I OSK 1041/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 marca 2007r. sygn. akt IV SA/Gl 252/06 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 5 marca 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 252/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił. zaskarżoną przez M. G., decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...]. Decyzją tą została utrzymana w mocy decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr [...], odmawiająca przyznania M. G. prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez jej córkę, o co wystąpiła wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2005 r., z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził: Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] lipca 2005 r. wynika, że skarżąca w 2004 r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł, podatek należny wyniósł 0 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne, odliczone od podatku wyniosły 0 zł, nadto składki na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu wyniosły 5.882,22 zł. Kwotę dochodu zatem organy pomniejszyły wyłącznie o składki na ubezpieczenie społeczne, gdy tymczasem skarżąca w toku postępowania wykazywała, że w 2004 r. odprowadziła składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 1777,52 zł, które jednak nie mogły zostać odliczone od podatku, bowiem na skutek rozliczenia strat z lat ubiegłych podatek ten wyniósł 0 zł, na co przedłożyła kopię dowodu wpłaty na rachunek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwoty 2.651,63 zł, nadmieniając, że różnica kwot wynika ze składek opłacanych za pracowników. Art. 3 pkt 1 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne. Ta regulacja wskazuje, że podstawę do obliczenia dochodu stanowi przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych, na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który podlega pomniejszeniu m.in. o zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z jego literalnego brzmienia nie wynika, że chodzi o pomniejszenie przychodu o składki na ubezpieczenie zdrowotne odliczone od podatku, ale że odlicza się zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne, zatem idzie o rzeczywiście poniesiony w danym roku wydatek z tego tytułu, który zmniejsza uzyskane przychody. W zakresie zatem, w jakim zaświadczenie urzędu skarbowego nie pozwala na ustalenie rzeczywiście zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, organ, zgodnie z art. 23 ust. 4 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, powinien był wezwać stronę do wykazania, na podstawie zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdzie składki te są opłacane i ewidencjonowane (art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – Dz. U. Nr 210, poz. 2135), bądź też przedstawienie innych dokumentów świadczących czy i w jakiej wysokości składki za 2004 r. były zapłacone. Poczynienie ustaleń w tym zakresie jest bowiem niezbędne do obliczenia dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, od którego zależy ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach i zarzucając "naruszenie przepisu prawa materialnego, który miał istotny wpływ na wynik sprawy", a mianowicie art. 3 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez nieuprawnione przyjęcie, że art. 3 pkt 1 lit. a/ ustawy m.in., iż przy obliczaniu dochodu rodziny daje podstawę do odliczenia od przychodu podlegającego opodatkowaniu, zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu skargi podniesiono: Zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 3 pkt 1 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych, pojęcie dochodu definiowano jako przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych, na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, zapłacone składki na ubezpieczenie społeczne, niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne. Należy stwierdzić, iż podstawą orzekania organów pierwszej i drugiej instancji w niniejszej sprawie był art. 3 pkt 1, lit. a/ cyt. ustawy w brzmieniu ustalonym przez art. 143 pkt 1 lit a/ ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), który wszedł w życie z dniem 1 maja 2004 r., zmieniając art. 3 pkt 1 lit. a/ w sposób zasadniczy, poprzez zastąpienie słów "zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne", słowami "składki na ubezpieczenie zdrowotne" co oznacza, że chodzi o składki jakie podatnik mógł odliczyć, a nie o składki zapłacone i zaewidencjonowane. Błędnie zatem Wojewódzki Sąd przyjął, że organ miał obowiązek prowadzić dalsze postępowanie, gdyż art. 3 pkt 1 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania, nie dawał podstaw do kwestionowania przedłożonego przez M. G. zaświadczenia Urzędu Skarbowego. M. G. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Podstawy skargi kasacyjnej określa art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." Zgodnie z tym przepisem są nimi, naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako podstawę skargi kasacyjnej podało "naruszenie przepisu prawa materialnego, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 3 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. – o świadczeniach rodzinnych, poprzez nieuprawnione przyjęcie". Ww. art. 174 nie zawiera takiej podstawy skargi kasacyjnej, tj. "naruszenie przepisu prawa materialnego, który miał istotny wpływ poprzez nieuprawnione przyjęcie". Z mocy art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, co oznacza, że nie ma on ani uprawnienia, ani obowiązku uzupełniania, poprawiania czy Interpretowania skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna sporządzona w sposób zmuszający Naczelny Sąd Administracyjny do takich działań, z góry uniemożliwia jej rozpoznanie co do meritum sprawy. Jednak na mocy art. 176 P.p.s.a., jednym z elementów skargi kasacyjnej jest przytoczenie podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie. Ten składnik skargi należy zatem rozpatrywać łącznie, jako jedną całość i jeżeli przytoczone podstawy i ich uzasadnienie pozwalają na odczytanie intencji skargi wprost, bez konieczności jej interpretacji, uzupełniania czy poprawiania, to daje to Naczelnemu Sądowi możliwość oceny co do słuszności lub nie, postawionego zarzutu. W niniejszej sprawie przytoczona podstawa i jej uzasadnienie pozwala uznać, że w skardze kasacyjnej chodzi o naruszenie art. 3 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) przez jego niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi wskazano bowiem, że Wojewódzki Sąd odniósł się do brzmienia art. 3 pkt 1 lit. a/ nieobowiązującego w dacie orzekania przez organy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przywołał art. 3 pkt 1 lit. a/ ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu: ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to – po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych, na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, zapłacone składki na ubezpieczenie społeczne, niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zmieniła ten przepis nadając mu brzmienie: Ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Różnica w brzmieniu przepisu w tekście pierwotnym i znowelizowanym polega więc na tym, że jeśli idzie o tekst pierwotny przychód pomniejsza się m. in. tylko o zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne, zaś jeśli idzie o tekst obowiązujący, przychód pomniejsza się m.in. o składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Samorządowe Kolegium wywodzi zatem w skardze, że skoro przepis mówiący o zapłaconych składkach nie obowiązywał w dacie orzekania, to nie było podstaw do pomniejszania przychodu o zapłacone składki zdrowotne, a co za tym idzie – szukania dowodów na tę okoliczność, co zarzucił Wojewódzki Sąd Administracyjny. Z art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że do wniosku o ustalenie i przyznania prawa należy dołączyć zaświadczenie o dochodach wydane przez właściwy Urząd Skarbowy, zawierające informacje o: wysokości dochodu, wysokości składki na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu, wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne odliczone od podatku, wysokości należnego podatku. Kolegium podnosi, wprawdzie nie przywołując tego przepisu, ale odnosząc się do zaświadczenia urzędu skarbowego, że zmiana art. 3 pkt 1 lit. a/ spowodowała, że przychód zmniejsza się tylko o składki na ubezpieczenie zdrowotne odliczone od podatku. Jednak przepis ten nie mówi – jak poprzednie – o składkach zapłaconych, ani też o składkach, które zostały odliczone, ale o pomniejszeniu przychodu o składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zaświadczenie urzędu skarbowego zawierające dane, o których mowa w art. 23 ust. 4 pkt 1 może tylko zawierać dane, którymi dysponuje urząd skarbowy, a są nimi wymienione w tym przepisie. Co się zaś tyczy składek na ubezpieczenie zdrowotne, o które ma być pomniejszony przychód, danymi tymi urząd skarbowy nie dysponuje, a zatem aby można było przychód o nie pomniejszyć, należy posiadać dokument o ich wysokości za dany rok. Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd zaznaczył, że dochód dotyczący tych składek nie został w sprawie M. G. wzięty pod uwagę. Należy zatem uznać, że mimo przytoczenia niewłaściwego przepisu, wniosek Sądu odpowiadał brzmieniu przepisu obowiązującego, skoro Sąd stwierdził, że chodzi o składki poniesione w danym zakresie, bo tylko ich odliczenie od przychodu daje obraz rzeczywiście uzyskanego dochodu. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a.