IV SA/Po 185/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 marca 2007 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego stwierdza nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] /-/ I Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak KB/ sygn. IV SA/Po 185/06 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K. Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (dalej MOPS) na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 64/04/593 ze zm., dalej ups), odmówił D. O. przyznania zasiłku celowego specjalnego. W uzasadnieniu decyzji napisano, że w reakcji na wniosek o przyznanie pomocy przeprowadzono u Strony wywiad środowiskowy, a ze zgromadzonych dokumentów wynika, że Strona zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i synem. Strona legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, ale nie ma prawa do renty, mąż pobiera zasiłek przedemerytalny. Syn M. O. jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji, co potwierdza orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...]. Na dochód rodziny składają się zasiłek przedemerytalny męża, dodatek mieszkaniowy, renta syna. Łączny dochód wynosi 1454, 75 zł miesięcznie i przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 3 ups, wynoszące dla rodziny Strony 948 zł miesięcznie. Z posiadanych środków Wnioskodawczyni jest w stanie zrealizować potrzebę zakupu odzieży i obuwia. Środki finansowe pozostające w dyspozycji MOPS pozwalają na zabezpieczenie pomocy w formie zasiłków celowych dla osób, których dochód nieznacznie przekracza kryterium dochodowe w sytuacjach szczególnych, wyjątkowych tj. znacznie odbiegających od sytuacji innych rodzin będących w sytuacji ubóstwa. Wskazując, że sytuacja zdrowotna Strony jest sytuacją szczególną i podkreślając, że Wnioskodawczyni otrzymuje z budżetu Miasta pomoc w formie dodatku mieszkaniowego stwierdzono, że zasób środków finansowych MOPS nie pozwala na udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego. W odwołaniu od decyzji Strona podkreśliła, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, z tego powodu wymaga częściowego wsparcia i pomocy drugiej osoby i nie może samodzielnie funkcjonować w środowisku. Wskazała, że w rodzinie są dwie osoby niepełnosprawne i że brakuje Jej środków na wykupienie recept a "jakaś pomoc się należy". Jakkolwiek rodzina ma dochód to nie jest to Jej dochód, a cała sytuacja jest upokarzająca. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej- SKO) na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W lakonicznym uzasadnieniu powtórzono ustalenia faktyczne, jakie w swej decyzji powołał organ I instancji i podkreślono, że dochód osiągany przez rodzinę Strony przekracza kryterium dochodowe wynikające z ustawy o pomocy społecznej. W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny (art. 41 ups). W ocenie SKO sytuacja materialno-bytowa rodziny Skarżącej nie stanowi przypadku szczególnie uzasadnionego, natomiast osiągany dochód w sposób znaczący przekracza kryterium dochodowe. W skardze do Sądu D. O. w szczególności powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto napisała, że stan Jej zdrowia się pogarsza i odmówiono Jej przyznania renty socjalnej. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie może się ostać. 1. Zgodnie z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 dalej ppsa) skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia, za pośrednictwem organu którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W niniejszej sprawie decyzję SKO doręczono Skarżącej dnia 03 lutego 2006 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 20 akt administracyjnych), tym samym termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego upływał dnia 05 marca 2006 r o północy. Ponieważ była to niedziela, zgodnie z art. 83 § 2 ppsa, ostatnim dniem do skutecznego wniesienia skargi był poniedziałek 06 marca 2006 r. Wraz z decyzją doręczono Skarżącej prawidłowe pouczenie o terminie i trybie wniesienia skargi. Skarga została nadana na poczcie w dniu 11 lutego 2006 r., jednakże- wbrew otrzymanemu przez Stronę pouczeniu- bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarga wpłynęła do biura podawczego Sądu dnia 13 lutego 2006 r. (k. 3, 4 akt sądowych), po czym została przekazana Wydziałowi IV Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny przekazał skargę, wraz ze stosownym pismem, SKO w dniu 15 lutego 2006 r (k. 2, 5 akt sądowych), jako organowi wyłącznie właściwemu. W takiej sytuacji datą wniesienia skargi jest data jej przekazania przez Sąd organowi za pośrednictwem którego skarga winna być złożona, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 1973 r., sygn. II CZ 183/73, OSP 5/74/97; postanowienie WSA w Gliwicach z 20 października 2004 r. – IV SA/Gl 647/04, ONSAiWSA 6/05/116, akceptowane przez J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" W. Pr 2006 s. 161 uw. 4,). Jako, że skarga wpłynęła do siedziby SKO dnia 17 lutego 2006 r. uznać należy, że skarga została złożona w przepisanym terminie. 2. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153/02/1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Postępowanie odwoławcze uruchamia czynność procesowa strony, jaką jest wniesienie odwołania. Ta czynność procesowa strony, by wywołać skutek prawny, musi spełniać określone wymagania co do formy, treści, terminu i trybu jej dokonania- w szczególności pismo będące odwołaniem, musi być podpisane przez stronę (art. 128 w zw. z art. 63 § 1 i 3 kpa). Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że uznanie za odwołanie pisma nie podpisanego przez osobę wnoszącą odwołanie powoduje, że organ II instancji bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu odwoławczego. W tej sytuacji decyzja organu II instancji jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa; wyrok NSA z 18.5.1994- SA/Gd 2365/93- POP 3/ 97/62, akceptowany przez: B. Adamiak w: "Kpa. Komentarz" CH BECK 2006 s. 583 nb 1; Zespół pod red. A. Wróbla "Kpa orzecznictwo, piśmiennictwo" Zakamycze 2002 s. 662 uw. 6). W aktach administracyjnych znajduje się pismo Skarżącej, opatrzone prezentatą organu I instancji z datą 11 stycznia 2006 r., zatytułowane "podanie odwołanie" lecz nie podpisane przez D. O. W tej sytuacji organ administracji publicznej winien był stwierdzić, że pismo zawiera braki, które uniemożliwiały nadanie sprawie dalszego biegu (art. 64 § 2 kpa). W aktach sprawy brak zarówno wezwania Skarżącej do usunięcia braku w podaniu przez jego podpisanie (np. poprzez doręczenie Odwołującej się kserokopii pisma z precyzyjnym pouczeniem i z żądaniem jego odesłania w terminie 7 dni na adres organu - po podpisaniu) jak i – w efekcie – podpisanego odwołania. Analizowane pismo zostało potraktowane jako odwołanie bezpodstawnie, bowiem nie spełniało warunków dotyczących odwołań. Należy dodać, że organ odwoławczy nie może działać z urzędu- staje się instancyjnie właściwym w wyniku prawidłowo złożonego odwołania i nie skorzystania przez organ I instancji z art. 132 § 1 kpa. 3. Powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wydał ją organ II instancji mimo braku odwołania strony. Skoro w niniejszej sprawie nie było prawidłowo wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji, to uznanie za odwołanie pisma nie podpisanego przez Skarżącą powoduje, że SKO bez podstawy prawnej wystąpiło w charakterze organu odwoławczego i utrzymało w mocy decyzję, która nie została skutecznie zaskarżona. W tej sytuacji decyzja organu odwoławczego jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). 4. Jedynie na marginesie należy podnieść, że Skarżąca jest szczególnie nieporadna ( w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosła dwa pisma - z dnia: 8 marca 2006 i 16 maja 2006 r. (k. 8, 13 akt sądowych) - oba nie podpisane. Orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Zespół do spraw Niepełnosprawności w K. zaliczył D. O. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z uwagi na 03-L (zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu - § 32 ust. 1 pkt 11 ppkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności...- Dz.U. 139/03/1328). W tej sytuacji pracownicy pomocy społecznej winni rozważyć potrzebę wzmożenia pracy socjalnej z Zainteresowaną, by nie ponosiła ujemnych skutków procesowych swej nieporadności (art. 6 pkt 12, art. 119 ust. 1 pkt 1 ups; odpowiednio - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6.4.2006- IV SA/Po 959/ 04). Ustawodawca nie definiuje pojęcia szczególnie uzasadnione przypadki w rozumieniu art. 41 ups, pozwalając organom pomocy społecznej na elastyczne reagowanie na wszelkie sytuacje, w których znalazły się osoby albo rodziny o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie wskazuje się, że owe szczególne przypadki muszą być tak wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnianiu kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 ups, że uzasadniają przyznanie tej szczególnej pomocy (wyrok NSA z 14.1.1999- I SA 1601/98- Lex 47408, akceptowany przez Ł. Borkowskiego i in.- "Komentarz do nowej ustawy o pomocy społecznej" W.Pr. LEGES 2004 s. 75; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12.X.2006- IV SA/Po 827/05). Nie ulega wątpliwości, że takim szczególnym przypadkiem może być ciężka choroba członka (członków) rodziny, która w sposób przemożny wpływa na ograniczenie możliwości zarobkowych członków rodziny, wiąże się z nadzwyczajnym nakładem czasowym i finansowym dla ograniczenia skutków choroby, zwłaszcza gdy choroba ta może spowodować śmierć lub nieodwracalne skutki dla zdrowia chorego. Taką chorobą może być np. dziecięce porażenie mózgowe (którego skutki można ograniczyć skutecznie w najmłodszym wieku dziecka- w drodze czasochłonnych ćwiczeń, hipoterapii etc.). Organ I instancji nie ustalił należycie ( art. 7 i art. 77 § 1 kpa), na jaką chorobę cierpi syn Skarżącej i jakie członkowie rodziny ponoszą wydatki na leczenie każdego z tych członków rodziny. Zwrot "pliku recept" przy piśmie z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] należało poprzedzić sporządzeniem ich kserokopii i załączeniem do akt I instancji, by MOPS rozważył przesłanki z art. 132 § 1 kpa, bądź potraktował jako nowy wniosek o pomoc społeczną. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa orzeczono jak w sentencji. /-/ I Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak KB/