II FSK 932/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia WSA del. Jadwiga Danuta Mróz, , Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 21 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi J. S. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2008 r. sygn. akt II FSK 1338/07 w sprawie ze skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 kwietnia 2007 r. sygn. akt I SA/Gl 1332/06 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. 1) wznawia postępowanie, 2) oddala skargę o wznowienie postępowania. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II FSK 1338/07, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J. S. (skarżącego) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/GL 1332/06, w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 czerwca 2006 r., w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. W dniu 27 maja 2009 r. wpłynęła skarga o wznowienie postępowania sporządzona przez pełnomocnika skarżącego. Strona wskazała na nieważność postępowania, na skutek naruszenia przepisów prawa i pozbawienia skarżącego możliwości działania – tj. art. 271 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Na tej podstawie wniesiono o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II FSK 1338/07, uchylenie tego wyroku w całości, uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/GL 1332/06 i przekazanie sprawy do rozpoznania temu sądowi, dopuszczenie dowodów z akt sprawy Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II FSK 1336/07 i II FSK 1337/07, oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania wskazano, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę pominął część zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej. Wyjaśniono, że skarżący wniósł skargę kasacyjną w dniu 28 czerwca 2007 r., a następnie uzupełnił ją pismem z dnia 3 lipca 2007 r. wniesionym przed upływem terminu przewidzianego do wniesienia skargi kasacyjnej. W piśmie tym rozszerzył zarzuty skargi kasacyjnej. Podniesiono, że wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wspomniano, że skarga kasacyjna została uzupełniona, wymieniono dwa z trzech nowych zarzutów, to jednak analiza uzasadnienia wskazuje, że nowe zarzuty oraz rozszerzona argumentacja zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie były ani przedmiotem dyskusji nad orzeczeniem ani zasadniczymi powodami rozstrzygnięcia. Dyrektor Izby Skarbowej w piśmie procesowym – spóźnionej odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania – wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 281 p.p.s.a., na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia postępowania. Po rozważeniu stanu sprawy, sąd może jednak – zgodnie z powołanym przepisem – po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Nie ma najmniejszych wątpliwości co do tego, że w poddanym analizie przypadku strona w wyniku naruszenia przepisów prawa została pozbawiona możności działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Jest bowiem faktem bezspornym, że w piśmie uzupełniającym skargę kasacyjną z dnia 3 lipca 2007 r. podniesione zostały, z powołaniem się na nowe podstawy kasacyjne, kolejne zarzuty naruszenia prawa przez sąd administracyjny pierwszej instancji. Pismo to zostało wniesione przed upływem terminu zastrzeżonego dla złożenia skargi kasacyjnej, było ono zatem dalszą częścią tej skargi. W części sprawozdawczej uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II FSK 1338/07 odnotowano wprawdzie ów fakt (s. 8) i opisano postawione w piśmie z dnia 3 lipca 2007 r. zarzuty (s. 9), jednak – jak należy wnosić z dalszego fragmentu uzasadnienia wyroku – pominięto je w toku rozpoznania skargi kasacyjnej. Świadczy o tym użyty na s. 14 uzasadnienia zwrot, iż zarzut naruszenia art. 141 § 1 i art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. "mógłby zostać sformułowany skutecznie jedynie w wyniku podważenia przepisów prawa materialnego, a zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. nie został w ogóle sformułowany w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.)". Zestawienie ze sobą wspomnianych dwóch części uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ujawnia ich niespójność, a tym samym dopuszczenie się przez Sąd uchybienia korespondującego z podstawą wznowienia postępowania zdefiniowaną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Przedstawioną konstatację wypada wszakże uzupełnić spostrzeżeniem, że wbrew wywodom skargi o wznowienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 grudnia 2008 r., skład orzekający odniósł się do kwestii zarzucanego sądowi administracyjnemu pierwszej instancji naruszenia przepisów art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. "poprzez przedstawienie stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistością" (s. 2 skargi o wznowienie) – s. 13 uzasadnienia wyroku. Powtórne roztrząsanie tego zarzutu jest więc bezprzedmiotowe, a w konsekwencji prowadziłoby do naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej (wyjścia poza granice zakreślone podstawą wznowienia – art. 282 § 1 p.p.s.a.). Należy – po drugie – wskazać, że w piśmie uzupełniającym skargę kasacyjną z dnia 3 lipca 2007 r., jego autor ograniczył się do dość ogólnikowego powołania zarzutów naruszenia art. 65 Kodeksu cywilnego, pisząc m. in., iż żadna z reguł wykładni oświadczeń woli dających się wyprowadzić z treści tego uregulowania "nie została zastosowana" (s. 2 pisma, bez oznaczeń numeracji stron). Niewątpliwie trafne dywagacje na temat potrzeby rekonstruowania treści oświadczeń woli zgodnie z ich zamiarem i powszechnie uznanymi zasadami wykładni (s. 2) nie zostały wsparte argumentacją pozwalającą na określenie kwalifikacji prawnej zarzucanego sądowi uchybienia. Rzecz w tym, iż gdyby nawet uznać całkowite zignorowanie przez organy podatkowe wspomnianych zasad, a następnie pominięcie tego faktu w toku dokonywanych przez sądy administracyjne dwóch instancji ocen prawnych, błędy te łączyłyby się nie tyle z wadliwościami nieprawidłowej wykładni, co raczej niewłaściwego zastosowania (uwzględnienia w ramach przeprowadzonej oceny prawnej) art. 65 Kodeksu cywilnego. Zarzut ten musi być wobec tego uznany za chybiony, a w każdym bądź razie wykraczający poza powołaną podstawę kasacyjną. Do podobnych wniosków skłania analiza zarzutu naruszenia art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. – ostatnia strona pisma uzupełniającego skargę kasacyjną. Jego autor poprzestał na lakonicznym stwierdzeniu, iż dopuszczono się jego błędnej wykładni przyjmując: "wypłata odszkodowania za utracone korzyści nie korzysta ze zwolnienia określonego w tym przepisie". Dalej podniósł on wszakże, że "otrzymana przez skarżącego kwota nie jest odszkodowaniem w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego". W uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji trudno dopatrzeć się śladów zabiegów, o których pisze autor skargi o wznowienie postępowania. Zawiera ono po prostu ocenę prawną pewnego stanu rzeczy, zaś to, co określono mianem "błędnej wykładni" odpowiada cechom rozumowania odmawiającego zastosowania danej regulacji prawnej do ustalonego przez organy podatkowe stanu faktycznego. Na etapie wniesienia skargi kasacyjnej, precyzyjne sformułowanie zarzutów dotyczących zaskarżonego wyroku oraz powiązanie ich z właściwymi podstawami kasacyjnymi jest – w świetle art. 183 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. – warunkiem powodzenia uruchomionego środka ochrony i skutecznej kontroli instancyjnej. Wobec bezzasadności wymienionych uprzednio dwóch zarzutów, na mocy art. 282 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.