VI SA/Wa 83/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2007 r. sprawy ze skargi G. I. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia charakteru gier prowadzonych na automatach 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz G. I. kwotę 115 (sto piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. VI SA/Wa 83/07 Uzasadnienie Minister Finansów decyzją z dnia [...] października 2002 r. utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] czerwca 2002 r. stwierdzającą, że gry prowadzone na automatach będących w posiadaniu firmy "A." należącej do G. I. są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach (j. t. Dz. U. z 1998 r. Nr 102, poz. 650 ze zm.) – powoływanej dalej jako ustawa. Zasady gier przedstawiono we wniosku strony z dnia 8 lipca 2002 r. oraz w wystąpieniu Urzędu Kontroli Skarbowej w L. nr [...]. Ustalając charakter gier Minister Finansów oparł się przede wszystkim na wynikach kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. i w L. przeprowadzonej w lokalach, w których były zainstalowane automaty znajdujące się w posiadaniu firmy prowadzonej przez G. I. Przesłuchany jako świadek G. I. zeznał, że wszystkie jego automaty działają podobnie, różniąc się jedynie sposobem zakredytowania, natomiast czas gry ograniczony jest do 20 minut. Automaty ani właściciele lokali nie wydają wygranych rzeczowych ani pieniężnych. Ponieważ na części automatów znajdowały się nalepki informujące o wypłatach oraz o wydawaniu wygranych, G. I. zaprzeczył by nalepki te były umieszczone przez niego stwierdzając, że musiał je nakleić ktoś inny. Automaty nie były przystosowane do wypłacania (wydawania) wygranej, co jednakże zdaniem ministra nie miało znaczenia, gdyż wypłat mogły dokonywać upoważnione osoby. Powołując się na ekspertyzę biegłego inż. J. S. Minister Finansów stwierdził, że wygrane w postaci punktów kredytowych umożliwiały grającemu kontynuowanie gry bez konieczności wnoszenia następnej opłaty, co jest równoznaczne z zaliczeniem kredytów jako wygranej. Zastosowanie natomiast ogranicznika czasu trwania gry nie zmieniało zasadniczo jej charakteru. Zaskarżając decyzję Ministra finansów do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. I. podnosił, że gry na automatach będących w jego posiadaniu są grami zręcznościowymi, a zatem na ich prowadzenie nie wymagane jest zezwolenie. Z opinii biegłego wywodził, że gier tych nie można zakwalifikować jako gier losowych lub gier na automatach w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach. Podobne stanowisko zajęła Prokuratura Rejonowa w Ł. umarzając dochodzenie wobec braku znamion czynu zabronionego. Zdaniem skarżącego organ administracji z przedłożonej opinii wyprowadził wnioski sprzeczne z jej konkluzją, czym dopuścił się sprzeczności ustaleń faktycznych z zebranym materiałem i dowodami zgromadzonymi w sprawie. Nadto Minister Finansów naruszył art. 14 §1 pkt 2 Ordynacji Podatkowej poprzez nie wzięcie pod uwagę, przy urzędowej interpretacji prawa podatkowego, orzecznictwa sądów uznających, że gry na przedmiotowych automatach nie są grami w rozumieniu ustawy. Odpowiadając na skargę Minister Finansów podkreślał, że definicja gry na automatach, mówiąca o wygranych pieniężnych lub rzeczowych, nie zawiera warunku przypadkowości wyniku gry, koncentruje się bowiem wyłącznie na warunkach jej prowadzenia oraz na możliwości uzyskania wygranej. Wygraną tą może być zarówno możliwość otrzymania wypłaty pieniężnej, jak i możliwość kontynuowania gry bez konieczności wnoszenia dalszych opłat, jak ma to miejsce w przypadku gier na przedmiotowych automatach. Jeżeli chodzi o opinię biegłego organ administracji uwzględnił ją, lecz nie podzielił jej wniosków. Skarżący w piśmie z dnia 8 grudnia 2005 r. (odpowiedzi na odpowiedź na skargę) podkreślał, że gra kończy się w dwóch przypadkach, kiedy grający wykorzysta wszystkie dostępne kredyty lub gdy upłynie czas przeznaczony i zalogowany w automacie na grę. Innymi słowy nawet w sytuacji, w której grający będzie pomnażał kredyty to i tak po upływie czasu wyznaczonego na grę, gra się kończy. Nie ma zatem możliwości kontynuowania gry po czasie na nią przeznaczonym, chociażby grający uzyskał punkty kredytowe. W powyższym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 grudnia 2005 r. w sprawie VI SA/Wa 970/05 oddalił skargę. Sąd w pełni podzielił pogląd Ministra Finansów, iż wygraną rzeczową jest każda korzyść wynikająca z gry, w tym możliwość kontynuowania gry skutkiem pozyskania w czasie jej trwania dodatkowych kredytów. Wskazując na przepisy art. 140, 252 i 710 k.c. sąd doszedł do wniosku, że kontynuowanie gry bez konieczności ponawiania opłaty (dodatkowego wrzucania monet) jest wygraną o charakterze wygranej rzeczowej bowiem uzyskane kredyty, umożliwiające kontynuowanie gry, są korzyścią wynikająca z gry. Natomiast bez znaczenia dla charakteru gry jest zastosowanie ogranicznika czasu jej trwania, gdyż istotne jest to, że pozyskane przez grającego w czasie gry punkty kredytowe umożliwiały mu kolejne gry. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż organ administracji nie uwzględnił konkluzji opinii, sąd stwierdził, że w wyłącznej kompetencji Ministra Finansów leży rozstrzygnięcie o charakterze gry. Natomiast wskazując na to, iż na niektórych automatach znajdowały się naklejki informujące o możliwości odbioru wygranych sąd stwierdził, że dowodzi to faktu wypłacania tych wygranych. Zdaniem sądu organ administracji nie naruszył przepisów postępowania, albowiem nie dokonywał interpretacji przepisów prawa podatkowego, a w związku z tym nie musiał kierować się stosownym orzecznictwem. Organ administracji nie naruszył także przepisów postępowania nie kierując się rozstrzygnięciami sądów karnych i prokuratury, gdyż do jego wyłącznej kompetencji należy określenie charakteru gier. Od powyższego wyroku G. I. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyniku rozpoznania tej skargi wyrokiem z dnia 26 września 2006 r. w sprawie II GSK 119/06 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie sprawę do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Stosownie do art. 185 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – powoływanej dalej jako p.p.s.a. – w razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sąd rozpoznaje sprawę w innym składzie. Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna. Minister Finansów, z naruszeniem art. 78 § 1 k.p.a., nie ustosunkował się do dowodów wskazanych we wniosku G. I. z dnia 12 czerwca 2002 r. Ocena tych dowodów przez organ administracji została pominięta co doprowadziło do naruszenia art. 75, art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. W przedmiotowym wniosku skarżący dołączył do akt sprawy sprostowania (uzupełnienia wyjaśnień) osób tam wskazanych wysłane do Urzędów Kontroli Skarbowej oraz własne wyjaśnienia nadmieniając, iż mają one istotny charakter dla toczącego się postępowania administracyjnego. Z wyjaśnień skarżącego oraz sprostowań właścicieli lokali, w których zainstalowane były przedmiotowe automaty wynika, iż grający wnosząc opłatę przez wrzucenie monet do automatu wykupuje wyłącznie czas gry, który może być jedynie skrócony jeżeli nie uzyska w czasie gry punktów kredytowych, natomiast nigdy nie może być dłuższy od zaprojektowanego dla danej uiszczonej opłaty, chociażby grający uzbierał w czasie gry kredyty. Innymi słowy grający bez względu na pozyskaną ilość kredytów w czasie gry, może grać wyłącznie przez czas wykupiony na początku gry. Organ administracji nie ustosunkował się do oświadczenia M. H. prowadzącego bar "H." w D., w którym znajdowały się automaty będące w posiadaniu skarżącego. Właściciel baru oświadczył, że automaty nie posiadały mechanizmów umożliwiających wypłatę nagród pieniężnych lub wydawanie nagród rzeczowych oraz, że ani on ani obsługa baru takich wygranych nie wypłacała i nie wydawała. Nalepki z informacją "Automat zręcznościowy. Aby dokonać wypłaty zdobytych punktów należy zatrzymać pulsujące białe światło" nie było jeszcze 2-3 dni przed kontrolą i najprawdopodobniej została umieszczona przez osobę trzecią, której właściciel baru w dacie składania oświadczenia jeszcze nie ustalił. Do wniosku załączono także protokóły sporządzone przez skarżącego z oględzin automatów, w których stwierdza, że naklejka na automacie w barze "H." została naklejona przez nieznaną osobę i obsługa baru nigdy nie wypłacała żadnych wygranych. W lokalu "M." w K., należącym do A. K., na automacie znajdowała się naklejka o innej treści, lecz również sugerująca możliwość wypłacenia wygranej. Skarżący stanowczo stwierdził w protokóle, że automat nie posiadał możliwości wypłacania jakichkolwiek wygranych oraz nie wypłacali jej również obsługujący baru. Naklejka tej treści została zdaniem skarżącego umieszczona przez osobę trzecią, być może przez konkurencję. Określenia "wypłacanie" lub "wydawanie" używane przez skarżącego oraz w przedstawionych dowodach osobowych użyte były, jak można wnioskować z akt sprawy, dla wykazania, iż ani automaty ani obsługujący lokale, w których automaty się znajdowały, nie wypłacali pieniędzy oraz nie wydawali nagród (wygranych) rzeczowych czy żetonów. Przyjęcie przez Ministra Finansów, iż naklejki informujące o możliwości wypłacania wygranych pieniężnych czy wydawania wygranych rzeczowych, zostały umieszczone przez skarżącego lub za jego wiedzą i zgodą przez obsługę lokali, nie opierało się na żadnych ustaleniach, które by organ administracji poczynił w toku postępowania. Bezkrytyczne przydanie istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia omawianym naklejkom, bez dokonania niezbędnych ustaleń uzasadniających uznanie ich za dowody w sprawie, stanowiło naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Jak wskazał nadto Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 2006 r. w sprawie II GSK 119/06, w ustaleniach organu administracji nie dokonano indywidualizacji automatów, na których występowały przedmiotowe naklejki, a zatem nie ustalono, czy naklejki te znajdowały się na automatach skarżącego. Organ administracji odnosząc się do zastosowania ogranicznika czasowego gry użył określenia, iż zastosowanie tego ogranicznika nie zmieniło zasadniczo "charakteru gry". Podkreślał również, że definicja gry na automatach koncentruje się wyłącznie na warunkach jej prowadzenia oraz na możliwości uzyskania wygranej. Mówiąc o charakterze gry organ administracji nie podał, co chciał przez użycie tego zwrotu dookreślić oraz w jakim ewentualnym związku, jego zdaniem, do tego określenia było zastosowanie w automatach ogranicznika czasu gry. Stosownie do art. 2 ust. 2a ustawy o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach, grami na automatach są gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych. Przepis ten nie daje odpowiedzi na pytanie, co należy rozumieć przez "wygrane rzeczowe", tym samym nie dookreśla takich wygranych. Jak wyjaśniał natomiast skarżący i właściciele barów, w których były zainstalowane automaty będące w posiadaniu skarżącego, przystępujący do gry, dokonując jej opłacenia, wnosi opłatę za określony najdłuższy czas gry i czas ten nie może ulec wydłużeniu bez względu na to, jak dużo grający w czasie gry uzyskał punktów kredytowych. Organ administracji dopuścił dowód z ekspertyzy technicznej automatów, wydanej w opinii przez biegłego sądowego inż. J. S. opisując jej treść. Dla Sądu orzekającego w sprawie jest niejasnym, jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia przez organ administracji miał ten dowód w świetle art. 84 § 1 k.p.a., czy minister z wydaną opinią się zgodził, czy w ogóle nie miała ona dla organu znaczenia przy podejmowaniu decyzji i dlaczego. Dokonując, bowiem uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ administracji nie odniósł się, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., do tego dowodu. W związku z powyższym Minister Finansów przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, mając na uwadze powyższe wskazane naruszenia, powinien ustosunkować się do całego zgromadzonego w sprawie materiału by na jego podstawie dokonać oceny czy gry prowadzone na automatach będących w posiadaniu skarżącego są grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych, oraz w następstwie prawidłowo dokonanych ustaleń wydać decyzję z uzasadnieniem odpowiadającym wymaganiom art. 107 § 3 k.p.a. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152, art. 200 w związku z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.