II FSK 1298/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-11-21
Skład orzekający: Grzegorz Borkowski, Edyta Anyżewska, Włodzimierz Kubiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka, która dokonała wypłat na rzecz zobowiązanego po skutecznym zajęciu wierzytelności przez organ egzekucyjny, może uchylać się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, powołując się na potrzebę wypłaty wynagrodzeń pracownikom zobowiązanego?Ratio decidendi
Spółka, która dokonała wypłat na rzecz zobowiązanego po skutecznym zajęciu wierzytelności przez organ egzekucyjny, nie może uchylać się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, powołując się na potrzebę wypłaty wynagrodzeń pracownikom zobowiązanego. Przesłankami do określenia dłużnikowi wysokości nieprzekazanych wierzytelności są fakt ich zajęcia oraz bezpodstawne uchylanie się od przekazania. Pismo organu egzekucyjnego warunkowo zgadzające się na późniejsze przekazanie kwoty nie niweczy skuteczności zajęcia, a wypłaty na rzecz zobowiązanego, nawet jeśli miały na celu wynagrodzenia pracowników, nie stanowią podstawy prawnej do uchylenia się od przekazania środków organowi egzekucyjnemu.Stan faktyczny
Organ egzekucyjny zajął wierzytelności przysługujące zobowiązanemu od spółki, doręczając jej pięć zawiadomień o zajęciu. Mimo skutecznego zajęcia, spółka wypłaciła zobowiązanemu kwotę 145.682,04 zł, powołując się na troskę o pracowników zobowiązanego i własne interesy. Organ egzekucyjny określił spółce wysokość nieprzekazanych wierzytelności, a Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał to postanowienie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, Sędziowie: NSA Edyta Anyżewska (sprawozdawca), NSA Włodzimierz Kubiak, Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D.[...] Sp. z o.o. z siedzibą we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2007 r. sygn. akt VIII SA/Wa 106/07 w sprawie ze skargi D.[...] Sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D.[...] Sp. z o.o. z siedzibą we W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 120 ( sto dwadzieścia ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 106/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "D." [...] sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 sierpnia 2006 r.
Wskazane orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przeciwko A.K. (zobowiązany), Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zajął wierzytelności przysługujące zobowiązanemu od w/w spółki, doręczając jej skutecznie pięć zawiadomień o zajęciu wierzytelności:
1) zawiadomienie z dnia 17 listopada 2005 r. o zajęciu kwoty 79.402,65 zł zostało doręczone skarżącej dnia 21 listopada 2005 r.
2) zawiadomienie z dnia 21 grudnia 2005 r. o zajęciu kwoty 15.143,51 zł zostało doręczone skarżącej dnia 30 grudnia 2005 r.
3) zawiadomienie z dnia 10 stycznia 2006 r. o zajęciu kwoty 4.118,29 zł zostało doręczone skarżącej dnia 13 stycznia 2006 r.
4) zawiadomienie z dnia 7 lutego 2006 r. o zajęciu kwoty 4.315,94 zł zostało doręczone skarżącej dnia 9 lutego 2006 r.
5) zawiadomienie z dnia 14 lutego 2006 r. o zajęciu kwoty 23.638,80 zł zostało doręczone skarżącej dnia 17 lutego 2006 r.
Pismem z dnia 30 listopada 2005 r. spółka wystąpiła do w/w organu egzekucyjnego "z prośbą o rozłożenie spłaty wymaganej kwoty na 3 lub 4 części, płatne na koniec każdego miesiąca".
Organ egzekucyjny, pismem z dnia 12 grudnia 2005 r., wyraził zgodę na realizację zajęcia wierzytelności w kwocie 79.402,65 zł, zgodnie z wnioskiem skarżącej, pod warunkiem, że należność zostanie uiszczona do dnia 31 marca 2006 r. oraz zostanie wskazana osoba (z podaniem nazwiska i stanowiska służbowego) odpowiedzialna za realizację egzekwowanych należności. Poinformował jednocześnie dłużnika zajętej wierzytelności (spółkę) o konsekwencjach niezrealizowania zajęcia w powyższym terminie, wskazanych w art. 71b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej p.e.a. (ściągnięcie od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej).
Z uwagi na to, że spółka nie wywiązywała się ze swojej propozycji, nie dokonywała żadnych wpłat związanych z zajęciem wierzytelności, nie wskazała osoby odpowiedzialnej za realizację egzekwowanych należności, nie reagowała na kolejne zawiadomienia o zajęciu wierzytelności oraz na ponaglenie z dnia 3 lutego 2006 r., organ egzekucyjny pismem z 29 marca 2006 r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o przeprowadzenie u skarżącej kontroli realizacji dokonanych zajęć wierzytelności, na podstawie art. 71a p.e.a.
W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że skarżącej skutecznie doręczone zostały wszystkie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Mimo to, w okresie od dnia 25 listopada 2005 r. do dnia 26 marca 2006 r. spółka wypłaciła zobowiązanemu w kilku transzach kwotę 145.682,04 zł. Do wypłaty na rzecz zobowiązanego pozostała skarżącej ponadto kwota 72.926,16 zł. W trakcie czynności kontrolnych skarżąca złożyła wyjaśnienia dotyczące przyczyn odstąpienia od obowiązku przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu i wypłacenia zobowiązanemu kwoty 145.682,04 zł. Zdaniem skarżącej, jej działania spowodowane były troską o pracowników zobowiązanego oraz o zachowanie ciągłości wykonywanych przez niego prac, a w konsekwencji troską o ochronę jej interesów, zagrożonych karami za nieterminowe wykonanie powierzonych jej zleceń.
Mając powyższe na uwadze, postanowieniem z dnia 12 maja 2006 r., organ egzekucyjny określił spółce wysokość nieprzekazanych, zajętych wierzytelności w kwocie 126.619,19 zł, stosownie do art. 71a § 9 p.e.a.
Natomiast spornym postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji, powołując się na art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej K.p.a. i art. 18 p.e.a.
Organ odwoławczy podzielił w w/w postanowieniu stanowisko organu pierwszej instancji, iż skarżąca bezpodstawnie uchylała się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętych wierzytelności w ujęciu art. 71a § 9 p.e.a. Niewątpliwie organ egzekucyjny dokonał skutecznie zajęcia wierzytelności na ogólną kwotę 126.619,19 zł (pięcioma zawiadomieniami doręczonymi spółce), co wykazała przeprowadzona kontrola. Po zajęciu tych wierzytelności spółka przekazała zobowiązanemu łącznie 145.682,04 zł. Spółka nie wywiązywała się zatem ze swoich obowiązków związanych ze skutecznym doręczeniem jej zawiadomień o zajęciu wierzytelności, mimo że organ egzekucyjny uwzględnił sytuację gospodarczą strony, o czym świadczy jego zgoda na przekazanie (pierwszej) zajętej wierzytelności (79.402,65 zł) we wskazanym przez spółkę terminie (do dnia 31 marca 2006 r.). Podkreślono przy tym, w nawiązaniu do stanowiska spółki, że interesy pracowników zobowiązanego (z uwagi na które przekazała mu ona zajęte środki pieniężne) chronione były z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 81 § 4 p.e.a., wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy m.in. wypłat na wynagrodzenia za pracę. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że organ egzekucyjny będzie mógł dochodzić od spółki tylko różnicy pomiędzy określoną w zaskarżonym postanowieniu kwotą (126.619,19 zł) oraz kwotą uiszczoną później przez spółkę. Po wydaniu przez organ egzekucyjny postanowienia z dnia 12 maja 2006 r. (w okresie od dnia 19 maja 2006 r. do dnia 2 sierpnia 2006 r.) skarżąca przekazała bowiem organowi egzekucyjnemu łącznie 74.402 zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka zarzuciła ostatnio omówionemu postanowieniu naruszenie:
art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcie sprawy w sposób sprzeczny zarówno z interesem społecznym, jak i słusznym interesem spółki;
art. 71 b p.e.a. poprzez uznanie, że skarżąca "bezpodstawnie" uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, podczas gdy jej postępowanie takich znamion nie zawierało;
art. 81 § 4 p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że interesy pracowników zobowiązanego zabezpieczone były z mocy samej ustawy, podczas gdy realizacja spornych zajęć pozbawiłaby go w rzeczywistości możliwości wypłaty wynagrodzeń, ponieważ zajęte środki trafiłyby wprost na rachunek organu egzekucyjnego;
art. 7 § 3 p.e.a. poprzez zastosowanie wobec spółki środków egzekucyjnych, podczas gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym mógł być wykonany przez zobowiązanego;
art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji "poprzez nietraktowanie w ten sam sposób wszystkich podmiotów prowadzących działalność gospodarczą i utrudnianie skarżącemu prowadzenia takiej działalności oraz kierowanie do niego egzekucji w sytuacji, gdy rzeczywiście zobowiązanym był (...) A. K.".
W związku z strona powyższym wystąpiła o uchylenie w całości zaskarżonych postanowień.
Zdaniem strony błędne jest stanowisko organów, iż dokonała na rzecz zobowiązanego nieuprawnionych wypłat. Trzeba bowiem mieć na względzie pismo organu egzekucyjnego o możliwości przekazania zajętej wierzytelności w terminie do dnia 31 marca 2006 r. Do czasu więc doręczenia spółce kolejnych zawiadomień o zajęciach wierzytelności, tj. do dnia 30 grudnia 2005 r., mogła ona wypłacać zobowiązanemu niezajęte środki (łącznie 93.375,56 zł w okresie od dnia 25 listopada 2005 r. do dnia 29 grudnia 2005 r.). Mogła również wypłacić na rzecz zobowiązanego kwotę 36.358,20 zł w dniu 30 grudnia 2005 r., gdyż zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zostało jej doręczone w godzinach popołudniowych, a wypłaty dokonała w godzinach porannych. Sporne okazać się mogą zatem jedynie wypłaty dokonane przez skarżącą na rzecz zobowiązanego w dniu 8 stycznia 2006 r. (10.648,28 zł) oraz dniu 26 marca 2006 r. (5.300 zł). Zdaniem skarżącej nawet za te wypłaty nie ponosi ona jednak odpowiedzialności, gdyż prolongata terminu płatności zajęcia pierwszej wierzytelności odnosiła się również do kolejnych zajęć. Niezależnie od powyższego spółka podkreśliła, że organ odwoławczy nie dokonał weryfikacji jej twierdzeń dotyczących wypłaty kwoty 145.682,04 zł na poczet wynagrodzeń dla pracowników zobowiązanego (ważne względy społeczne i gospodarcze). Błędne w tym kontekście (w przyczyn wyżej wskazanych) było powołanie się przez organ na treść art. 81 § 4 p.e.a. Organy nie dokonały też żadnych ustaleń, co do ewentualnych wpłat dokonanych przez zobowiązanego na poczet dochodzonych zobowiązań. Końcowo strona podkreśliła, że organ odwoławczy bezpodstawnie uznał, iż przekazana organowi egzekucyjnemu kwota 72.926,16 zł była kwotą dalszych i nowych zobowiązań skarżącej wobec zobowiązanego.
Odpowiadając na skargę, organ podatkowy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Oddalając skargę Sąd wojewódzki zauważył, że bezsporne jest, iż skarżąca w okresie od dnia 25 listopada 2005 r. do dnia 26 marca 2006 r. wypłaciła zobowiązanemu łącznie 145.682,04 zł.
Organ egzekucyjny dokonał natomiast w okresie od dnia 21 listopada 2005 r. do dnia 17 lutego 2006 r. zajęcia wierzytelności pieniężnych na kwotę 126.619,19 zł, prawidłowo zawiadamiając o tym skarżącą doręczonymi jej pięcioma zawiadomieniami.
Zajęcia te odniosły skutek w dacie ich doręczenia dłużnikowi zajętych wierzytelności (spółce), stosownie do art. 89 § 2 p.e.a. Skutek ten polegał na obowiązku wstrzymania płatności długu uprawnionemu z tytułu uprzednio istniejącego zobowiązania, a uprawnionym wierzycielem stał się podmiot wymieniony w tytule wykonawczym. Bez znaczenia jest przy tym, czy należności z tytułu przedmiotowych wierzytelności powstały przed doręczeniem skarżącej zawiadomień o zajęciu wierzytelności, czy też powstały później. Ważne, że istniały, choćby przez krótki okres czasu, po skutecznym doręczeniu skarżącej zawiadomień o zajęciu wierzytelności zobowiązanego, przeciwko któremu prowadzone było postępowanie egzekucyjne.
Skoro po skutecznym zajęciu wierzytelności skarżąca wypłaciła zobowiązanemu kwotę 145.682,04 zł, a po wydaniu przez organ egzekucyjny postanowienia z dnia 12 maja 2006 r. przekazała temu organowi kwotę 74.402 zł, to oczywiste jest, że dysponowała należnościami zobowiązanego o wartości znacznie przewyższającej wysokość egzekwowanej należności (126.619,19 zł).
Sąd podkreślił przy tym, że spółka nie zastosowała się do uzgodnień wyrażonych w piśmie organu z dnia 12 grudnia 2005 r. (przekazanie organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności do dnia 31 marca 2006 r., wskazanie osoby odpowiedzialnej za realizację egzekwowanej należności). Tym samym jej argumentację dotyczącą wspomnianego pisma (o możliwości swobodnego dysponowania wskazanymi przez nią kwotami) Sąd uznał za niezasadną. Zaznaczono przy tym, że pismo to dotyczyło wyłącznie pierwszego zajęcia. Wszelakie wyliczenia skarżącej w tym zakresie nie mają w związku z powyższym znaczenia dla sprawy.
Uzasadnione jest w świetle powyższych ustaleń stanowisko organów, że spółka bezpodstawnie uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności. To zaś stanowi podstawę do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 p.e.a.
Za bezzasadny Sąd uznał również zarzut naruszenia art. 81 § 4 p.e.a. W tym zakresie Sąd podniósł, że spółka niezasadnie przyjmuje, iż w wyniku zajęcia wierzytelności posiada uprawnienia do występowania w roli obrońcy interesów zobowiązanego, a w szczególności jego pracowników. Brak jest bowiem podstawy prawnej do tego, aby dłużnik zobowiązanego podejmował arbitralne decyzje o wypłacie zobowiązanemu należności, pomimo ich zajęcia. Dodatkowo brak jest jakichkolwiek dowodów na to, by wypłaty te były dokonywane (jak twierdzi strona) na rzecz wypłat dla pracowników zobowiązanego.
Nietrafne wreszcie okazały się według Sądu zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji i art. 7 § 3 p.e.a. Spółka nie wykazała, że wystąpiły przesłanki w tym ostatnim przepisie wskazane.
W skardze kasacyjnej od omówionego wyżej wyroku spółka ponowiła zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 K.p.a., art. 71b oraz art. 81 § 4 p.e.a., sposób ich naruszenia określając analogicznie jak w skardze do Sądu pierwszej instancji i wiążąc je z zarzutem naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a. Ponadto zarzucono naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przedstawienie stanu faktycznego niezgodnego z rzeczywistym. Na tej podstawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi wojewódzkiemu, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W motywach skargi kasacyjnej strona podtrzymała argumentację prezentowaną na wcześniejszych etapach sporu. Dodatkowo wskazano, że sanując dostrzeżone przez spółkę uchybienia procesowe organów egzekucyjnych, Sąd przedstawił w konsekwencji stan faktyczny sprawy niezgodny z rzeczywistym, co doprowadziło do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, nie znajdując podstaw do zmiany swojego dotychczasowego stanowiska w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Jak wynika z wywodów środka odwoławczego, w niniejszej sprawie strona uznaje za wadliwą przyjętą w zaskarżonym wyroku podstawę faktyczną rozstrzygnięcia (w zasadzie) z dwóch przyczyn:
- po pierwsze z uwagi na to, że Sąd za prawidłowe uznał ustalenie organów egzekucyjnych, iż pismo z dnia 12 grudnia 2005 r. pozostaje bez wpływu na skuteczność zajęć wierzytelności przysługujących zobowiązanemu wobec spółki i wynikających z tego tytułu obowiązków dłużnika (w szczególności ustanowionych w art. 89 § 1 p.e.a.);
- po wtóre ze względu na to, że Sąd podtrzymał stanowisko organów nieuwzględniające faktu, iż poczynione na rzecz zobowiązanego wypłaty przeznaczone były na wynagrodzenia dla jego pracowników.
Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu rozważań stwierdzić należy, że żadna z tych kwestii (okoliczności) nie ma znaczenia z punktu widzenia prawidłowości rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 71a § 9 p.e.a. (a takie było kontrolowane przez Sąd wojewódzki w zaskarżonym wyroku).
Zgodnie z w/w przepisem (zdanie pierwsze), jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty.
Z przepisu tego wynika, że przesłankami do określenia dłużnikowi wysokości nieprzekazanych (organowi egzekucyjnemu) wierzytelności przysługujących zobowiązanemu są:
- fakt ich zajęcia przez organ egzekucyjny (w stosownym trybie);
- bezpodstawne uchylanie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
W zakresie pierwszej przesłanki należy wskazać, że w niniejszej sprawie okoliczność zajęcia wierzytelności zobowiązanego, przysługujących mu wobec skarżącej spółki, pięcioma zawiadomieniami doręczonymi spółce w okresie od dnia 21 listopada 2005 r. do dnia 17 lutego 2006 r., jest niewątpliwa i w istocie nie jest kwestionowana przez stronę.
Natomiast fakt, że organ egzekucyjny wyraził w piśmie z dnia 12 grudnia 2005 r. zgodę (warunkowo) na przekazanie kwoty pierwszego zajęcia do dnia 31 marca 2006 r. nie niweczył skuteczności ani tego zajęcia wierzytelności, ani kolejnych, co de facto usiłuje wykazać spółka podnosząc, że była uprawniona do dokonywania wypłat wierzytelności na rzecz zobowiązanego. Takie stanowisko nie znajduje potwierdzenia w jednoznacznej treści art. 89 § 1 i § 2 (zdanie pierwsze) p.e.a. Pierwszy z w/w przepisów zakazuje uiszczania zobowiązanemu kwoty zajętej wierzytelności bez zgody organu egzekucyjnego (której nie było, bowiem organ wyraził zgodę jedynie na późniejsze przekazanie mu zajętych wierzytelności – por. karta nr 35 akt administracyjnych sprawy). Natomiast zgodnie z drugim, zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1.
Na marginesie zaś zauważyć w tym miejscu trzeba, że spółka nie ma żadnych podstaw aby się powoływać na wspomnianą okoliczność (pismo z dnia 12 grudnia 2005 r.). Po pierwsze bowiem, uzgodnienia z w/w pisma wynikające (między stroną a organem egzekucyjnym) nie miały wyraźnych podstaw prawnych. Po wtóre zaś, organ wyraził zgodę na późniejsze przekazanie kwoty wierzytelności warunkowo (wierzytelność miała być przekazana przez spółkę w określonym terminie i dłużnik miał wskazać osobę za to odpowiedzialną), zaś strona się do wskazanych warunków (zawieszających) nie zastosowała. Zdaniem Sądu kasacyjnego, brak realizacji przez spółkę warunków ustanowionych przez organ egzekucyjny, czynił tę czynność bezskuteczną (por. art. 89 K.c.).
Mając powyższe na uwadze bez komentarza pozostawić można wywody środka odwoławczego (bazujące na w/w okoliczności) dotyczące wyliczeń spółki w zakresie kwot, którymi mogła kolejno dysponować (wypłacając je na rzecz zobowiązanego).
Odnosząc się do drugiej, w/w przesłanki wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 71a § 9 p.e.a., zauważyć trzeba, że bezsporne jest, iż skarżąca w okresie od dnia 25 listopada 2005 r. do dnia 26 marca 2006 r. wypłaciła zobowiązanemu łącznie 145.682,04 zł. W czasie więc, kiedy organ egzekucyjny zajął wierzytelności przysługujące zobowiązanemu od spółki, ta dokonywała na rzecz zobowiązanego wypłat. Przekazywała zatem kwoty wierzytelności zobowiązanemu (spłacając wobec niego długi) a nie organowi, bez zgody tego ostatniego. Okoliczność uchylania się skarżącej od przekazania zajętej wierzytelności organowi nie jest w konsekwencji wątpliwa. Pozostaje do przesądzenia kwestia "bezpodstawności" tego działania.
W orzecznictwie przyjmuje się, iż podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu – w rozumieniu w/w przepisu – mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia itp.) – por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007 r. (sygn. akt I FSK 984/06, Lex nr 364771). Spółka nie wskazała, na żadną okoliczność tego typu. Przeciwnie, powody jej działania, przez nią przytaczane (zapewnienie wynagrodzeń pracownikom zobowiązanego i tym samym zabezpieczenie własnych interesów), przemawiały jej zdaniem za wykonaniem zobowiązań względem wierzyciela. Należy w konsekwencji uznać, że strona nie wskazała żadnej podstawy prawnej nieprzekazania organowi wymaganych kwot. W cytowanym wyroku wyjaśniono natomiast również, że pojęcie "bezpodstawnie uchyla się" oznacza tyle, co "bez podstawy prawnej" (który to pogląd Sąd w obecnym składzie w pełni podziela).
W związku z tym, że wskazywane przez skarżącą przyczyny przekazania zajętych wierzytelności bezpośrednio zobowiązanemu (a nie organowi egzekucyjnemu) nie mają wpływu na ustalenie co do bezpodstawności uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi, zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z w/w przepisami K.p.a., normującymi zasady postępowania dowodowego (poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie tychże okoliczności), należało uznać za niezasadne.
Z analogicznych przyczyn za nietrafny należało uznać zarzut naruszenia art. 81 § 4 p.e.a. Skoro cel, na jaki miały zostać przeznaczone kwoty wypłacone przez spółkę zobowiązanemu (wynagrodzenia pracownicze), nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek wydania postanowienia określonego w art. 71a § 9 p.e.a., rozważania w tym zakresie nawiązujące do treści art. 81 § 4 p.e.a. (przepis ten pozwala na wypłatę z rachunku bankowego bieżących wynagrodzeń za pracę mimo zajęcia wierzytelności z tego rachunku) należy uznać za bezprzedmiotowe.
Zarzut naruszenia art. 71b p.e.a. nie jest natomiast uzasadniony dlatego, że Sąd wojewódzki nie mógł oceniać i nie oceniał w niniejszej sprawie zastosowania tego przepisu przez organy egzekucyjne. Przedmiotem kontroli sądowej było postanowienie organu odwoławczego wydane w trybie art. 71a § 9 p.e.a. Czynności określone w art. 71b p.e.a. (wystawienie tytułu wykonawczego, ściągnięcie zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej) organ egzekucyjny podejmuje dopiero w następstwie tego postanowienia. Granice niniejszej sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 P.p.s.a. wyznacza stosunek administracyjno-prawny będący przedmiotem zaskarżonego do Sądu postanowienia organu odwoławczego, toteż czynności egzekucyjne, które stanowią jego następstwo, nie są objęte kontrolą sądowoadministracyjną. Dotyczy ona postępowania organów w zakresie wydania orzeczenia wskazanego w art. 71a § 9 p.e.a., a więc poprzedzającego zastosowanie art. 71b p.e.a.
Niezasadny był wreszcie zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Stan sprawy został przez Sąd wojewódzki przedstawiony prawidłowo. Sąd wskazał (prawidłowe) ustalenia faktyczne, które przyjął za podstawę zaskarżonego wyroku (s. 7-9 uzasadnienia wyroku).
Mając powyższe na uwadze orzeczono o oddaleniu skargi kasacyjnej, stosownie do art. 184 P.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono z uwzględnieniem treści art. 204 pkt 1 w zw. z art. 209 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło