IV SA/Gl 265/06
WyrokWSA w Gliwicach2007-04-17
Skład orzekający: Elżbieta Kaznowska, Tadeusz Michalik, Anna Tyszkiewicz – Ziętek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba będąca właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, nawet jeśli grunty te są wydzierżawione lub wniesione jako wkład do spółdzielni, może być uznana za osobę bezrobotną w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, osoba będąca właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe nie może być uznana za osobę bezrobotną. Kryterium to jest spełnione niezależnie od tego, czy grunty są faktycznie przez właściciela użytkowane, czy też wydzierżawione lub wniesione jako wkład do spółdzielni, ponieważ przepisy Kodeksu cywilnego i ustawy o promocji zatrudnienia nie przewidują wyłączeń w tym zakresie.Stan faktyczny
K. P. został uznany za osobę bezrobotną i przyznano mu zasiłek, jednak później postępowanie wznowiono w związku z informacją o posiadaniu przez niego gospodarstwa rolnego. Organ I instancji uchylił poprzednie decyzje i odmówił przyznania statusu bezrobotnego, powołując się na posiadanie przez K. P. nieruchomości rolnej o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji. K. P. zaskarżył decyzję, argumentując, że grunty te są w większości wydzierżawione i nie mają charakteru rolniczego, a także zarzucając naruszenie przepisów postępowania. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Asesor WSA Anna Tyszkiewicz – Ziętek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...]r. wydaną przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w L., działającego z upoważnienia Starosty Powiatu, uznano K. P. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i odmówiono mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r., a decyzją tego organu z dnia [...]r. przyznano stronie zasiłek dla bezrobotnych od dnia [...]r. do dnia [...]r. W dniu [...]r. organ I instancji wydał decyzję, w której stwierdzono utratę prawa do zasiłku z uwagi na upływ maksymalnego czasu jego pobierania przez bezrobotnego.
Postanowieniem z dnia [...]r. (doręczonym stronie w dniu [...]r.) wznowiono, w oparciu o art. 145 §1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) postępowanie w sprawie:
1. uznania K. P. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r., zakończonej decyzją z dnia [...]r. wydaną przez Zastępcę Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w L., działającego z upoważnienia Starosty Powiatu,
2. przyznania stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r. do dnia [...]r., zakończonej decyzją z [...] r., wydaną przez Zastępcę Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w L., działającego z upoważnienia Starosty Powiatu,
3. utraty przez K. P. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r., zakończonej decyzją z dnia [...]r. wydaną przez Zastępcę Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w L., wydaną z upoważnienia Starosty Powiatu.
W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, iż w dniu [...]r. do Powiatowego Urzędu Pracy w L. wpłynęło zaświadczenie wydane przez Urząd Gminy w P., potwierdzające, iż strona posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha przeliczeniowych.
Decyzją z dnia [...] r. wydaną przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w L., działającego z upoważnienia Starosty Powiatu uchylono: decyzję Zastępy Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w L., wydaną z upoważnienia Starosty Powiatu z dnia [...]r., o uznaniu K. P. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r., decyzję Zastępcy Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w L., wydaną z upoważnienia Starosty Powiatu z dnia [...]r., którą przyznano stronie zasiłek dla bezrobotnych od dnia [...]r. do dnia [...]r. oraz decyzję Zastępcy Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w L., wydaną z upoważnienia Starosty Powiatu z dnia [...]r., w której stwierdzono utratę prawa do zasiłku z uwagi na upływ maksymalnego czasu jego pobierania przez bezrobotnego i postanowiono odmówić uznania strony za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku w dniu [...]r.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, iż w dniu [...]r. strona zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. jako osoba bezrobotna i odmówiono jej przyznania prawa do zasiłku, ponieważ w okresie 6 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji strona rozwiązała stosunek pracy na mocy porozumienia stron. Spełnione zatem zostały przesłanki przyznania prawa do zasiłku po 80 dniach od dnia rejestracji i skrócenia okresu jego pobierania o 90 dni. Zgodnie z opisanym stanem faktycznym stronie przyznano prawo do zasiłku na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. Z dniem [...]r. K. P.utracił prawo do zasiłku z powodu upływu maksymalnego czasu jego pobierania i pozostaje w rejestrze osób bezrobotnych.
W dniu [...]r. do Powiatowego Urzędu Pracy w L. wpłynęło zaświadczenie wydane przez Urząd Gminy w P. potwierdzające, że strona posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...]ha, co skutkowało wznowieniem postępowania.
Dalej organ I instancji wyjaśnił, że po otrzymaniu postanowienia o wznowieniu postępowania strona zgłosiła się w urzędzie zatrudnienia i przedłożyła nakaz płatniczy nr [...], ustalający łączne zobowiązanie pieniężne na 2005 r., z którego wynika, iż powierzchnia użytków rolnych gospodarstwa wynosi [...] ha przeliczeniowych. Strona okazała również umowę dzierżawy nieruchomości o powierzchni [...] ha, zawartej w dniu [...]r. na okres 10 lat.
Organ I instancji podał także, iż w dniu [...]r. do urzędu wpłynęło pismo strony, do którego załączono następujące dokumenty:
1. akt notarialny z dnia [...]r., z którego wynika, iż K. P. i jego żonie darowano nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha,
2. nakaz płatniczy Nr [...] ustalający łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2005 r., w którym wskazano, iż powierzchnia użytków rolnych stanowi [...] ha przeliczeniowych,
3. umowę dzierżawy zawartą w dniu [...]r. na okres 10 lat, z której wynika, że Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "A" w G. z dniem [...]r. przejęła w użytkowanie grunt rolny o powierzchni [...] ha,
4. umowę dzierżawy nieruchomości o powierzchni [...] ha zawartą w dniu [...] r. na okres 10 lat,
5. zaświadczenie z dnia [...]r. z Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "A" w G., informujące o użytkowaniu przez ten podmiot działki o powierzchni [...] ha oraz potwierdzające, iż właściciel gruntu nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów,
6. zaświadczenie z Urzędu Gminy P. informujące, iż strona wraz z żoną są właścicielami gruntu rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych, co stanowi [...] ha przeliczeniowych oraz wskazujące, że grunty o powierzchni [...] ha zostały wniesione przez teścia strony do spółdzielni produkcyjnej jako wkład gruntowy.
Dalej organ I instancji wskazał, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. strona poświadczyła własnoręcznym podpisem złożonym w karcie rejestracyjnej, iż nie jest właścicielem ani posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych powyżej 2 ha przeliczeniowych. Odnotowano również, iż K. P. otrzymał informację dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy, w której wskazano warunki nabycia statusu bezrobotnego.
Organ I instancji skonstatował, iż w świetle zgromadzonych w sprawie dokumentów nie ulega wątpliwości, iż strona wraz z żoną są właścicielami gruntu o powierzchni [...] ha przeliczeniowych, a taki stan rzeczy, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), nakazuje orzec o odmowie uznania K. P. za osobę bezrobotną oraz przyznania mu prawa do zasiłku.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji organu I instancji i utrzymanie w mocy wcześniejszych rozstrzygnięć, wzruszonych tą decyzję.
Odwołujący się podniósł, iż organ I instancji nie dokonał wszelkich ustaleń niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia spawy. Oparto się bowiem wyłącznie na literalnym brzmieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i pod tym kątem dokonano zebrania materiału dowodowego, a pominięto umożliwienie stronie wypowiedzenia się w sprawie zebranych dowodów. Uniemożliwiając stronie czynny udział w sprawie naruszono zasadę określoną w art. 10 § 1 k.p.a, co jest tym bardziej niedopuszczalne w sytuacji, gdy w sprawie ujawniły się kwestie sporne. Na poparcie swojego zarzutu strona przytoczyła orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i podniosła, iż wprawdzie decyzję organu I instancji oparto na licznych dokumentach, jednakże nie wskazano w niej czy uznano je za dowody, a także nie przeprowadzono wnikliwej analizy ich treści. Pominięto w szczególności rozbieżność w powierzchni gruntów, a przede wszystkim w kwestii ich zakwalifikowania. Z zapisu § [...] aktu notarialnego z dnia [...] r. (a także treści pisma Gminy P. z dnia [...]r.) wynika bowiem, iż znaczna część spornego terenu utraciła charakter gruntów rolnych i jest on przeznaczony na cele nierolne (zabudowę mieszkalną).
Wobec opisanych powyżej aspektów sprawy strona stwierdziła, iż w jej przekonaniu nieruchomość, której jest współwłaścicielem utraciła charakter gospodarstwa rolnego (nieruchomości rolnej) w rozumieniu art. 46 1 Kodeksu cywilnego, który odnosi się wyłącznie do gruntów rolnych. Uznać zatem należy, iż oświadczenie złożone przez stronę w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. było zgodne ze stanem faktycznym i prawnym. Powyższe niejasności dotyczące rzeczywistego charakteru spornej nieruchomości mogłyby być ostatecznie wyjaśnione w postępowaniu przed organem I instancji (co doprowadziłoby do wydania innego rozstrzygnięcia), o ile zagwarantowano by stronie możliwość czynnego udziału w tym postępowaniu.
Decyzją wydaną z upoważnienia Wojewody [...] przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej z dnia [...] r. utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia na wstępie opisano szczegółowo stan faktyczny sprawy i zaakcentowano, iż K. P. po otrzymaniu postanowienia o wznowieniu postępowania poinformował Powiatowy Urząd Pracy (w piśmie z dnia [...] r.), że jego oświadczenie złożone w dniu rejestracji w urzędzie nie jest fałszywe i wskazał, że nie wyjaśniono mu wtedy dostatecznie wszystkich istotnych aspektów sprawy. Potwierdził jednocześnie, iż jest współwłaścicielem dwóch działek gruntów położonych w G. o powierzchni [...] ha i [...] ha, a także wyjaśnił, iż jest użytkownikiem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowych) i z tego tytułu opłaca podatek rolny. Pozostała część nieruchomości rolnej jest od lat użytkowana przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną "A" w G., jako wkład członkowski wniesiony przez darczyńcę T. J., którego to stanu rzeczy obdarowani (K. P. i jeno małżonka) nie zmienili. Strona wyjaśniła ponadto, iż działka o powierzchni [...] ha do [...]r. była użytkowana przez W. K., a obecnie jest użytkowana przez A. i B. K. i oświadczyła, iż od powyższych nieruchomości nie opłaca składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Dzierżawcy uiszczają podatek rolny z tytułu posiadania wymienionych powyżej nieruchomości rolnych; korzystają także (w przeciwieństwie do strony) z dopłat pochodzących z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dalej organ odwoławczy wskazał, iż z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, iż T. J. aktem notarialnym z dnia [...]r. darował swojej córce M. P. oraz jej mężowi K. P. całe nieruchomości zapisane w księgach wieczystych o nr [...] i nr [...] i postanowił, że stanowić one będą wspólność ustawową obdarowanych. Nakaz płatniczy na 2005 r. wskazuje natomiast, że małżonkowie opłacają podatek rolny, a podstawę opodatkowania stanowią użytki rolne gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych. Z umowy dzierżawy z dnia [...] r. wynika natomiast, iż Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "A" w G. oddała w dzierżawę W. K. grunt rolny położony w G. o łącznej powierzchni [...] ha na okres 10 lat, w tym działkę nr [...] o powierzchni [...] ha. Umowa dzierżawy zawarta w dniu [...] r. stanowi natomiast, iż M. i K. P., właściciele nieruchomości rolnej o powierzchni [...]ha (którą stanowi działka nr [...]) wydzierżawili ją A. i B. K. bezpłatnie na okres 10 lat. Z zaświadczenia wydanego przez Zarząd Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "A" wynika natomiast, iż spółdzielnia ta użytkuje obecnie działkę nr [...] o powierzchni [...] ha oraz, że do [...]r. spółdzielnia poddzierżawiała działkę o powierzchni [...] ha B. K.. Obie te działki zostały wniesione przez ich ówczesnego właściciela T. J. – ojca M. P.- jako wkład gruntowy do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną.
Odnosząc opisane powyżej okoliczności faktyczne do regulacji ustawowej dotyczącej wymogów przyznania stronie statusu osoby bezrobotnej organ II instancji przytoczył na wstępie treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który stwierdza, że bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, (...) zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli: nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.), o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Dalej wyjaśniono, że w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy niezbędnym warunkiem uznania osoby rejestrującej się w powiatowym urzędzie pracy za osobę bezrobotną jest spełnienie przez tę osobę jednocześnie wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie. Przyznanie statusu bezrobotnego może zatem nastąpić wobec osoby, która m.in.nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej, w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks cywilny o powierzchni użytków rolnych przekraczającej
2 ha przeliczeniowe. Wskazane nieruchomości to te, które mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej. W przypadku właściciela gospodarstwa rolnego nie ma znaczenia czy gospodarstwo to znajduje się w jego posiadaniu, gdyż obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości niezaliczania do powierzchni gospodarstwa rolnego obszarów rolnych oddanych w dzierżawę lub wniesionych jako wkład do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną.
Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż skoro strona jest (na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej) właścicielem nieruchomości o łącznej powierzchni [...] ha przeliczeniowych, to nie spełnia kryteriów uznania jej za osobę bezrobotną, a co za tym idzie przyznania zasiłku dla bezrobotnych.
Dodatkowo, ustosunkowując się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wskazał, iż z § [...] aktu notarialnego z dnia [...] r. wynika, iż nieruchomość stanowiąca przedmiot darowizny jest użytkowana jako gospodarstwo rolne, natomiast z wypisu z ewidencji gruntów wydanego w dniu [...] r. oraz informacji dotyczących planu zagospodarowania przestrzennego wynika, iż oznaczenie nieruchomości nie uległo zmianie, a nieruchomości te położone są na terenach przeznaczonych pod uprawy polowe, łąki, pastwiska, a jedynie działka nr [...] przeznaczona jest pod zabudowę mieszkalną.
Polemizując z zarzutem dotyczącym naruszenia zasady określonej w art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ II instancji wskazał, iż rozstrzygnięcie organu I instancji oparto wyłącznie na dowodach załączonych przez stronę do pisma z dnia [...]r., które K. P. sporządził w związku z postanowieniem o wznowieniu postępowania. Uznać zatem należy, że strona wypowiedziała się w tym piśmie co do zebranych dowodów.
W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, K. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz stwierdzenie, że została ona wydana z naruszeniem prawa.
Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zw. z art. 46 1 Kodeksu cywilnego, wskazał także na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przedstawiając swoje stanowisko skarżący stwierdził na wstępie, iż wątpliwe jest twierdzenie, iż nie spełnił przesłanki określonej w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w sytuacji, gdy pojęcie nieruchomości rolnej i gospodarstwa rolnego są zdefiniowane (odpowiednio w art. 46 1 i art. 55 3 kodeksu cywilnego) w sposób niepełny i są niedookreślone. Z jednej bowiem strony zdatność do prowadzenia działalności wytwórczej, którą należy rozumieć jako zorganizowaną całość gospodarczą, zakłada istnienie celowej i ukierunkowanej aktywności ludzkiej, sprowadzającej się do wytwarzania i produkowania w dziedzinie rolnictwa. Przeciwieństwem natomiast tak rozumianej działalności, której przejawem nie mogą być efekty rzeczowe powstałe w znikomej ilości na tzw. samozaopatrzenie albo dla osobistych upodobań uprawnionego do gruntu, jest osiąganie produktów przypadkowo, bez nakładu sił i środków właściciela.
Dalej skarżący wywiódł, iż zapis art. 55 3 kodeksu cywilnego, umieszczony w tytule o przedsiębiorcach, wskazuje, iż ustawodawca za gospodarstwo rolne uważa jednostkę produkcyjną, zajmującą się stale i zawodowo wytwarzaniem dóbr, tradycyjnie kwalifikowanych do działu "rolnictwo" (które jest szerokim, trudnym do zdefiniowania pojęciem).
Wobec powyższej argumentacji skarżący podniósł, iż twierdzenie, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego jest błędne, gdyż grunty te (zarówno przed jego obdarowaniem, jaki i później) były nieprzerwanie użytkowane w opisany powyżej sposób przez inny (wyspecjalizowany w branży rolniczej) podmiot. Potwierdzeniem tej tezy jest również fakt, iż Wójt Gminy P. nakazał stronie opłacać podatek rolny od użytków rolnych o łącznej powierzchni [...] ha, a także okoliczność, iż skarżący nie był do tej pory ubezpieczony w ramach ubezpieczenia społecznego rolników; nie pobierał również dotacji z Unii Europejskiej. Dodatkowo skarżący wskazał, iż tylko na skutek braku planu zagospodarowania przestrzennego Gminy P. i obowiązywania na jej terenie jedynie studium uwarunkowań i kierunków gospodarowania przestrzennego status części gruntów, stanowiących jego własność nie jest klarowny, ale niewątpliwe jest, że nie mają one znaczenia rolniczego i podniósł, że problematyka ta nie została dokładnie wyjaśniona w toku postępowania.
Wskazując na naruszenie przepisów postępowania skarżący stwierdził, iż organ administracji, wbrew wymogom określonym w art. 7 i 77 k.p.a. zaniechał wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a uniemożliwiając mu czynny udział w sprawie, w tym zapoznanie się ze stanem sprawy na wszystkich jego etapach, naruszył art. 10 k.p.a. Strona zaakcentowała także, iż konsekwencją opisanych powyżej uchybień jest wadliwość podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji, którą wydano wyłącznie w oparciu o dane przedłożone przez stronę. Organ przyjął bowiem bierną postawę i ograniczył się do zbadania jakie okoliczności faktyczne wykazał skarżący. Na poparcie swojego stanowiska strona przywołała orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące zasad prowadzenia postępowania dowodowego z udziałem stron.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, akcentując, że z załączonego do skargi aktualnego wypisu rejestru gruntów w sposób jednoznaczny wynika, iż (według stanu na dzień [...]r.) wszystkie działki, których skarżący jest właścicielem opisane są jako grunty orne, łąki trwałe oraz użytki rolne zabudowane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, jak i przepisów proceduralnych.
Jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa – sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje również kontrolę, czy zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie k.p.a.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, (...) zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli: nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.), o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe.
Zgodnie z opisaną regulacją ustawodawca wyłącza dopuszczalność przyznania statusu bezrobotnego osobie, która jest właścicielem nieruchomości rolnej w rozumieniu ustawy Kodeks cywilny i to bez względu na to, czy nieruchomość ta stanowi dla właściciela źródło jakichkolwiek profitów. Skoro zatem ekonomiczne walory gruntów rolnych stanowiących własność osoby ubiegającej się o przyznanie statusu bezrobotnego pozostają bez znaczenia to przyjąć należy, że kryterium określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest spełnione niezależnie od tego czy grunty rolne o łącznej powierzchni przekraczającej powierzchnię 2 ha przeliczeniowych są objęte jedną księgą wieczystą. Pokreślić trzeba, że kodeks cywilny definiuje wprost pojęcie nieruchomości rolnych w art. 46 1, a zatem ten przepis stanowi podstawę ustalenia czy strona spełnia przesłankę przyznania statusu osoby bezrobotnej, określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Art. 46 1 kodeksu cywilnego stanowi, iż nieruchomościami rolnymi są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. "O rolniczym charakterze gruntu przesądza jego rolnicze przeznaczenie, a nie sposób jego aktualnego wykorzystywania" (por. postanowienie SN z dnia 28 stycznia 1999 r., sygn. III CKN 140/98, LEX nr 50652).
Bezsporne jest, iż skarżący wraz z małżonką od 2002 r. są właścicielami nieruchomości wykorzystywanych do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie i grunty te (o łącznej powierzchni [...] ha przeliczeniowych) objęte są małżeńską wspólnością ustawową. Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy w czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego, nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzenia udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku, a zatem uprawnienia właścicielskie K. P. do gruntów stanowiących przedmiot darowizny dokonanej aktem notarialnym z [...] r. nie mogą być kwestionowane.
Z akt sprawy wynika również, że całość gruntów jest opisana w ewidencji gruntów jako grunty orne, łąki trwałe oraz użytki rolne zabudowane i jest faktycznie użytkowana jako gospodarstwo rolne (była w ten sposób użytkowana już w okresie, gdy stanowiła własność darczyńcy, a obdarowani nie zmienili jej przeznaczenia).
Wobec powyższego wskazać należy, iż zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. nr 100 z 2000 r., poz. 1682 ze zm.), podstawę ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, która w myśl art. 76 k.p.a. jako dokument urzędowy sporządzony w formie określonej przepisami prawa stanowi dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone. Wskazana ewidencja objęta jest zatem domniemaniem zgodności z prawdą, a weryfikacja danych w niej zawartych nie należy do kompetencji organów zatrudnienia.
Podkreślić również należy, iż "osoba, która jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 2 ha przeliczeniowych, bez względu na to, czy gospodarstwo to sama prowadzi czy je wydzierżawia nie jest uznawana za osobę bezrobotną i w związku z tym nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA 97/98, LEX nr 41844). Skoro zatem ustawodawca nie różnicuje uprawnień do nabycia statusu osoby bezrobotnej w zależności od tego czy osoba ta sama użytkuje nieruchomość rolną, stanowiącą jej własność, czy też wydzierżawia ją innym podmiotom, to bez znaczenia jest fakt, iż nieruchomość rolna, której właścicielem jest K. P. jest w znacznej części wydzierżawiona.
Reasumując stwierdzić należy, iż organy obu instancji zasadnie przyjęły, iż strona spełnia określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy kryterium wyłączające nabycie statusu bezrobotnego.
Odnotować trzeba, iż strona (pouczona o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania), wypełniając w dniu [...] r. kartę rejestracyjną bezrobotnego oświadczyła, iż nie jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych powyżej 2 ha przeliczeniowej ani gospodarstwa stanowiącego dział specjalny produkcji rolnej w rozumieniu przepisów podatkowych. Jednocześnie strona podpisała oświadczenie, iż zapoznała się z treścią przedłożonych jej na piśmie przepisów dotyczących statusu bezrobotnego, w tym także art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Nie sposób przyjąć, iż strona nie wiedziała, że od [...]r. jest właścicielem nieruchomości rolnej, a w razie wątpliwości dotyczących składanego pod rygorem odpowiedzialności oświadczenia, związanych z dzierżawieniem gruntów, zobowiązana była domagać się wyjaśnienia jej tych niejasności i uzyskać dokument potwierdzający treść otrzymanego pouczenia.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia norm proceduralnych wskazać należy, iż Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Jak wykazano powyżej ustalenia wynikające z przedłożonych przez stronę dokumentów okazały się wystarczające dla stwierdzenia, że strona nie spełnia wymogów określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a zatem zasady określone w art. 7 i art. 77 k.p.a. nie zostały naruszone. Skoro postępowanie wyjaśniające ograniczyło się wyłącznie do analizy przedłożonych przez stronę dokumentów, to nie sposób twierdzić, że niezapoznanie strony z zebranym materiałem dowodowym mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Wobec powyższego stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zatem skarga strony podlega, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło