd Gminy w O. z dnia [...] stycznia 2006 r. [...] Ośrodek Pomocy Społecznej w O. ustalił, iż A. i J. N. są posiadaczami gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowych), które zostało wydzierżawione mocą umowy zawartej w dniu [...] marca 1999 r. Umowa ta jednak nie spełnia wymogów określonych w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników, gdyż nie została zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków a którą to okoliczność potwierdziło Starostwo Powiatowe w O. pismem z dnia [...] stycznia 2006 r. W tych warunkach organ I instancji stwierdził, iż ponieważ gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowe) nie zostało wydzierżawione zgodnie z wymogami art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, tym samym nie mogło być wyłączone przy ustalaniu dochodu rodziny wnioskodawczyni a zostało wliczone w całości do dochodu rodziny. W decyzji został przedstawiony również szczegółowy sposób wyliczenia dochodu, z którego to wyliczenia wynikało, że dochód rodziny wnioskodawczyni wykazany w zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego w O. za rok 2004, pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne oraz podatek dochodowy nie pomniejszony o składkę na ubezpieczenie zdrowotne wyniósł [...] zł., natomiast składka na ubezpieczenia zdrowotne wykazana w zaświadczeniu wyniosła [...] zł. Po rozliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne organ ustalił, że faktyczny dochód rodziny J. N. wyniósł kwotę [...] zł. Wartość ha przeliczeniowego obowiązująca do dnia 31 grudnia 2005 r. ustalana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 z póz zm.) wyniosła – [...] zł miesięcznie. Zatem zsumowany dochód rodziny wynosił kwotę [...] , co w stosunku miesięcznym oznaczało [...] zł na osobę. Zgodnie z ustawą z dnia 29 grudnia 2005 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267 poz. 2259 i 2260) uległa zmianie wartość ha przeliczeniowego. W chwili orzekania przez organy dochód miesięczny z I ha przeliczeniowego wynosił 1/12 dochodu ogłoszonego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 października 2005r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z l ha przeliczeniowego w 2004 r.). W tym wypadku dochód ten wynosił [...] zł. Zatem [...] ha przeliczeniowego pomnożone przez 135,50 zł pomnożone przez 12 miesięcy dawało kwotę [...] zł, która podzielona na cztery osoby i 12 miesięcy dawała liczbę [...] zł., która stanowiła przeciętny, miesięczny, w przeliczeniu na jedną osobę dochód za rok 2004 r. w rodzinie skarżacej. Ponieważ kwota ta przekraczała kryterium dochodowe określone w art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wniosek J. N. nie został uwzględniony. Rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej Samorządowe Kolegium Odwolawcze w O. decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji stwierdzając, że z wyliczenia dokonanego przez [...] Ośrodek Pomocy Społecznej w O. jednoznacznie wynikało, iż dochód rodziny J. Na. jak i przeciętny, miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w tej rodzinie przekraczał kryterium dochodowe. Ponieważ zatem z tego powodu nie przysługiwało odwołującej się prawo do zasiłku rodzinnego, nie była ona uprawniona do otrzymania dodatków do tego zasiłku. Przyznanie bowiem dodatków do przedmiotowego świadczenia uzaleznione jest od posiadania prawa do samego zasiłku. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez J. N. w odwolaniu Kolegium stwierdziło, że ponieważ wspomniana na wstepie umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego nie została zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków (pismo Starostwa Powiatowego w O.) to – pomimo, że znajduje się na niej adnotacja pracownika Urzędu Gminy o zarejestrowaniu umowy w Gminie, umowa ta nie spełnia wszystkich wymogów przewidzianych w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników a w związku z tym należało do dochodu rodziny wnioskodawczyni doliczyć także dochód z części wydzierżawionego gospodarstwa rolnego. Powyższa decyzja Kolegium stała się przedmiotem skargi do Wojewodzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła J. N. Skarżąca domagając się zmiany lub uchylenia zaskarzonej decyzji zarzuciła organom obrazę art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez – jej zdaniem – nie zastosowanie się do wskazań zawartych w wyroku z dnia 7 czerwca 2006 r. Wojewodzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie a także naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Ponadto skarżąca twierdziła, że organy nieprawidłowo zinterpretowały przepis art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwolawcze w O. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona prawa a zarzuty podniesione w skardze nie były trafne. Wspomnianym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2006 r. Sąd uchylił wcześniej wydane w tej sprawie decyzje jednakże powodem takiego rozstrzygnięcia była podniesiona na wstępie okoliczność, iż ( cyt. ) "organy obu instancji nie przedstawiły sposobu wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie J.N., skupiając się wyłącznie na kwestii wielkości gospodarstwa, które winno być przyjęte do ustalania dochodu." Odwołując się do regulacji zawartej w art. 107 k.p.a. i akcentując konieczność prawidłowego uzasadniania przez organy wydanych przez siebie decyzji, Sąd stwierdził, że ( cyt. ) "przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy obu instancji winny prawidłowo wyliczyć dochód rodziny, opierając się w tym zakresie na ustawowych definicjach dochodu i przedstawić dokładny sposób jego wyliczenia na osobę w rodzinie, w szczególności wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego". Jak z powyższego zatem jednoznacznie wynika, że wyrokiem z dnia 7 czerwca 2006 r. Sąd nie przesądził o tym, czy dochód z wydzierżawianego gospodarstwa rolnego winien być wliczany do dochodu rodziny wnioskodawczyni, czy też nie a jedynie wytknął organom brak rzetelnego uzasadnienia poprzednio wydanych decyzji przez nie przedstawienie całego procesu i zasad wyliczenia dochodu. Z tego powodu doszukiwanie się obecnie przez skarżącą innych treści w w/w wyroku i w związku z tym zarzucanie organom naruszenie przepisu art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie było zasadne. Dodać wypada, że zwłaszcza uzasadnienie decyzji organu I instancji spełnia wszystkie zalecenia Sądu. W uzasadnieniu tym organ – wbrew zarzutom skargi - szczegółowo przedstawił sposób wyliczenia dochodu, wskazał dokładnie podstawy prawne swojego postępowania i podał z jakich powodów i w jakiej wysokości uwzględnił poszczególne składniki owego dochodu. Za nietrafny również Sąd uznał zarzut niewyjaśnienia przez organy wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Skarżąca twierdziła, że obowiązkiem organu w niniejszej sprawie było bowiem wyjaśnienie dlaczego A. Z. (jej poprzednik prawny w odniesieniu do gospodarstwa rolnego) otrzymał świadczenie emerytalne, jeśli nie zarejestrował umowy dzierżawy w ewidencji gruntów oraz jakich rejestrów dotyczyła adnotacja na umowie i gdzie się one znajdują oraz do jakich celów służą. W związku z tym skarżąca zarzuciła organowi, że nie przeprowadził w sprawie dowodu z zeznań osoby (urzędnika), która podpisała się pod umową dzierżawy a rozstrzygnięcie swoje oparł jedynie na treści zaświadczenia ze Starostwa Powiatowego w O. W związku z powyższym trzeba zauważyć, że przepis art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadza zasadę, że ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego generalnie wlicza się wszystkie obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem posiadanego przez rodzinę gospodarstwa rolnego (lub jego części) oddanego w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przepis ten zatem nie uzależnia pomniejszenia dochodu rodziny z tego powodu, że wydzierżawiający gospodarstwo rolne otrzymuje świadczenie emerytalne. Bez wpływu na wysokość dochodu rodziny pozostaje również kwestia istnienia na umowie dzierżawy różnych, innych adnotacji. Nawiasem mówiąc Sądowi z urzędu znane są przypadki, gdy urzędnik gminny czynił na umowie dzierżawy gospodarstwa rolnego adnotacje o jej zarejestrowaniu w gminie w sytuacji, gdy chodziło jedynie o poświadczenie podpisów stron. Nie przesądzając jednak jakie w tym przypadku były rzeczywiste intencje stron umowy i czemu miała służyć owa adnotacja na dokumencie samej umowy należy zaakcentować, iż w sprawie o zasiłek rodzinny istotne jest tylko to, czy umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego spełnia przesłanki, o których mowa w przepisie art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7 poz. 25 z 1998 r. ze zm.), do którego to przepisu odsyła ustawa o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym ostatnim przepisem taka umowa dzierżawy winna być zawarta na piśmie, na co najmniej 10 lat i winna być zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków. W niniejszej sprawie organ I instancji wystąpił z odpowiednim zapytaniem do ewidencji gruntów (pismo do Starostwa Powiatowego w O. z dnia 4 stycznia 2006 r.) przesyłając jednocześnie kserokopię umowy dzierżawy z 1999 r. dotyczącej spornego gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi na w/w pismo działający z upoważnienia Starosty Dyrektor Wydziału Geodezji, Budownictwa i Gospodarki Nieruchomościami udzielił w dniu [...] stycznia 2006 r. odpowiedzi, iż wspomniana umowa dzierżawy nie jest zarejestrowana w ewidencji. Zatem umowa ta nie spełniała wymagań przewidzianych art. 28 ust. 4 pkt 1 o ubezpieczeniu społecznym rolników a tym samym dochód z tego gospodarstwa, wyliczany dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, nie podlegał wyłączeniu z dochodów rodziny skarżącej. W tym miejscu wyraźnie trzeba podkreślić, że w sprawie o przyznanie zasiłku rodzinnego organ orzekający nie może prowadzić jednocześnie postępowania o zmianę (dokonanie) zapisu w ewidencji gruntów. Są to odrębne sprawy a dodatkowo Ewidencja gruntów podlega innemu organowi niż organ orzekający w sprawach świadczeń rodzinnych. Wystawione z upoważnienia Starosty zaświadczenie stanowiło w tej sprawie dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 k.p.a. czyli stanowiło dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Treść tego dokumentu ewidentnie dowodziła, że przedmiotowa umowa dzierżawy nie spełniała wymogów przewidzianych wspomnianym art. 28 ust. 4 pkt 1 tzw. ustawy emerytalnej rolników. Ponieważ zatem okoliczności, których ustalenia w tym postępowaniu domagała się w skardze skarżąca wykraczały poza ramy niniejszej sprawy nie można było organom zarzucić naruszenia przepisu art. 77 k.p.a. Ponieważ sposób wyliczenia dochodu na jedną osobę w rodzinie wnioskodawczyni został przedstawiony przez organy sposób rzetelny i prawidłowo został wyliczony brak było również podstaw do zarzucania organom obrazy prawa materialnego. Wprawdzie w dacie wydawania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej obowiązywał już tekst jednolity ustawy o świadczeniach rodzinnych, opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 4 sierpnia 2006 r. Nr 139, poz. 992 a zatem jako podstawa prawna decyzji winien on być wskazywany, tym niemniej uchybienie to pozostawało bez wpływu na rozstrzygnięcie merytoryczne. Z tych powodów Sąd – z mocy przepisu art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.