I SA/Gl 24/07
WyrokWSA w Gliwicach2007-06-28
Skład orzekający: Ryszard Mikosz, Anna Wiciak, Krzysztof Winiarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny jest uprawniony do zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi, jeśli podany przez wierzyciela adres zobowiązanego nie jest jego faktycznym adresem zamieszkania, a postępowanie egzekucyjne nie zostało jeszcze wszczęte?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny jest uprawniony do zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi, jeżeli tytuł ten nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym nie zawiera prawidłowego adresu zamieszkania zobowiązanego. Obowiązek podania właściwego i aktualnego adresu miejsca zamieszkania zobowiązanego spoczywa na wierzycielu i nie może być przerzucony na organ egzekucyjny. Brak możliwości skutecznego doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu z powodu podania nieprawidłowego adresu uzasadnia zwrot tytułu na podstawie art. 29 § 2 tej ustawy, zwłaszcza gdy postępowanie egzekucyjne nie zostało jeszcze wszczęte.Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wystawił tytuły wykonawcze na D. K. w celu egzekucji należności. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. dokonał zwrotu tych tytułów, stwierdzając, że zobowiązany nie mieszka pod wskazanym adresem, wyjechał za granicę, a jego matka sprzedała mieszkanie. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie o zwrocie. ZUS złożył skargę, zarzucając organom naruszenie przepisów poprzez nieuzasadniony zwrot tytułów wykonawczych i nieustalenie wszystkich okoliczności sprawy, podnosząc, że adres zameldowania jest jednocześnie adresem zamieszkania, a wyjazd za granicę może mieć charakter tymczasowy.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz, Sędzia NSA Anna Wiciak, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski (spr.), Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. oddala skargę.
Postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. dokonał zwrotu [...] szt. tytułów wykonawczych wystawionych na zobowiązanego D. K., obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ egzekucyjny stwierdził, że w toku czynności podejmowanych przez tenże organ stwierdzono, że zobowiązany nie mieszka i nie przebywa pod adresem wskazanym przez właściciela. Matka zobowiązanego udzieliła informację, że syn wyjechał za granicę. Podkreślono również, że w miesiącu wdania postanowienia (tj. w [...] r.) matka zobowiązanego sprzedała mieszkanie.
Na powyższe postanowienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych złożył zażalenie. Wierzyciel stwierdził, że tytuły wykonawcze zostały wystawione prawidłowo na adres zamieszkania zobowiązanego, a [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. nadał tym tytułom klauzulę o skierowaniu ich do egzekucji. Zdaniem wierzyciela stwierdzenie przez organ egzekucyjny faktu, że zobowiązany pod wskazanym adresem nie mieszka w oparciu o jedną relację poborcy skarbowego, który dowiedział się od matki dłużnika, że ten wyjechał za granicę, a ona mieszkanie sprzedała jak również, że nie utrzymują ze sobą kontaktów, bez sprawdzenia tych okoliczności w inny sposób, nie daje podstaw do zwrotu tytułów wykonawczych.
Wierzyciel zarzucił organowi egzekucyjnemu, że nie wykorzystał wszystkich przysługujących mu uprawnień wynikających z art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uzyskanie informacji i wyjaśnień od uczestników postępowania, organów administracji publicznej, jednostek organizacyjnych im podległych, i innych podmiotów jak również nie zebrał żadnych informacji o składnikach majątku D. K.. ZUS O/ S. powołał się na art.41 kodeksu postępowania administracyjnego mówiący o obowiązku powiadamiania organów administracji publicznej o każdej zmianie adresu w toku postępowania w przeciwnym razie rodzi to skutki doręczenia oraz przytoczył art.43 i 44 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zobowiązujący do podania aktualnego adresu.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B..
W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby podniósł, że w myśl założeń art. 26 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.
Mając na uwadze powyższy stan prawny Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że bezsprzecznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wystawił wobec Pana D. K. tytuły wykonawcze, zawierające wszystkie elementy wymienione w art. 27 ustawy egzekucyjnej, jednakże niemożność wszczęcia na ich podstawie egzekucji (brak właściwego adresu zobowiązanego) musiała skutkować ich zwrotem, w trybie art.29 ustawy egzekucyjnej.
Zobowiązany bowiem, mimo zameldowania nie tylko nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, ale w ogóle nie przebywa na terenie kraju, co automatycznie wyklucza dokonanie jakichkolwiek czynności egzekucyjnych.
Zwrócono też uwagę, że niewszczęcie postępowania egzekucyjnego, wyklucza na gruncie art. 36 ustawy egzekucyjnej, dokonywanie przez organ egzekucyjny jakichkolwiek czynności egzekucyjnych, gdyż jest to możliwe jedynie w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co w odniesieniu do zobowiązanego nie miało miejsca.
Za bezzasadne uznano powoływanie się wierzyciela na art. 41 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego to strona postępowania ma obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie adresu, gdyż to dotyczy zachowań ubezpieczonego wobec ubezpieczyciela , którym w tym przypadku jest ZUS O/S., będący w rozumieniu ustawy egzekucyjnej wierzycielem, zlecającym jedynie przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec konkretnego zobowiązanego.
Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skargę złożył Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w S.. W skardze zarzucił postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej :
1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci nieuzasadnionego zwrotu tytułów wykonawczych, tj. art.29 § 2 w związku z art. 27§ 1 i ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;
2) nieustalenie wszystkich okoliczności sprawy.
Skarżący wskazał, że sporną kwestią jest czy podany przez wierzyciela adres zobowiązanego jest tym, o którym mowa w art. 27§ 1 pkt 2 ustawy. Podał, że Dyrektor Izby Skarbowej stoi na stanowisku, że nie, albowiem w tytule wykonawczym powinien się znaleźć adres nie zameldowania, a zamieszkania zobowiązanego i jeśli adres okaże się nieprawidłowy to jest to równoznaczne z jego brakiem.
Zdaniem skarżącego takie stanowisko jest nieprawidłowe, bowiem art. 27 ustawy odnosi się do wymagań formalnych tytułu wykonawczego, a te są w niniejszej sprawie spełnione. Adres podany przez wierzyciela jest adresem zameldowania podanym przez zobowiązanego w trybie art. 41 KPA oraz art. 43 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie oznacza to, wbrew stanowisku organu egzekucyjnego, że adres ten nie jest adresem zamieszkania. Skarżący podkreślił, że jedyne co ustalił egzekutor to okoliczność, że adres podany przez wierzyciela nie był w chwili dokonywania czynności miejscem jego pobytu. Nie jest to równoznaczne z tym, że podany adres nie jest miejscem zamieszkania zobowiązanego. Skarżący powołał się na art. 25 k.c. mający tu jego zdaniem zastosowanie, który mówi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której ta osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu, a wyjazd zobowiązanego jeśli w rzeczywistości ma miejsce może mieć wyłącznie tymczasowy charakter, zatem istotne jest gdzie ma on i chce mieć swoje centrum życiowe, a to nie było przedmiotem ustaleń organu egzekucyjnego.
W dalszej części uzasadnienia wierzyciel zarzucił, że ustalenia dokonane przez organ egzekucyjny budzą poważne wątpliwości, albowiem zostały dokonane jedynie na podstawie rozmowy z matką zobowiązanego i skarżący sugeruje, że zobowiązany unika egzekucji, a wręcz się przed nią ukrywa. Zatem zeznania matki będącej jego osobą najbliższą są mało wiarygodne i powinny być zweryfikowane na podstawie innego , obiektywnego źródła.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., oraz o zasądzenie kosztów postępowania od organu egzekucyjnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie, w świetle regulacji art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie narusza prawa w stopniu uprawniającym Sąd do wyeliminowania go z obrotu prawnego.
Istotą zainicjowanego skargą sporu sądowoadministracyjnego jest rozstrzygnięcie kwestii, czy Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., jako organ egzekucyjny, był uprawniony w rozpatrywanym przypadku do zwrotu wierzycielowi (Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych) tytułów egzekucyjnych, przekazanych mu do realizacji w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.). Sporny problem dotyczy zasadniczo ustalenia zakresu obowiązków wierzyciela i organu egzekucyjnego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, w kwestii ustalenia miejsca zamieszkania zobowiązanego.
Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Stosownie natomiast do § 5 tego artykułu wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (pkt 1) lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (pkt 2).
Z powołanego wyżej przepisu niezbicie wynika, iż dla skuteczności wszczęcia egzekucji administracyjnej wymagane jest doręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu, chyba że wcześniej dłużnik otrzymał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. W rozpatrywanym przypadku do żadnego z tych przypadków nie doszło, a więc postępowanie egzekucyjne nie zostało wszczęte. Stąd też, jak już zaznaczono, dokonywana przez Sąd weryfikacja dotyczyć może wyłącznie oceny czynności podejmowanych zarówno przez wierzyciela, jak i organ egzekucyjny przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1). Tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, który musi odpowiadać określonym w art. 27 ustawy egzekucyjnej wymogom formalnym. Niespełnienie wymogów określonych w art. 27, stanowi jedną z prawnych podstaw zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 10).
W art. 27 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej ustawodawca postanowił, iż tytuł egzekucyjny zawiera między innymi wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu. W przepisie tym zawarty został zatem wyraźny nakaz wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym adresu zobowiązanego. Zdaniem Sądu przez "adres zobowiązanego" należy rozumieć miejsce jego faktycznego zamieszkania. Na kwestię tę zwrócił zresztą uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 11 maja 2004 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 992/03 (POP2005/6/147), akcentując iż chodzi o "adres miejsca zamieszkania" zobowiązanego. Podkreślono dodatkowo, co rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający aprobuje, że omawiana regulacja zharmonizowana jest z treścią art. 22 § 2 analizowanej ustawy, który również (odpowiednio, w rozważanym kontekście) stanowi o miejscu zamieszkania lub (o) siedzibie zobowiązanego.
Sąd nie podzielił tezy zawartej w uzasadnieniu skargi, iż "adres podany przez wierzyciela jest jego (tzn. zobowiązanego) adresem zameldowania, podanym wierzycielowi w trybie art. 41 K.p.a. oraz art. 43 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.)".
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że adres zameldowania niekoniecznie musi być w praktyce tożsamy z adresem faktycznego zamieszkania osoby fizycznej. Sąd zgadza się ze stroną skarżącą, iż wobec braku stosownych uregulowań w ustawie egzekucyjnej oraz k.p.a. (do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. odsyła art. 18 ustawy egzekucyjnej), zastosowanie ma art. 25 kodeksu cywilnego, wg którego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W tych warunkach samo zameldowanie na pobyt stały nie jest jednoznaczne z faktycznym zamieszkaniem konkretnej osoby fizycznej w określonym czasie i w miejscu, w którym jest ona zameldowana. Zresztą zameldowanie jest czynnością materialno-techniczną mającą charakter deklaratoryjny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 listopada 2004 r., sygn. akt I SA/3199/02). Zresztą na powiązanie określenia "adres" zobowiązanego z miejscem jego pobytu wskazuje również treść art. 36 § 3 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym to przepisem zobowiązany, przeciwko któremu wszczęto postępowanie egzekucyjne, jest obowiązany do powiadomienia, w terminie 7 dni organu egzekucyjnego o każdej zmianie swego pobytu, trwającej dłużej niż jeden miesiąc.
Niezasadne również jest powoływanie się przez stronę skarżącą na treść art. 41 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu (§ 1). W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§ 2).
Przede wszystkim należy zaznaczyć, iż powołany przepis wyznacza obowiązek strony (jej przedstawiciela, pełnomocnika) zawiadomienia organu administracji o zmianie swego adresu "w toku postępowania", a zatem po jego wszczęciu. Jak zaznaczono we wcześniejszych rozważaniach, postępowanie egzekucyjne (stanowi ono odrębny od wymiarowego rodzaj postępowania) nie zostało w rozpatrywanym przypadku wszczęte. Przepis art. 41 § 1 k.p.a. nie ma więc w sprawie zastosowania. Dodać przy tym należy, że doręczenie na dotychczasowy adres, bez uprzedniego pouczenia strony o jej obowiązku informowania organu o każdej zmianie adresu, nie może zostać uznane za skuteczne (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1756/05). Ta ostatnia teza znajduje potwierdzenie w treści art. 27 § 1 pkt 8 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym tytuł wykonawczy zawiera stosowne pouczenie zobowiązanego o obowiązku powiadamiania organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu i o skutkach zaniechania tego obowiązku (tj. możliwość nałożenia kary pieniężnej). Negatywne dla zobowiązanego skutki niezawiadomienia organu o zmianie miejsca zamieszkania można więc wywodzić dopiero wówczas, gdy tytuł wykonawczy temu zobowiązanemu został doręczony, a jak wcześniej wykazano nie miało to miejsca. Po wtóre odwoływanie się do treści art. 41 k.p.a., jest o tyle niezasadne, że podobną regulację zawiera również ustawa egzekucyjna. Chodzi o powołany wcześniej art. 36 § 3. Przepis ten także odnosi się do obowiązków zobowiązanego, w wypadku zmiany przez niego miejsca pobytu, po wszczęciu postępowania egzekucyjnego.
Z kolei art. 43 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, na który również powołuje się strona skarżąca, zamieszczony w rozdziale 4 ustawy pt. "Zgłoszenia do ubezpieczenia, prowadzenie kont i rejestrów oraz zasady rozliczania składek i zasiłków", dotyczy obowiązków płatnika składek. Z treści tego przepisu w żaden sposób natomiast nie można wywieść obowiązków organu egzekucyjnego, czy też samego zobowiązanego w kwestii ustalenia (wskazania) miejsca zamieszkania tego ostatniego, dla potrzeb egzekucji określonego w orzeczeniu wymiarowym obowiązku i to po zakończeniu postępowania wymiarowego.
Strona skarżąca, akcentując, iż dla ustalenia miejsca zamieszkania zobowiązanego konieczne jest stwierdzenie, gdzie ma on i chce mieć swoje centrum życiowe, zarzuca jednocześnie, że nie było to przedmiotem ustaleń organu egzekucyjnego. Z powyższego wywodu skargi wynika, iż strona skarżąca przesuwa na organ egzekucyjny ciężar ustalenia miejsca zamieszkania zobowiązanego.
Tego rodzaju rozumowanie należy uznać za niezasadne. Jak już wcześniej zaznaczono wskazanie adresu miejsca zamieszkania zobowiązanego, w podanym wyżej rozumieniu, to jeden z obligatoryjnych wymogów formalnych tytułu wykonawczego, określony w art. 27 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej. Miejsce zamieszkania zobowiązanego decyduje z kolei co do zasady o właściwości miejscowej organu egzekucyjnego (art. 22 § 2). Naruszenie przez wierzyciela wymogów formalnych, wynikających z art. 27, co do treści tytułu wykonawczego, stanowi samodzielną podstawę wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji (art. 33 pkt 10).
W konsekwencji powyższych rozważań Sąd stoi na stanowisku, iż przepis art. 27 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, określający m.in. wymóg wskazania w tytule wykonawczym adresu zobowiązanego, wyznacza obowiązek wierzyciela podania właściwego i aktualnego w momencie wydawania tego tytułu adresu miejsca zamieszkania osoby fizycznej, rozumianego jako miejsce (miejscowość, dom lub lokal), w którym osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Obowiązku tego wierzyciel nie może przerzucać na organ egzekucyjny.
Gdyby bowiem adres faktycznego miejsca zamieszkania zobowiązanego różnił się od podanego przez wierzyciela w tytule wykonawczym, oznaczałoby to, iż tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej, co również mogłoby rzutować na właściwość miejscową organu egzekucyjnego. Istotą zatem obowiązku wynikającego z art. 27 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej jest m.in. wskazanie przez wierzyciela miejsca zamieszkania zobowiązanego, by tytuł wykonawczy mógł mu zostać skutecznie doręczony przez organ egzekucyjny.
Zgodnie z art. 36 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny może wprawdzie żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji, ale w ocenie Sądu – wobec treści art. 27 § 1 ustawy, w tym zawartej w pkt 2 – nie dotyczy to elementów dotyczących identyfikacji zobowiązanego oraz miejsca jego zamieszkania, a także innych elementów, które zgodnie z ostatnim z wymienionych przepisów winny zostać uwzględnione przez wierzyciela na tytule wykonawczym. W piśmiennictwie podkreśla się, że wykładnia przepisu art. 36 § 1 ustawy egzekucyjnej winna być dokonywana z uwzględnieniem art. 67a § 2 i art. 96b § 2 oraz art. 71 i 118 ustawy (por. P. Przybysz: Postępowania egzekucyjne w administracji. Komentarz. Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 154), co znacząco zawęża możliwości organu egzekucyjnego w omawianym zakresie.
W ocenie Sądu wynikające z ww. przepisu uprawnienie organu egzekucyjnego do żądania informacji i wyjaśnień "w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji", nie uwalnia wierzyciela z obowiązku podania w tytule wykonawczym miejsca zamieszkania zobowiązanego, a więc miejsca, w którym organ egzekucyjny może skutecznie doręczyć zobowiązanemu tytuł wykonawczy. Nawet bowiem powzięcie przez organ egzekucyjny informacji o faktycznym miejscu zamieszkania zobowiązanego, innym niż wskazane w tytule wykonawczym, nie konwaliduje braku formalnego tego dokumentu, niezależnie od tego, że okoliczność ta (co już nadmieniono) może mieć wpływ na zmianę właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Trzeba tez wreszcie zwrócić uwagę, iż w tym samym przepisie zamieszczono kolejną jednostkę redakcyjną (art. 36 § 3), w której przeniesiono na zobowiązanego obowiązek powiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu (trwającego ponad jeden miesiąc), ale po wszczęciu postępowania egzekucyjnego.
Strona skarżąca kwestionuje stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w K., stwierdzając iż ustalenia organu egzekucyjnego dokonane zostały jedynie na podstawie rozmowy z matką zobowiązanego.
Z akt sprawy wynika, iż urzędnik organu egzekucyjnego (poborca skarbowy) w dniu [...] 2006 r. próbował doręczyć tytuły wykonawcze zobowiązanemu pod adresem jego zameldowania. Czynności tej nie dokonał, zastając pod tymże adresem jedynie matkę zobowiązanego, która oświadczyła, że syn nie mieszka i nie przebywa pod adresem wskazanym przez wierzyciela, wyjechał za granicę, matka nie ma z nim kontaktu, a nadto, że w tym samym miesiącu sprzedała już mieszkanie. Niesporną okolicznością jest więc to, że tytuły wykonawcze nie zostały doręczone, a zdaniem Sądu organ egzekucyjny nie miał podstaw do zakwestionowania oświadczeń złożonych przez matkę zobowiązanego, z których niezbicie wynika, iż podany przez wierzyciela adres nie stanowi miejsca zamieszkania zobowiązanego (nie mieszka i nie przebywa, wyjechał za granicę, brak kontaktu z matką, nastąpiła sprzedaż mieszkania). Zwrócić też trzeba uwagę, i na tę okoliczność, że zaległości zobowiązanego dotyczyły lat 2000-2001, a tytuły wykonawcze wierzyciel wystawił dopiero w [...]2006 r., na podstawie decyzji z dnia [...]r. (z akt sprawy wynika, że decyzja wymiarowa została odebrana przez matkę zobowiązanego). W tak dużym przedziale czasowym (5 lat) między okresem, w którym można było wykazać aktywność życiową D. K. pod określonym adresem (lata 2000 - 2001), a datą wystawienia tytułów wykonawczych ([...]2006) mogły przecież zaistnieć istotne zmiany w życiu zobowiązanego (wyjazdy za granicę młodych ludzi stanowią zresztą w ostatnich latach powszechne zjawisko).
Uwzględniając wcześniejsze rozważania, co do obowiązków wierzyciela w zakresie ustalenia adresu miejsca zamieszkania zobowiązanego, zdaniem Sądu, to właśnie do wierzyciela należało podjęcie niezbędnych czynności umożliwiających ustalenie prawidłowego miejsca, w którym organ egzekucyjny mógłby doręczyć zobowiązanemu tytuł wykonawczy. W szczególności dotyczy to sytuacji, gdy doręczenie tego dokumentu przez pracownika organu egzekucyjnego, na adres wskazany przez wierzyciela, okazało się niemożliwe do spełnienia. Z taką niemożnością doręczenie tytułu wykonawczego na wskazany przez wierzyciela adres mamy do czynienia w rozpatrywanym przypadku. Jako nie poparte żadnymi konkretnymi dowodami należy uznać stwierdzenie zamieszczone w uzasadnieniu skargi, iż "istnieją poważne przesłanki do tego, aby stwierdzić, że zobowiązany unika egzekucji, a wręcz się przed nią ukrywa".
Skutki zupełnego braku aktywności wierzyciela w dokonaniu czynności poprzedzających wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a od których wszczęcie to jest uzależnione, nie mogą być przenoszone w całości na organ egzekucyjny.
Skoro zatem organ egzekucyjny nie mógł doręczyć tytułu wykonawczego pod wskazanym przez wierzyciela adresem, zastosowanie ma przepis art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej, który stanowi (m.in.), że jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Tym samym nie można uwzględnić zarzutu skargi naruszenia przez organy art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zakres sądowej kontroli administracji publicznej, z mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sprowadza się do badania pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Oznacza to, że zaskarżone rozstrzygnięcie podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270).
Dokonując kontroli we wskazanym zakresie Sąd nie stwierdził, iż przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia prawa materialnego oraz zasad postępowania w określonym wyżej zakresie.
W tej sytuacji skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło