I SA/Wa 732/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie asesor WSA Joanna Skiba (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2006 roku numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2006 roku numer [...] Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w O. działającego z upoważnienia Wójta Gminy O., odmawiającą J. N. zasiłku rodzinnego na dziecko D. N. oraz dodatków do tego świadczenia z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, że w dniu 28 września 2005 roku J. N. wystąpiła z wnioskiem o przyznania jej zasiłku rodzinnego na dziecko D. N. wraz z dodatkami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w uzasadnieniu podniosło, że w wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji ustalił, iż A. i J. N. posiadają gospodarstwo rolne o pow. [...] ha co stanowi [...] ha przeliczeniowych. Organ I instancji ustalił również, że nie użytkują oni działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] o ogólnej powierzchni [...] ha, co stanowi [...] ha przeliczeniowych, gdyż według oświadczenia J. N. działki te użytkuje dzierżawca J. N. Natomiast Starostwo Powiatowe w O. poinformowało organ I instancji, iż w ewidencji gruntów wsi N. nie jest zarejestrowana umowa dzierżawy zawarta w dniu [...] marca 1999 roku pomiędzy A. Ż. a małżeństwem J. i J. N. Organ II instancji podniósł, że zgodnie z art. 5 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 roku, nr 228 poz. 2255 z późń. zm.) zasiłek przysługuje, jeżeli dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł, lub 583 zł jeśli chodzi o dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Według art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem oddanej w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że na dochód rodziny J. N. składa się dochód wykazany zaświadczeniem Urzędu Skarbowego w O. w kwocie [...] zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie [...] zł , miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł co daje dochód na osobę w kwocie [...] zł. W końcowej części uzasadnienia organ podkreślił, że umowa dzierżawy z [...] marca 1999 roku nie spełnia wymogów określonych w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników, tym samym gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha nie zostało wydzierżawione zgodnie z wymogami art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc nie może być wyłączone przy ustalaniu dochodu rodziny. Na decyzję z dnia [...] lutego 2006 roku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. skargę wniosła J. N. zarzucając jej obrazę prawa materialnego art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przez ich błędną interpretację oraz niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności. W konkluzji skargi wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko i argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2006 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji. Na wstępie należy podkreślić, że ocena działalności organów administracji publicznej jest dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny przez kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia, będącego przedmiotem tej oceny, pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Należy też podkreślić, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, który mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest ustalenie czy organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodu na osobę w rodzinie J. N., a w szczególności czy prawidłowo został dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego. Art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228 poz. 2255 z późń.) określa, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Art. 5 ust 8a tej ustawy natomiast określa, że ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem: 1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; 2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną; 3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Organ I instancji ustalił dochód miesięczny rodziny skarżącej na kwotę [...] zł, zaś na osobę [...] zł, uznał zatem że zostało przekroczone ustalone w ustawie kryterium dochodu na osobę w rodzinie ustalone na kwotę 504 zł, zaś jeśli członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, dochód na osobę w rodzinie winien nie przekraczać kwoty 583 zł (art. 5 ust 1 cytowanej wyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych). Organ II instancji ustalił natomiast, że na dochód J. N. składa się dochód wykazany w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego w kwocie [...] zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie [...] zł, miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł co daje dochód na osobę [...] zł. Wynika z tego ,że organy obu instancji nie przedstawiły sposobu wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie J. N., skupiając się wyłącznie na kwestii wielkości gospodarstwa, które winno być przyjęte do ustalania dochodu. Art. 107 K.p.a. określa podstawowe części składowe, jakie powinna decyzja zawierać. Do tych części ustawodawca zalicza między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie zatem stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Tak więc uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 tego aktu prawnego. W realiach niniejszej sprawy obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji – było wyczerpujące i matematyczne wyjaśnienie sposobu wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie, bo właśnie przesłanka dochodu, który przekracza kwotę 504 zł ustaloną w ustawie o świadczeniach rodzinnych była podstawą odmowy przyznania J. N. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Tym samym na organie administracji ciążył obowiązek w szczególności uzasadnienia wysokości ustalonego kryterium dochodowego, które było przez cały czas kwestionowane przez stronę. Natomiast organ tego nie uczynił, ograniczając się tylko na podaniu samej kwoty ustalonego przez niego dochodu na osobę w rodzinie J. N. Postawiona powyżej teza znajduje oparcie w wyroku NSA z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 21/98, LEX nr 34147, gdzie przyjęto, iż na organie odwoławczym ciąży obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a., przez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadził i dlaczego nie uznał zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu. Natomiast w wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 274/97, LEX nr 48234, NSA skonstatował, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy oby instancji winny prawidłowo wyliczyć dochód rodziny, opierając się w tym zakresie na ustawowych definicjach dochodu i przedstawić dokładny sposób jego wyliczenia na osobę w rodzinie, w szczególności sposobu wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.).