II FZ 168/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Gruszczyński, , , po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II Izby Finansowej zażalenia Polskich Kolei (...) sp. z o.o. w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Kr 692/04 odrzucające skargę kasacyjną Polskich Kolei (...) sp. z o.o. w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt I SA/Kr 692/04 w sprawie ze skargi Polskich Kolei (...) sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 5 kwietnia 2004 r., (...) w przedmiocie nadpłaty we wpłatach z zysku za 2002 r. p o s t a n a w i a: 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) oddalić wniosek Polskich Kolei (...) sp. z o.o. w Z. o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Pismem z dnia 7 maja 2004 r. spółka z o.o. Polskie Koleje (...) w Z. złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 5 kwietnia 2004 r. w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie stwierdzenia nadpłaty we wpłatach z zysku za 2002 r. Wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność opisanej na wstępie decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części dotyczącej odsetek, oddalając skargę w pozostałym zakresie. W dniu 11 października 2006 r. Spółka wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, umieszczając obok tytułu pisma adnotację o treści: "Wartość przedmiotu zaskarżenia: brak". Tego samego dnia Spółka uiściła wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł na rachunek bankowy Sądu. Pismem z dnia 20 października 2006 r., na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I, pełnomocnik Spółki został wezwany do podania wartości przedmiotu zaskarżenia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona, w zakreślonym terminie, ponownie wskazała, że przedmiot zaskarżenia nie ma wartości, która mogłaby posłużyć do ustalenia wpisu sądowego. Przedmiotem kontroli sądu bowiem była decyzja kasacyjna. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną. Sąd przyjął, że sprawa dotyczy stwierdzenia nadpłaty we wpłatach z zysku. O odmowie stwierdzenia nadpłaty orzekł Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., a ta decyzja została następnie uchylona decyzją Dyrektora Izby Skarbowej. Zaskarżony akt więc obejmował należność pieniężną w kwocie 240.572,90 zł /należność główna i odsetki/. Skoro pełnomocnik Spółki nie podał wartości przedmiotu zaskarżenia, to skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 49 par. 1, art. 178 i art. 215 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Autorka zażalenia podniosła, że wartość przedmiotu zaskarżenia w tej sprawie nie występuje, gdyż wydano w niej decyzję kasacyjną, która nie rozstrzyga o zgłoszonym żądaniu. W jej ocenie, takie stanowisko ma oparcie w powszechnej praktyce oraz w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2005 r. II FZ 58/05 /ONSAiWSA 2005 Nr 6 poz. 118/. Nie było wobec tego podstaw do zastosowania art. 215 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a strona nie była zobowiązana do podania takiej wartości. Skarga kasacyjna zatem zawierała wszystkie elementy formalne oraz była prawidłowo opłacona, nie było więc uzasadnienia do stosowania procedury uzupełniania jej braków na mocy art. 49 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Gdyby natomiast podana przez stronę wartość przedmiotu zaskarżenia została uznana za nieprawidłową, należało wtedy zastosować art. 218 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wydając zarządzenie o sprawdzeniu tej wartości i określeniu wpisu. Wskutek tego odrzucenie skargi kasacyjnej nastąpiło z naruszeniem art. 178 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wspomniana autorka zauważyła ponadto, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przez sędziego, który uczestniczył, jako sprawozdawca, w wydaniu kwestionowanego skargą kasacyjną wyroku. Daje to podstawy do przypuszczenia, że u podstaw odrzucenia mógł leżeć nie rażący błąd w rozumieniu przepisów o postępowaniu, lecz dążenie do uniemożliwienia kontroli formalnej i merytorycznej zaskarżonego wyroku. W konsekwencji Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów wpisu i zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Nieporozumieniem jest podnoszenie przez autorkę zażalenia okoliczności związanych z faktem, że sędzia, który uczestniczył w wydaniu kwestionowanego skargą kasacyjną wyroku, wydał zaskarżone postanowienie. Uwadze pełnomocnika Spółki umknęło, że w przedmiotowej materii wypowiedział się już niemal dwa lata temu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 23 maja 2005 r. I OPS 3/05 /ONSAiWSA 2005 Nr 6 poz. 110/. Sąd kasacyjny uznał, że sędzia, który brał udział w wydaniu wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, zaskarżonego następnie skargą kasacyjną, nie jest wyłączony na podstawie art. 18 par. 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi od badania w trybie art. 178 tej ustawy, czy skarga kasacyjna spełnia wymagania formalne, w tym od udziału w wydaniu postanowienia o jej odrzuceniu. Trafnie zwrócił na to uwagę organ podatkowy w odpowiedzi na zażalenie, podobnie jak słusznie wskazał na treść par. 57 ust. 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych /Dz.U. nr 169 poz. 1646/. Z przepisów tych wynika obowiązek przedłożenia sprawy sędziemu sprawozdawcy, jeżeli w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej ma być wyznaczone posiedzenie niejawne. Dokonywana w tym trybie ocena skargi kasacyjnej ograniczona jest wyłącznie do kwestii formalnych, a od wydanego w tym przedmiocie postanowienia zawsze przysługuje zażalenie /np. art. 194 par. 1 pkt 7 czy art. 86 par. 3 albo art. 88 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - w zakresie przywrócenia terminu wniesienia takiej skargi/. W tej sytuacji oczywiście bezpodstawne jest sugerowanie, jakoby u podstaw wydania zaskarżonego orzeczenia leżała chęć uniknięcia kontroli wydanego wcześniej wyroku. Zasadne natomiast są zarzuty naruszenia wymienionych w zażaleniu przepisów postępowania. Słusznie bowiem Spółka wskazuje na formalny charakter rozstrzygnięcia organu odwoławczego i wiąże z tym prawidłowe konsekwencje w zakresie wysokości oraz podstawy prawnej określenia wpisu od skargi kasacyjnej. Decyzja kasacyjna, wydana na podstawie art. 233 par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, nie orzeka o zasadności żądania strony, nie może więc być traktowana na równi z decyzją stwierdzającą nadpłatę bądź odmawiającą takiego stwierdzenia. O ile w tych dwóch ostatnich przypadkach organ II instancji odnosi się bezpośrednio do należności pieniężnej, co uzasadnia żądanie wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia, o tyle uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania oznacza jedynie pośredni związek decyzji odwoławczej z należnością pieniężną. Fakt, że decyzja organu I instancji rozstrzygała sprawę co do istoty, nie ma w tej mierze znaczenia, skoro to rozstrzygnięcie organu odwoławczego podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego i to jego treść decyduje o wartości przedmiotu zaskarżenia. W konsekwencji podzielenia wymaga prezentowane wcześniej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko, że wpis od skargi na decyzję kasacyjną ma charakter wpisu stałego /postanowienie NSA z dnia 4 marca 2005 r. II FZ 58/05 - ONSAiWSA 2005 Nr 6 poz. 118 oraz postanowienie NSA z dnia 12 września 2005 r. II FZ 546/05 - nie publ./. Tym samym brak jest podstaw do wskazywania w skardze albo w skardze kasacyjnej wartości przedmiotu zaskarżenia, ponieważ nie zależy od niej wysokość opłaty sądowej /art. 215 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Nie ma więc podstaw do wzywania o jej uzupełnienie /art. 49 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, a także do odrzucenia skargi kasacyjnej z powodu jej niepodania /art. 178 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Słusznie Spółka również twierdzi, że czym innym jest zaniechanie uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej przez niepodanie wartości przedmiotu zaskarżenia, a czym innym wskazanie, że brak jest takiej wartości. Odpowiedź strony na wezwanie do podania wartości przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie powinna spowodować - wobec odmiennego stanowiska Sądu pierwszej instancji - ustalenie tej wartości na podstawie art. 218 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wezwanie do uzupełnienia wpisu o różnicę pomiędzy kwotą uiszczoną przez Spółkę a kwotą - zdaniem tego Sądu - należną. Umożliwiłoby to złożenie przez Spółkę zażalenia /art. 227 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ i weryfikację jego zasadności przez Sąd drugiej instancji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 185 par. 1 w związku z art. 197 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie zasługiwał natomiast na uwzględnienie wniosek Spółki o zasądzenie kosztów postępowania. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego bowiem jest ponoszenie przez strony kosztów związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej /art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. W stosunku do kosztów postępowania zażaleniowego takiego przepisu brak, a zatem nie ma podstaw do ich zasądzenia na rzecz strony "wygrywającej" /por. postanowienie NSA z dnia 18 września 2006 r. II FZ 467/06 - nie publ./. Nie oznacza to jednak, że Spółka pozbawiona jest całkowicie możliwości ich odzyskania, ponieważ w świetle art. 203 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są one częścią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego. Skutkiem tego, jeśli spełnione zostaną pozostałe przesłanki określone w tym przepisie, uprawnione będzie żądanie ich zwrotu od organu podatkowego /por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2006 r. II FZ 746/06 - nie publ./. Wobec powyższego wniosek został oddalony na podstawie art. 199 i art. 209 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.