VI SA/Wa 240/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Asesor WSA Danuta Szydłowska Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] Minister Sprawiedliwości uchylił § 1 uchwały Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. i ustalił, że M.K. uzyskała podczas egzaminu konkursowego przeprowadzonego [...] lipca 2006 r. łącznie 189 punktów oraz w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. M.K. w dniu [...] lipca 2006 r. przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przed Komisją Egzaminacyjną działającą na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. /dalej zwaną Komisją Egzaminacyjną/. Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisja Egzaminacyjna ustaliła wynik egzaminu konkursowego na 188 punktów, co zgodnie z przepisem art. 339 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych /tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm., zwanej dalej ustawa r.pr./ oznaczało negatywny wynik tego egzaminu. Skarżąca M.K. wniosła odwołanie od powyższej uchwały wnosząc o ponowne rozpatrzenie odpowiedzi na pytania 38, 58, 121, 173 i 198 i ponowne ustalenie wyniku złożonego przez nią egzaminu. Podniosła, że udzielone przez nią odpowiedzi na pytania nr 38, 58, 121 oraz 198, choć odmienne niż w kluczu odpowiedzi, były prawidłowe, zaś wszystkie trzy zawarte w teście odpowiedzi na pytanie nr 173 były błędne. W tym stanie rzeczy zdaniem odwołującej się powinna ona uzyskać z testu 193 punkty. W uzasadnieniu odwołania M.K. wyjaśniła, że: na pytanie nr 198 dotyczące członkostwa w stowarzyszeniu właściwa była zaznaczona przez nią odpowiedź A: "osoba prawna może być członkiem stowarzyszenia", bowiem pytanie nie było ograniczone do ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. prawo o stowarzyszeniach /Dz.U. z 2001r. nr 79 poz.855/, zaś na gruncie ustaw samorządowych /ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym Dz.U. Nr 142 z 2001r. poz.1591, ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym Dz.U. nr 142 z 2001r. poz.1592 i ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie województwa Dz.U. nr 142 z 2001r. poz.1590/ osoby prawne mogą być członkami stowarzyszeń samorządowych; na pytanie nr 173 dotyczące roszczeń pracownika w przypadku niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony każda z trzech odpowiedzi przewidzianych w teście była błędna, bowiem nie uwzględniały one uregulowanej w art. 50 § 5 KP sytuacji szczególnej pracownicy w ciąży i okresie urlopu macierzyńskiego oraz ojca wychowującego dziecko w okresie urlopu macierzyńskiego; na pytanie nr 121 dotyczące odpowiedzialności wspólników, po przekształceniu spółki cywilnej w jawną, za zobowiązania spółki cywilnej powstałe przed dniem jej przekształcenia w spółkę jawną zaznaczyła odpowiedź A - "tak jak wspólnicy spółki jawnej", bowiem zaznaczona w kluczu odpowiedź B "na dotychczasowych zasadach przez okres trzech lat, licząc od tego dnia" jest błędna. Przepis art. 584 KSH nie ma zastosowania do przekształcenia spółki cywilnej w jawną, tylko do przekształcenia spółki cywilnej w inną spółkę handlową niż spółka jawna. Przekształcenie spółki cywilnej w jawną reguluje art.26 KSH i 553 § 2 i § 3 KSH, zaś innych przepisów KSH dotyczących przekształceń spółek nie stosuje się. Na pytanie nr 58 dotyczące możliwości udzielenia prokury zaznaczyła odpowiedź B : "prokury może udzielić Jan K. - przedsiębiorca jednoosobowy" i wskazała, że w świetle treści art.1097 P 4 KC oraz wykładni funkcjonalnej jej odpowiedź powinna być uznana za prawidłową; na pytanie 38 dotyczące klasyfikacji przestępstwa paserstwa umyślnego rzeczy pochodzącej z kradzieży z włamaniem zaznaczyła odpowiedź A: "w zależności od wartości przedmiotu paserstwa - przestępstwo albo wykroczenie" i wskazała, że przewidziana w kluczu odpowiedź C : "występek" - jest błędna, bowiem o klasyfikacji czynu decyduje wartość mienia pochodzącego z kradzieży. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] uchylił § 1 uchwały Komisji Egzaminacyjnej i ustalił, że M.K. uzyskała podczas egzaminu konkursowego przeprowadzonego [...] lipca 2006 r. łącznie 189 punktów oraz w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. Jako podstawę prawną decyzji Minister wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa oraz art.3310 ustawy r.pr. W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, że egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz.U. Nr 258, poz. 2164 ze zm.). Minister uznał ponadto, iż z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej. Również uchwała Komisji podjęta została - jak wskazał organ - zgodnie z obowiązującymi przepisami. Przechodząc do merytorycznej oceny Minister Sprawiedliwości dokonał analizy zarzutów M.K. dotyczących poszczególnych pytań testowych podniesionych w odwołaniu. W konsekwencji organ uznał, iż odnośnie pytania nr 38 rzeczywiście pojawiają się wątpliwości, czy jedyną poprawną odpowiedzią jest odpowiedź "C". W tej sytuacji Minister uznał, iż zasadnym jest zaliczenie jako prawidłowej odpowiedzi "A" udzielonej przez odwołującą się, co skutkuje uznaniem, iż uzyskała ona z egzaminu konkursowego łącznie 189 punktów. W pozostałym zakresie organ uznał, iż zarzuty skarżącej są bezzasadne. Minister ustosunkował się szczegółowo do zarzutów dotyczących pytań nr: 58, 121, 173 i 198. W uzasadnieniu organ wskazał zarówno na podstawę prawną swojego stanowiska, jak i odniósł się do poglądów doktryny oraz judykatury. Co do pytania 173 podniósł, że gdyby dotyczyło ono również pracowników wymienionych w art. 50 § 5 KP, to żadna z odpowiedzi testu nie byłaby prawidłowa. Biorąc pod uwagę przedstawione stanowisko organ uznał, iż należy ustalić wynik egzaminu skarżącej na 189 punktów, co w konsekwencji pozwala na stwierdzenie, że wynik egzaminu jest negatywny. M.K. wniosła za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra wnosząc o jej uchylenie w całości oraz uchylenie uchwały Komisji Egzaminacyjnej z [...] lipca 2006r. a także zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego polegające na nieuwzględnieniu ustaw, z których wynikają poprawne odpowiedzi na zakwestionowane przez nią pytania: Art. 84 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o samorządzie gminnym, Art. 75 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o samorządzie powiatowym, Art. 8b ust.1 cytowanej wyżej ustawy o samorządzie województwa, Art. 50 § 5 KP, Art. 26 § 4 § 5 oraz 551 § 1 -3 KSH, Art. 1097 § 4 KC, oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 584 KSH. W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację podniesioną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie - podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z 21 marca będącym uzupełnieniem skargi skarżąca rozszerzyła argumentację dotyczącą pytania 173 i wskazała, że art. 50 § 5 zd. 2 KP nakazuje odpowiednie stosowanie art. 45 KP do pracowników wymienionych w tym paragrafie, ale uznać trzeba, że nie ma on zastosowania, gdyż przy krótkim okresie wypowiedzenia umów na czas określony orzeczenie o bezskuteczności wypowiedzenia byłoby nierealne. Zgodnie z orzecznictwem S.N. pracownikom wymienionym w art. 50 § 5 KP przysługują tylko roszczenia o odszkodowanie lub przywrócenie do pracy. W piśmie z 4 kwietnia 2007r. pełnomocnik skarżącej podniósł, że wskazana w kluczu jako prawidłowa odpowiedź B na pytanie 121, jest błędna. Art. 584 KSH nie odnosi się w ogóle do przekształcenia spółki cywilnej w jawną, gdyż zawarty w art. 4 § 1 p.1 KSH zamknięty katalog spółek osobowych nie zawiera spółki cywilnej, która - jako umowa - uregulowana jest w KC. Art. 584 KSH dotyczy przekształcenia spółki osobowej w inną spółkę osobową i nie dotyczy spółki cywilnej. Długi zaciągnięte przez wspólników spółki cywilnej przed przekształceniem są nadal wspólnymi długami wspólników, za które odpowiadają oni solidarnie bez ograniczeń czasowych. W piśmie z dnia 10 kwietnia 2007r. Minister Sprawiedliwości odniósł się do argumentacji przedstawionej w uzupełnieniu skargi co do pytania 173 i podtrzymał swoje stanowisko, że pytanie to dotyczyło zasady, a nie grup pracowników szczególnie chronionych. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej oświadczyła, że na pytanie 121 prawidłowe są dwie odpowiedzi: A i C. W załączniku do protokołu rozprawy pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że prawidłowa była udzielona przez skarżącą odpowiedź A, zgodnie z którą po przekształceniu spółki cywilnej w jawną, wspólnicy odpowiadają za zobowiązania spółki cywilnej powstałe przed przekształceniem tak jak wspólnicy spółki jawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej zwana p.p.s.a./ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu analizowana w ten sposób skarga M.K. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2006 r. nie narusza przepisów prawa. Na wstępie wskazać należy, iż postępowanie związane z ustaleniem wyniku egzaminu konkursowego w ocenie Sądu jest postępowaniem administracyjnym, a orzeczenie Ministra wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania kandydata od uchwały Komisji Egzaminacyjnej jest decyzją administracyjną. Za stanowiskiem takim przemawiają następujące uregulowania ustawowe: 1/ egzamin konkursowy na aplikację radcowską regulują przepisy art. 331 - 3310 ustawy r.pr. 2/ zgodnie z art. 331 ust. 1 ustawy r.pr. egzamin konkursowy przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku rad okręgowych izb radców prawnych, zwane dalej "Komisjami". 3/ zgodnie z art. 331 ust. 2 ustawy r.pr. Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do Komisji. 4/ zgodnie z art. 3310 ust. 1 ustawy r.pr. po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego Komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały. Komisja ogłasza wyniki egzaminu konkursowego. 5/ zgodnie z art. 3310 ust. 2 ustawy r.pr. od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości. Z powyższych przepisów wynika, iż komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku rad okręgowych izb radców prawnych uznać należy za organy I instancji, którym zostało zlecone wykonywanie czynności związanych z ustaleniem wyniku egzaminu. Ustalenie wyniku egzaminu następuje poprzez wydanie uchwały, która ma charakter decyzji administracyjnej, albowiem jest aktem o charakterze indywidualnym, władczym i jednostronnym, pozwalającym postępowanie konkursowe traktować, jako indywidualną sprawę administracyjną, w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. O indywidualnym charakterze sprawy (ustalenie wyniku egzaminu) świadczy, iż dotyczy ona imiennie wymienionego podmiotu (skarżącego) oraz jego konkretnych praw (od ustalonego wyniku egzaminu zależy jego pozycja jako osoby mającej prawo ubiegania się o wpis na listę aplikantów). Przedmiotowa uchwała zawiera także wszystkie niezbędne składniki decyzji. Należy podkreślić, iż postępowanie egzaminacyjne jest odrębnym postępowaniem od postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich. Wpis na listę aplikantów radcowskich wymaga złożenia oddzielnego wniosku i podjęcia uchwały w tym zakresie przez okręgową izbę radców prawnych zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy r.pr., a pozytywny wynik egzaminu konkursowego jest tylko jedną z przesłanek wpisu na listę aplikantów radcowskich. W tej sytuacji postępowanie konkursowe jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, którego wynik ma bezpośredni wpływ na możliwość wszczęcia kolejnego, odrębnego postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich. Mając powyższe na względzie przyjąć należy, iż odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a., a orzeczenie Ministra jest decyzją II instancji. Skoro, jak wykazano wyżej postępowanie egzaminacyjne jest postępowaniem administracyjnym, a orzeczenie Ministra jest decyzją II instancji, to jej wydanie musi być poprzedzone ponownym zbadaniem sprawy administracyjnej zgodnie z wymogami k.p.a. Tą sprawą administracyjną jest ustalenie wyniku egzaminu, a ponowne jej zbadanie nie oznacza oczywiście ponownego przeprowadzenia egzaminu, lecz jedynie kontrolę prawidłowości określonego przez Komisję wyniku egzaminu. Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów skarżącej Sąd stoi na stanowisku, że w zakresie jego kognicji, jako sądu administracyjnego, mieści się ocena prawidłowości dokonanej przez Ministra Sprawiedliwości oceny pytań testowych w kontekście zasadności i poprawności udzielonych przez skarżącą odpowiedzi na te pytania. Tylko takie stanowisko umożliwia rzetelną i pełną ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji administracyjnej wydanej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Zatem, sąd administracyjny choć oczywiście nie jest powołany do ponownego sprawdzania testu egzaminacyjnego, jest zobligowany do skontrolowania, czy Minister należycie odniósł się do zarzutów merytorycznych sformułowanych w odwołaniu przez stronę skarżącą w zakresie poszczególnych pytań testowych, gdyż tego właśnie wymaga kontrola legalności decyzji Ministra. Należy przypomnieć, że w myśl przepisu art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, zaś kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Skarżąca M.K. zarzuciła w skardze, że Minister w decyzji nieprawidłowo ustalił wynik jej egzaminu konkursowego, z uwagi na niewłaściwą ocenę odpowiedzi udzielonych na pytania nr: 58, 121, 173, 198, która to ocena zdaniem skarżącej została dokonana z naruszeniem przepisów, na gruncie których sformułowane zostały pytania. Naruszenie tych właśnie przepisów przez Ministra skarżąca wskazała jako podstawę zarzutów skargi. Stanowisko skarżącej jest nieuzasadnione. Istotę testu wyboru, w którym tylko jedna z trzech odpowiedzi jest poprawna, stanowi okoliczność, że wszystkie proponowane do wyboru odpowiedzi mają cechy prawdopodobieństwa albo też są w części poprawne. Rzeczą zdającego jest wybrać odpowiedź najlepszą i zarazem najbardziej oczywistą. Nie jest rzeczą zdającego rozważanie, bez specjalnego polecenia w pytaniu testowym, sytuacji wyjątkowych /jak to uczyniła skarżąca przy pytaniu 173, gdzie rozważała sytuację pracownicy w ciąży, zamiast pracownika w ogóle/ ani sytuacji szczególnych /jak to uczyniła skarżąca przy pytaniu 198, gdzie rozważała członkostwo w stowarzyszeniu na mocy ustaw szczególnych/ ani odpowiadać jak powinno być, gdyby różne ustawy należycie ze sobą współgrały /jak przy pytaniu 58 dotyczącym możliwości udzielenia prokury przez osobę fizyczną/. Stanowisko Ministra odnośnie wskazanych pytań jest dogłębnie i szczegółowo uzasadnione, i nie budzi zastrzeżeń Sądu. Gdy zaś chodzi o pytanie 121, to skarżąca udzieliła odpowiedzi A, która to odpowiedź, jak wynika z cytowanych przez nią samą poglądów doktryny nie jest prawidłowa. Minister uzasadnił i poparł cytatami z literatury poprawność odpowiedzi B - przewidzianej w kluczu, natomiast skarżąca nie przedstawiła przekonywującej argumentacji przemawiającej za prezentowanym przez nią poglądem, że poprawna jest wskazana przez nią odpowiedź A stanowiąca, iż wspólnicy spółki cywilnej po przekształceniu w spółkę jawną, za zobowiązania sprzed przekształcenia odpowiadają na nowych zasadach, jak wspólnicy spółki jawnej. Podkreślić należy, że tylko wykazanie poprawności odpowiedzi A wybranej przez skarżącą mogłoby mieć wpływ na wynik punktacji przy ocenie egzaminu, a tego skarżąca nie wykazała. Zatem zarzut skargi dotyczący wadliwej oceny przez Ministra poprawności udzielonej przez nią odpowiedzi A na pytanie 121 jest nieuzasadniony. Zważywszy powyższe Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione i działając na podstawie art.151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.