III SA/Kr 1215/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie: WSA Dorota Dąbek WSA Halina Jakubiec spr. Protokolant: Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2007 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia 25 sierpnia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia skargę oddala. Wojewoda [...] decyzją z dnia 25 sierpnia 2006 r. [...] utrzymał w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta K. z dnia [...].06.2006r. [...] w którym uznano pobrany przez K. L. zasiłek dla bezrobotnych za okres od [...].11.2003 do [...].05.2004r. w łącznej kwocie [...] zł za nienależne świadczenie i zobowiązano do zwrotu powyższej kwoty jako nienależnie pobrane świadczenie, a jako podstawę prawną organy wskazały przepisy art. 76 ust. 1 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 2 ust.1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99 poz. 1001 ze zm.), które stanowią: art. 2 ust.1 pkt 2 lit f "bezrobotny – oznacza osobę (...) nie zatrudnioną i nie wykonująca innej pracy zarobkowej (...) jeżeli (...) nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności (...)". Art. 76 ust. 2 pkt 2: "za nienależne świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie (...)". Art. 76 ust.1: "osoba, która pobierała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne". Stan faktyczny na którego tle zastosowane zostały przepisy dotyczące nienależnie pobranego świadczenia przedstawia się następująco: W dniu [...].11.2003r. K. L. uzyskał status osoby bezrobotnej, a następnie prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...].11.2003r. (decyzje Prezydenta Miasta K. z daty [...].11.2003r.). W związku z wyczerpaniem, ustawowego okresu pobierania zasiłku organ zatrudnienia orzekł o utracie przez K. L. prawa do zasiłku od dnia [...].05.2004 r. Następnie decyzją z dnia [...].09.2004r. K. L. został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej z powodu nie stawiennictwa w wyznaczonym terminie w GUP w K. i nie powiadomienia o przyczynie tego niestawiennictwa. W dniu [...].02.2005r. K. L. ponownie zgłosił się w Grodzkim Urzędzie Pracy celem rejestracji, przedstawiając decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...].02.2005r. [...] o wykreśleniu z dniem [...].02.2005r. z ewidencji działalności gospodarczej: roboty budowlane, murarstwo, posadzkarstwo, malarstwo, tapicerstwo, usługi izolatorsko-budowlane. Z treści decyzji wynika, że działalność rozpoczęta została w dniu [...].06.1992 r. Organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w wyniku, którego ustalono, iż K. L. podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresach od [...].06.1992 r. do [...].01.1993r. od [...].06.1993r. do [...].07.1993r. W dniu [...].02.1993r. złożył oświadczenie o podjęciu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę dlatego został wyłączony z ubezpieczenia jako prowadzący działalność gospodarczą. Z kolei z informacji otrzymanej z Urzędu Skarbowego, której uzyskanie miało na celu ustalenie czy K. L. podjął działalność zgłoszoną do ewidencji w dniu [...].06.1992 r., pod nr [...], wynika, iż skarżący figurował w rejestrze, podatników z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług roboty budowlane, tapicerstwo od [...].06.1992r. do [...].08.1994r. Ponadto organ ustalił, w oparciu o informację z Urzędu Miasta K. - Wydział Handlu i Usług, Oddział Ewidencji Działalności Gospodarczej, że K. L. figurował w rejestrach osób prowadzących działalność gospodarczą nr ewidencyjny [...] od dnia [...].06.1992 do dnia [...].02.2005 r. W oparciu o w/w ustalenia organ stwierdził, iż K. L. podjął działalność gospodarczą w dniu [...].06.1992 r. pod nr ewidencyjnym [...] i wykreślił ją dopiero z dniem [...].02.2005r. Na tej podstawie postanowieniem z dnia [...].05.2006r. organ pierwszej instancji wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta K. o przyznaniu statusu bezrobotnego z dniem [...].11.2003r. oraz zasiłku dla bezrobotnych od [...].11.2003r. W wyniku wznowienia decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].05.2005r. uchylone zostały n/w decyzje : - decyzja Prezydenta Miasta K. z [...].11.2003r. o uznaniu K. L. za bezrobotnego, - decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].11.2003r. o uznaniu od 21.11. 2003r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych, - decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].05.2004r. o ustaniu z dniem [...].05.2004r. prawa do zasiłku z powodu wyczerpania ustalonego okresu pobierania, i orzeczono o odmowie uznania K. L. za osobę bezrobotną z dniem [...].11.2003r. oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku od [...].11.2003r. Podejmując decyzję o uznaniu pobranego zasiłku dla bezrobotnych za nienależne świadczenie organy wskazały na okoliczność, że w dniu rejestracji w GUP tj. [...].11.2003r. na karcie rejestracyjnej K. L. złożył podpis pod oświadczeniem, iż nie prowadzi działalności gospodarczej. Oświadczenie wg organów nie polegało na prawdzie i wprowadziło organ zatrudnienia w błąd, który doprowadził do wypłaty zasiłku. Wykładnia powołanego jako podstawę prawna zaskarżonej decyzji przepisu art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy została poparta poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu wyroku (SA/Wr 795/92 OSA, Nr 6/1995 poz. 123), dotyczącym identycznie sformułowanego przepisu ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zdaniem NSA wystarczającą podstawą do uznania świadczenia za nienależne i wydania decyzji o zwrocie jest złożenie oświadczenia nie odpowiadającego prawdzie czyli obiektywnie niezgodnego ze stanem rzeczywistym. Bezrobotny nie musi posiadać świadomości wprowadzania organu zatrudnienia w błąd. W skardze na decyzję Wojewody wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego K. L. domagał się jej uchylenia, jak i decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie prawa, a w szczególności art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f oraz 76 ust. 1, ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia oraz art. 80 i 86 kpa. Według skarżącego organ zarzucił mu prowadzenie działalności gospodarczej w momencie, gdy ubiegał się o nadanie mu statusu osoby bezrobotnej, prawa do zasiłku. Przyjmując jako podstawę określenia czym jest działalność gospodarcza art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, skarżący stwierdził, że w okresie, gdy uzyskał status bezrobotnego i prawo do zasiłku nie prowadził działalności w tym rozumieniu. Postępowanie wyjaśniające było wg organów zbyt powierzchowne, bowiem uzyskanie zaświadczenia z ewidencji działalności gospodarczej nie stanowi wyjaśnienia wszystkich okoliczności które winny zostać wzięte pod uwagę przy wydaniu zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, że z dniem [...].08.1994r. faktycznie zlikwidował prowadzoną działalność gospodarczą, choć jak przyznaje nie wyrejestrował jej. Okoliczność nie wyrejestrowania działalności nie jest równoznaczna z jej prowadzeniem, w szczególności, że stan taki nie miał miejsca. Nieuprawnione jest także zdaniem skarżącego twierdzenie organu, że dopuścił się podania nieprawdy w złożonym oświadczeniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zarzut Skarżącego dotyczący naruszenia prawa materialnego uznać trzeba za chybiony. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem należy stwierdzić, że przyjęta przez organy zatrudnienia definicja osoby bezrobotnej jest trafna i brak było podstaw do odmiennej interpretacji przepisu art. 2 ust.1 pkt 2 lit f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepis ten jest identyczny z przepisem ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 Nr 58 poz. 514 ze zm.), którego wykładnia dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny dokonana w związku z wyrokiem z dnia 27.09.2005r. I OSK 153/05 wskazuje na konieczność wykazania przez osobę, która uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej, że nie podjęła działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia jej wyrejestrowana. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego przepis ten (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) stwarza domniemanie, że osoba wpisana do ewidencji działalności gospodarczej, działalność te prowadzi (wyrok NSA z dnia 10.08.2005r. I OSK 42/05). Jest to domniemanie wzruszalne niemniej jednak warunkiem wstępnym stwarzającym możliwość jego obalenia jest uprzednie wykreślenie wpisu z ewidencji. Jeżeli zatem w okresie pobierania zasiłku Skarżący nie dokonał wykreślenia uzyskanego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, to próby wykazania, że nie podjął działalności gospodarczej w czasie pobierania zasiłku, są pozbawione, z punktu widzenia omawianego przepisu, jakiegokolwiek znaczenia prawnego. Bezspornym jest, że K. L. posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej i z tego powodu organy wznowiły postępowanie w sprawach o przyznanie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku a następujące po uchyleniu decyzji w w/w sprawach odmówił skarżącemu zarówno przyznania statusu bezrobotnego od [...].11.2003r, jak i prawa do zasiłku od [...].11.2003r. Dla oceny czy zasiłek dla bezrobotnych wypłacony za sporny okres jest świadczeniem należnym w rozumieniu art. 76 ust. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie posiada znaczenia określenie działalności gospodarczej na gruncie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Powołany przez organy przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia ... jest definicją legalną pojęć stosowanych w tej ustawie co wyklucza posiłkowanie się w tym zakresie, pojęciami, czy definicjami wynikającymi z innych gałęzi prawa, skoro ustawodawca zastosował regulację szczególną na gruncie tej ustawy. Niezależnie od oceny czy skarżący istotnie spełniał warunki do przyznania statusu osoby bezrobotnej, a w konsekwencji przyznania mu prawa do zasiłku za sporny okres, kluczową kwestią w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki do uznania pobranego zasiłku za nienależne świadczenie. Okoliczność, że skarżący został w wyniku wznowienia postępowania pozbawiony statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku nie uzasadnia jeszcze uznania świadczenia za nienależne. Konieczna jest samodzielna ocena zaistniałego stanu faktycznego z punktu widzenia art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia. Trafnie organ odwoławczy przyjął, że warunkiem wystarczającym uznania pobranego zasiłku za nienależne świadczenie, w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 2, jest okoliczność, że został on wypłacony na podstawie nieprawidłowego oświadczenia. Nie podlega przy tym ocenie, czy oświadczenie zostało złożone w celu wyłudzenia świadczenia ani to, czy złożeniu takiego oświadczenia, towarzyszyła chęć wprowadzenia organu w błąd. Podstawą uznania świadczenia za nienależne, w tym przypadku jest wyłącznie to, iż oświadczenie będące podstawą jego zgłoszenia było obiektywnie niezgodne z prawem, tj. w tym przypadku organ został wprowadzony w błąd co do ustawowych przesłanek uznania za bezrobotnego. Skarżący bowiem figurował w ewidencji działalności gospodarczej, którą to działalność podjął, o czym świadczy fakt opłacania z tego tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżący jak wynika z akt nie polemizuje z faktem, że działalność tę kiedyś prowadził. Argumentacja skargi zmierza jedynie do wykazania, że jej nie kontynuował w chwili pobierania świadczenia z Funduszu Pracy, co wg skarżącego było wystarczające dla uznania go za osobę bezrobotną. Organy prawidłowo zastosowały przepisy art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w związku z art. 2 ust.1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy dokonując właściwej wykładni tych przepisów. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i zebrany w jego wyniku materiał dowodowy niezbędny do ustalenia przesłanek zastosowania w/w przepisów dostarczyły podstaw do wydania decyzji o uznaniu spornego zasiłku za nienależnie pobrane świadczenie i orzeczenia o obowiązku jego zwrotu. Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 80 kpa, a zarzut ten wynika z pominięcia treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia ..., i przyjęcia w to miejsce potocznego rozumienia pojęcia prowadzenia działalności gospodarczej. Trafny jest natomiast zarzut dotyczący naruszenie art. 86 kpa. Akta sprawy nie dają też podstaw do przyjęcia, iż dopełniono obowiązek wynikający z treści art.10 kpa (zasada wysłuchania stron). Uchybienie to jednak nie mogło mieć istotnego wpływu na wyniki postępowania, ze względu na jednoznaczność zebranego materiału dotyczącego dokonania wpisu w rejestrze, podjęcia działalności, a następnie jej wykreślenia dopiero po okresie w którym wypłacony został zasiłek. Wobec powyższego Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).