II GSK 389/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Biernat (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Maria Jagielska Protokolant Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. A. Spółki z o.o. w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 kwietnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 208/07 w sprawie ze skargi L. A. Spółki z o.o. w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2004 r. znak: [...] w przedmiocie przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy postanawia: oddalić skargę kasacyjną Zaskarżonym skargą kasacyjną postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2007 r., sygn. VI SA/Wa 208/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę L. A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na zawartą w piśmie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] decyzję administracyjną w przedmiocie przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy. Sąd pierwszej instancji przedstawiając w uzasadnieniu orzeczenia stan sprawy podał, że decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. Urząd Patentowy RP, działając na podstawie art. 44 i art. 54 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), dalej: ustawa o znakach towarowych, zarejestrował na rzecz D. C. Sp. z o.o. w W. (obecnie: L. P. S.A. w W.), z pierwszeństwem od 5 maja 1994 r., znak towarowy przestrzenny [...] do oznaczania pieczywa cukierniczego w klasie towarowej 30. Pięciu producentów wytwarzających ciastka według zastrzeżonego znaku, w tym Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjno-Handlowe "C." Sp. z o.o. w B. i "L. A." Sp. z o.o. w W., złożyło do Urzędu Patentowego RP wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji wyżej wymienionego znaku towarowego. Ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2003 r. Urząd Patentowy RP, działając na podstawie 7 i art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych w związku z art. 315 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508 ze zm.), dalej: p.w.p., oraz art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., unieważnił prawo ochronne na przedmiotowy znak. Wyrokiem z dnia 18 października 2004 r., sygn. akt 6 II SA 3199/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki L. P. na powyższą decyzję Urzędu Patentowego RP. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 czerwca 2005 r., sygn. akt II GSK 92/05 skargę kasacyjną od wymienionego wyroku Sądu pierwszej instancji oddalił. W dniu [...] lipca 2004 r. Urząd Patentowy wystosował do L. P. S.A. pismo (znak: [...]) o treści: "Urząd Patentowy RP przedłuża prawo ochronne na znak towarowy zarejestrowany pod nr [...] na następny dziesięcioletni okres ochrony tj. do dnia 2014-05-05". Po powzięciu przez Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjno-Handlowe "C." spółki z o.o. oraz L. A. spółki z o.o. informacji o powyższym piśmie, obie spółki, działając na podstawie art. 52 § 4 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 oraz art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., skierowały do Urzędu Patentowego RP wezwania do usunięcia naruszenia prawa, poprzez uchylenie czynności organu polegającej na przedłużeniu prawa ochronnego na znak towarowy [...], a następnie wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargi na powyższą czynność. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2185/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił jako niedopuszczalne wyżej wymienione skargi (po uprzednim połączeniu spraw). Według Sądu pierwszej instancji, stanowisko Urzędu Patentowego zawarte w skierowanym do uprawnionego z rejestracji znaku towarowego piśmie z dnia [...] lipca 2004 r., zawierając informację o przedłużeniu prawa ochronnego na dalszy dziesięcioletni okres, nie było aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). W opinii Sądu, sporne pismo posiadało jedynie walor formalnego zaświadczenia, o którym mowa w art. 217 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., jednakże niezgodnego ze stanem rzeczywistym. Zaświadczenie takie mogłoby stanowić przedmiot kontroli sądu administracyjnego, stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., z tym jednak zastrzeżeniem, że zachodzić musiałaby sytuacja określona w art. 219 k.p.a. tj. organ w drodze postanowienia odmówiłby wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego L. A. sp. z o.o. (nazywana dalej również spółką) zaskarżyła w całości powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia 12 września 2006 r., sygn. akt II GSK 71/06 (sprostowanym postanowieniami z dnia 28 grudnia 2006 r. oraz 22 marca 2007 r.) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił charakter stanowiska Urzędu Patentowego RP odnoszącego się do przedłużenia okresu ochronnego na sporny znak towarowy. Odrzucając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał oceny stanowiska organu z punktu widzenia formalnoprawnego, lecz w istocie dokonał jego merytorycznej oceny. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji analiza przepisów całego art. 153 p.w.p. prowadzi do wniosku, że przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy wymaga wydania przez Urząd Patentowy stosownego aktu uzewnętrzniającego jego stanowisko w tym przedmiocie. Skoro bowiem "na wniosek uprawnionego" okres ochrony "może zostać przedłużony", a nie "ulega przedłużeniu", to przedłużenie okresu ochrony wymaga podjęcia i wyrażenia stanowiska przez organ w tym przedmiocie. Nie ma podstaw normatywnych w art. 153 p.w.p. do uznania, że sama czynność złożenia wniosku przez uprawnionego przedłuża okres ochrony na kolejne dziesięć lat, chyba że została wydana decyzja o odmowie przedłużenia tego prawa, jak to błędnie przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny. Skoro odrzucenie skargi nastąpiło przede wszystkim na skutek błędnego stanowiska Sądu pierwszej instancji, że dochodzi do przedłużenia prawa ochronnego z mocy prawa na skutek samego złożenia przez uprawnionego wniosku zgodnie z art. 183 ust. 4 i 5 p.w.p., zaś Urząd Patentowy nie wydaje w tym przedmiocie żadnego aktu i nie podejmuje żadnych innych czynności materialno-technicznych w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. to, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna miała uzasadnione podstawy. Ponownie rozpoznając sprawę, postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę L. A. sp. z o.o. na zawartą w piśmie Urzędu Patentowego z dnia [...] lipca 2004 r. decyzję w przedmiocie przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji przypomniał, że w świetle stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego i dokonanej przez ten Sąd wykładni wskazanych przepisów p.w.p. - wykładni, którą stosownie do art. 190 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany - nie może budzić wątpliwości, iż uwzględnienie wniosku o przedłużenie przez Urząd Patentowy prawa ochronnego na znak towarowy następuje przez wydanie decyzji administracyjnej, stosownie do art. 153 ust. 3 p.w.p. w zw. z art. 144, art. 153 ust. 2 i art. 168 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Jak zauważył Sąd pierwszej instancji, skierowane do uprawnionego spółki L. P. pismo z dnia [...] lipca 2004 r. jest w swej treści jednoznaczne. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznać należało, że decyzję administracyjną w rozpoznawanej sprawie stanowiło pismo z dnia [...] lipca 2004 r. Według Sądu pierwszej instancji, okoliczność zakwestionowania zawartej w wymienionym piśmie decyzji administracyjnej - w świetle przepisów p.p.s.a. oraz p.w.p. - nie mogło jednak skutkować dopuszczalnością złożonej w rozpoznawanej sprawie skargi. Sąd stwierdził, że wynikający z art. 52 § 1 p.p.s.a. tryb zaskarżenia wydanej w sprawie decyzji nie został przez stronę wyczerpany, albowiem gdyby przyjąć, że charakter wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy miało pismo z dnia 29 listopada 2004 r. zawierające wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, to nie można nie zauważyć, iż Urząd Patentowy na to pismo w ogóle nie udzielił odpowiedzi. Tym samym nie doszło do wyczerpania środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a. Za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mogło też być uznane wcześniejsze pismo z dnia 15 września 2004 r., w którym skarżąca zwróciła się do organu o wyjaśnienie problemu podstawy przedłużenia ochrony, ponieważ Urząd Patentowy nie podjął decyzji w sprawie tej prośby. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, L. A. sp. z o.o. zaskarżyła w całości powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 244 ust. 1 w związku z art. 235 ust. 2 p.w.p. poprzez błędne przyjęcie, że spółka L. A. była stroną w postępowaniu w sprawie przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy [...], tj. naruszenie zaskarżonym orzeczeniem prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., 2. art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarżącej przysługiwałaby skarga w niniejszej sprawie dopiero po wyczerpaniu innych środków zaskarżenia (po wcześniejszym wystąpieniu z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy), tj. naruszenie zaskarżonym orzeczeniem przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., 3. art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, mimo że w sprawie zachodziły przesłanki zastosowania tego przepisu, tj. naruszenie zaskarżonym orzeczeniem przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2. Uzasadniając postawione zarzuty, wnosząca skargę kasacyjną wyjaśniła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie przyjął, że spółce L. A. przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na decyzję w przedmiocie przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy, albowiem stanowisko to jest sprzeczne z treścią art. 235 ust. 2 p.w.p. (w związku z art. 244 ust. 1 p.w.p.), zgodnie z którym stroną w postępowaniu przed Urzędem Patentowym w sprawie uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji jest zgłaszający. Spółce L. A. nie przysługiwał z tego względu w rozpoznawanej sprawie status strony, a tym samym - co istotne dla uzasadnienia zarzutu zawartego w punkcie 2 skargi kasacyjnej - nie przysługiwały jej żadne środki zaskarżenia określone w art. 244 p.w.p. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 50 § 1 p.p.s.a., skarżąca spółka podała, że powołany przepis winien zostać przez Sąd pierwszej instancji zastosowany w niniejszej sprawie, albowiem tylko w ten sposób rozwiązany mógłby zostać "swoisty paradoks prawny" związany, zdaniem skarżącej, z tym, iż z jednej strony sporna decyzja Urzędu Patentowego dotyczyła interesu prawnego skarżącej spółki, z drugiej zaś strony wymieniona powyżej regulacja zawarta w Prawie własności przemysłowej pozbawiła skarżącą spółkę wszelkich innych możliwości działania, które prowadziłyby do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjno-Handlowe "C." spółka z o.o. podtrzymało argumentację wyrażoną w rozpoznawanej sprawie przez wnoszącego skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej odnoszą się do obu podstaw. Pierwszy zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczył niezasadnego, zdaniem skarżącego, przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że spółka L. A. nie wyczerpała środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi, co jest wymagane przez art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Zarzut ten wiąże się z zawartym w skardze kasacyjnym zarzutem naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, a mianowicie art. 244 ust. 1 w związku z art. 235 ust. 2 p.w.p. poprzez błędne przyjęcie, że spółka L. A. była stroną w postępowaniu w sprawie przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy [...]. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty te są zasadne. Według art. 235 ust. 2 p.w.p. stroną w postępowaniu przed Urzędem Patentowym w sprawie uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji jest zgłaszający. Oznacza to, że ustawodawca sformułował tu normę specjalną (lex specialis), odstępując od ogólnych kryteriów przyznawania statusu strony w postępowaniu administracyjnym, sformułowanych w art. 28 k.p.a., a odnoszących się do legitymowania się przez dany podmiot interesem prawnym, wynikającym z norm prawa materialnego. Należy przyjąć, że art. 235 ust. 2 p.w.p. dotyczy także postępowania w sprawie przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy. Stosownie do art. 244 ust. 1 p.w.p. od decyzji Urzędu Patentowego stronie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Stronę należy rozumieć tutaj niewątpliwie w nawiązaniu do art. 235 ust. 2 p.w.p. Legitymacja do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ przysługuje zatem jedynie zgłaszającemu, a nie innym podmiotom. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie nie występowała przeszkoda, wynikająca art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżącemu nie służyły bowiem w postępowaniu przez Urzędem Patentowym środki zaskarżenia. Kolejny zarzut zawarty w skardze kasacyjnej dotyczył naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i które miało polegać na odmowie zastosowania art. 50 § 1 p.p.s.a. Zarzut powyższy wiąże się z twierdzeniem skarżącej, że ma ona interes prawny w zaskarżeniu decyzji Urzędu Patentowego do sądu administracyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten nie jest zasadny. Sąd w obecnym składzie podziela pogląd reprezentowany w literaturze i orzecznictwie (por. wyrok NSA z 21 listopada 2006 r., sygn. akt II GSK 227/06), że art. 50 § 1 p.p.s.a. kreuje nowy rodzaj interesu prawnego w prawie administracyjnym. Jego treścią jest uprawnienie do żądania przeprowadzenia przez sąd administracyjny kontroli zgodności z prawem danego aktu lub czynności organow administracji publicznej. Zakres podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie musi się zatem pokrywać z zakresem podmiotów mających status strony w postępowaniu administracyjnym. W niniejszej sprawie należy jednak uwzględnić treść art. 248 p.w.p. Stosownie do tego przepisu, na decyzje oraz postanowienia Urzędu Patentowego stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pojęcie strony należy rozumieć w tym kontekście z uwzględnieniem art. 235 ust. 2 p.w.p. Wynika stąd, że podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję Urzędu Patentowego jest jedynie zgłaszający, a nie inne podmioty mające interes prawny. Norma zawarta w art. 248 p.w.p. stanowi zatem lex specialis wobec art. 50 § 1 p.p.s.a. (por. też T. Kiełkowski, Strona i uczestnicy w postępowaniu patentowym, Przegląd Prawa Handlowego, nr 8/2005, s. 40-41). Mając na uwadze wyżej wskazane względy, wniesienie skargi przez L. A. Sp. z o.o. było w niniejszej sprawie niedopuszczalne, stąd też skarga ta podlegała odrzuceniu (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, ze zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiadało prawu i postanowił oddalić skargę kasacyjną na zasadzie art. 184 p.p.s.a.