IV SA/Wr 213/07
WyrokWSA we Wrocławiu2007-07-18
Skład orzekający: Tadeusz Kuczyński, Małgorzata Masternak-Kubiak, Lidia Serwiniowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy ustalająca opłatę za świadczenia przedszkoli publicznych w zakresie przekraczającym podstawę programową wychowania przedszkolnego, która nie precyzuje szczegółowo, jakie świadczenia obejmuje ta opłata i ich koszt, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy ustalająca opłatę za świadczenia przedszkoli publicznych w zakresie przekraczającym podstawę programową wychowania przedszkolnego, która nie precyzuje szczegółowo, jakie świadczenia obejmuje ta opłata i jaki jest koszt poszczególnych świadczeń, narusza prawo. Opłata powinna być ustalana za konkretne świadczenia, a jej wysokość powinna być racjonalna i uzasadniona, najlepiej oparta na kalkulacji ekonomicznej. Ponadto, sposób ogłoszenia uchwały musi być zgodny z przepisami ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych.Stan faktyczny
Wojewoda zaskarżył uchwałę Rady Gminy D. zmieniającą uchwałę w sprawie ustalenia opłaty za świadczenia przedszkoli publicznych. Zarzucono naruszenie ustawy o systemie oświaty oraz Konstytucji RP, wskazując na brak szczegółowego określenia świadczeń objętych opłatą i ich kosztów. Rada Gminy argumentowała, że opłata dotyczy świadczeń ponad podstawę programową, a jej wysokość została zmieniona. Sąd rozpoznał sprawę pod kątem zgodności uchwały z prawem.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości, zasądził od Gminy D. na rzecz Wojewody D. zwrot kosztów postępowania i orzekł, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 lipca 2007r. sprawy ze skargi Wojewody D. na uchwałę Rady Gminy D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zmiany uchwały Nr [...] Rady Gminy D. z dnia [...] r. w sprawie ustalenia opłaty za świadczenia prowadzonych przez Gminę D. przedszkoli publicznych I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; II. zasądza od Gminy D. na rzecz Wojewody D. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.; III. orzeka, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana.
Uchwałą z dnia [...] r. Nr [...] Rada Gminy D. , na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) i art. 14 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), ustaliła opłaty za świadczenia prowadzonych przez Gminę D. przedszkoli publicznych.
W § 1 niniejszej uchwały Rada uchwaliła, co następuje:
"Ustala się opłatę za świadczenia prowadzonych przez gminę D. przedszkoli publicznych w zakresie przekraczającym podstawę programową wychowania przedszkolnego w wysokości [...] zł miesięcznie za uczęszczanie jednego dziecka do przedszkola."
W oparciu o tę samą podstawę prawną, Rada Gminy w D. podjęła w dniu [...] r. uchwałę Nr [...] w sprawie zmiany uchwały Nr [...] Rady Gminy D. z dnia [...] r., która stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
W niniejszej uchwale Rada uchwaliła następujące zapisy:
§1. W uchwale Nr [...] Rady Gminy Dobroszyce z dnia [...] r. w sprawie ustalenia opłaty za świadczenia prowadzonych przez Gminę D. przedszkoli publicznych §1, miejsce dotychczasowego otrzymuje nowe następujące brzmienie:
"§1 Ustala się opłatę za świadczenia prowadzonych przez Gminę D. przedszkoli publicznych w zakresie przekraczającym podstawę programową wychowania przedszkolnego w wysokości [...] zł miesięcznie za uczęszczanie jednego dziecka do przedszkola."
§ 2. Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy.
§ 3. Uchwała podlega ogłoszeniu przez rozplakatowanie na tablicach ogłoszeń w Urzędzie Gminy w D. i w Przedszkolu Gminnym w D.
§ 4. Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy w D. w dniu [...] r."
Pismem z dnia [...] r. Nr [...] Wojewoda D. , w oparciu o art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), wniósł o stwierdzenie nieważności wyżej wskazanej uchwały.
Uzasadniając swe żądanie podał, że została ona podjęta z istotnym naruszeniem art. 14 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm. - zwanej dalej ustawą) oraz art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483).
Wskazał, iż w dniu [...] r. pismem Nr [...] poinformował Radę Gminy D. o wszczęciu postępowania nadzorczego w stosunku do przedmiotowej uchwały oraz wniósł o wyjaśnienie, jakie świadczenia obejmuje ustalona przez Radę opłata za przedszkola w wysokości [...] zł.
W odpowiedzi na wyżej wymienione pismo Przewodniczący Rady Gminy D. w piśmie z dnia [...] r. Nr [...] wskazał, iż opłata "obejmuje świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli publicznych w zakresie przekraczającym podstawy programowe wychowania przedszkolnego. Przedszkola publiczne prowadzone przez Gminę D. realizują świadczenia przekraczające podstawę programową wychowania przedszkolnego, w tym w szczególności czas pobytu dziecka w przedszkolu przeznaczony na realizację programu wychowania przedszkolnego wynosi 9 godzin dziennie, a więc przekracza o 4 godziny dziennie minimalny czas 5 godzin dziennie".
Wobec niewyczerpującej, zdaniem organu nadzoru, odpowiedzi wystąpił ponownie z zapytaniem, za jakie konkretnie świadczenia przedszkoli publicznych gminy D. , w zakresie przekraczającym podstawę programową wychowania przedszkolnego, pobierana jest opłata w wysokości [...] zł.
W odpowiedzi, przesłanej pismem z dnia [...] r. Nr [...] , Przewodniczący Rady wyjaśnił, iż opłata za świadczenia przedszkoli prowadzonych przez gminę D. w wysokości [...] zł obejmuje: "w szczególności 1. opiekę nad dzieckiem za czas 4 godzin dziennie, tj. czas przekraczający pięciogodzinne minimum dzienne wynikające z podstawy programowej wychowania przedszkolnego, 2. zajęcia komputerowe z wykorzystaniem programów multimedialnych, 3. zapewnienie posiłków, w związku z dziewięciogodzinnym dziennym pobytem dziecka w przedszkolu. Ponadto w ramach dziewięciogodzinnego pobytu w przedszkolu świadczone są dzieciom uczęszczającym do przedszkola świadczenia nauki języka angielskiego oraz zajęcia rytmiki, które nie wynikają z podstawy programowej wychowania przedszkolnego."
Zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy zakładanie i prowadzenie publicznych przedszkoli, w tym z oddziałami integracyjnymi oraz przedszkoli specjalnych,
szkół podstawowych oraz gimnazjów, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych, szkół artystycznych oraz szkół przy zakładach karnych, zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich, należy do zadań własnych gmin.
W myśl art. 5a ust. 3 ustawy, środki niezbędne na realizację zadań oświatowych, o których mowa w ust. 2, w tym na wynagrodzenia nauczycieli oraz utrzymanie szkół i placówek, zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego
Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy przedszkola publiczne prowadzą bezpłatne nauczanie i wychowanie w zakresie co najmniej podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Dodatkowo według § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół, czas przeznaczony na realizację podstawy programowej wychowania przedszkolnego jest nie krótszy niż 5 godzin dziennie.
Na podstawie art. 14 ust. 5 ustawy opłaty za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli publicznych ustala rada gminy. Opłata za przedszkola jest więc opłatą za świadczenia ponad bezpłatną 5 godzinną podstawę programową wychowania przedszkolnego.
Według powołanych przepisów zakładanie oraz prowadzenie przedszkoli (w tym z oddziałami integracyjnymi oraz przedszkoli specjalnych) należy do zadań własnych gmin. Obowiązek ten wiąże się niewątpliwie i niezaprzeczalnie z wymogiem zapewnienia warunków technicznych oraz finansowych w celu zapewnienia odpowiednich warunków nauki, opieki i wychowania dzieci w wieku przedszkolnym (zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy, wiek ten wynosi 3-6 lat). Środki materialne i finansowe na realizację tych zadań oświatowych obciążają przede wszystkim budżet gminy; są one gromadzone i wydatkowane w ramach gospodarki finansowej jednostki samorządu terytorialnego.
Co do zasady przedszkola publiczne, co najmniej w zakresie podstawy programowej wychowania przedszkolnego, prowadzą bezpłatne nauczanie. W oparciu o art. 14 ust. 5 ustawy rada gminy jest upoważniona do ustalenia opłat za świadczenia w prowadzonych przez gminę przedszkolach. Jednakże opłaty te powinny wskazywać konkretne kwoty za konkretne świadczenia, bowiem nie każde dziecko będzie korzystało ze wszystkich świadczeń, a jednocześnie zgodnie z postanowieniami przedmiotowej uchwały będzie musiało ponosić taką samą kwotę – [...] zł. Wskazać należy, że opłaty za przedszkole mają charakter cywilnoprawny, a zatem zastosowanie ma
w tym przypadku zasada ekwiwalentności świadczeń, zgodnie z którą opłatę wnosi się za konkretne świadczenia przekraczające podstawę programową, i w relacji do konkretnych kosztów świadczenia usług wykraczających poza podstawę programową wychowania przedszkolnego.
W przedmiocie ustalenia tzw. "opłaty stałej" za pobyt dziecka w przedszkolu realizującym program przekraczający podstawy programowe stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 sierpnia 2006r. (sygn. akt IV SA/Wr 94/06, niepubl), który podzielił stanowisko organu nadzoru, stanowiące, że "kierując się zasadą ekwiwalentności świadczeń opłatę wnosi się za konkretne świadczenia przekraczające podstawę programową." W ustawie nie przewidziano pojęcia "opłaty stałej". Uprawnienie rady obejmuje zatem jedynie ustalenie opłat za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli publicznych, przekraczające podstawę programową. Przy ustalaniu wysokości opłat miesięcznych za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli publicznych rada gminy obowiązana jest uwzględnić przepisy Konstytucji, której stosowanie jest obowiązkiem jednostki samorządu terytorialnego.
Z art. 7 i 16 ust. 2 Konstytucji wynika, iż samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Z kolei art. 8 Konstytucji stwierdza, iż jest ona najwyższym prawem Rzeczypospolitej, a jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej.
Według art. 32 ust. 1 Konstytucji wszyscy są równi wobec prawa. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Zasada równości wyrażona w tym przepisie oznacza, że wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, mają być traktowane równo, tzn. według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących i faworyzujących, (stanowisko takie wyraził Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniach: 17/95, OTK ZU Nr 3/1995, s. 177; 7/98, OTK ZU Nr 6/1998, s. 505). Oceniając regulację prawną z punktu widzenia zasady równości należy rozważyć, czy można wskazać wspólną cechę istotnie uzasadniającą równe traktowanie podmiotów prawa, biorąc pod uwagę treść i cel danej regulacji.
Reasumując, opłata za świadczenia przedszkoli publicznych, ustalona przez Radę Gminy D. ma charakter opłaty stałej. Z uchwały nie wynika bowiem, jakie świadczenia wchodzą w skład tej opłaty i jaki jest koszt poszczególnych świadczeń.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy D. wniosła o jej oddalenie wskazując, że uchwałą Nr [...] z dnia [...] r. dokonała zmiany jedynie § 1 uchwały Nr [...] Rady Gminy D. z dnia [...] r. w sprawie opłaty za świadczenia prowadzonych przez Gminę D. przedszkoli publicznych i to polegającej wyłącznie na podwyższeniu wysokości miesięcznej opłaty z [...] zł na [...] zł. W pozostałym zakresie brzmienie postanowienia § 1 zmienianej uchwały pozostało identyczne. Postanowienie to ustala miesięczną opłatę za świadczenia prowadzonych przez Gminę przedszkoli publicznych w zakresie przekraczającym podstawę programową wychowania przedszkolnego za uczęszczanie jednego dziecka do przedszkola. Obie uchwały, zmieniana i zmieniająca zostały podjęte na podstawie upoważnienia ustawowego, a mianowicie przepisu art. 14 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (t.j.Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.). Działające w Gminie D. Przedszkole Publiczne w D. świadczy opiekę nad dziećmi przez czas 9 godzin dziennie, w tym 5 godzin dziennie zajęć nauczania i wychowania w zakresie podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Dzieci, według swobodnej decyzji rodziców, mogą uczęszczać do przedszkola albo tylko na czas 5 godzin dziennie bezpłatnie, albo na czas 9 godzin dziennie i wówczas uczęszczanie dziecka do przedszkola związane jest z opłatą ustaloną przez Radę Gminy w przedmiotowych uchwałach.
Zmieniana uchwała Rady Gminy z dnia [...] r. była badana przez organ nadzoru, nigdy dotąd nie została uchylona bądź zaskarżona i funkcjonuje w obrocie prawnym, a więc i przez organ nadzoru została uznana jako zgodna z obowiązującym w Polsce prawem.
Tak więc, organ uchwałodawczy podtrzymał swe stanowisko co do treści zaskarżonej uchwały i uznał zarzuty skargi za bezzasadne.
Podniósł, że ani przepis art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty nie stanowi, że opłaty ustalane przez radę gminy nie mogą mieć charakteru opłat stałych, że muszą dotyczyć konkretnych kwot za "konkretne świadczenie", ani § 1 przedmiotowej uchwały nie zawiera wyrażenia "opłata stała". Przepis ustawy w art. 14 ust. 5 używa jedynie wyrażenia "Opłaty za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli publicznych", a więc może występować jedno świadczenie albo więcej świadczeń. Ani ustawa o systemie oświaty, ani kodeks cywilny nie zawierają pojęcia "konkretne świadczenie".
Według Słownika języka polskiego PWN W-wa 1984r. t. III str. 458 "Świadczenie - obowiązek wykonania, wykonywania czegoś na czyjąś rzecz; to co jest z tego tytułu wykonywane; w prawie cywilnym: zachowanie się dłużnika przewidziane
treścią zobowiązania". Nadto w piśmiennictwie prawniczym:
"Świadczenie jest to zobowiązanie się dłużnika zgodne z treścią zobowiązania i czyniące zadość interesowi wierzyciela."/.../
"Przeprowadzenie granicy między świadczeniem głównym a ubocznym również niejednokrotnie napotyka trudności i wywołuje spory w doktrynie." /.../ "Treść zobowiązania może być wreszcie w ten sposób ukształtowana, że dłużnik zobowiązany jest w ramach jednego stosunku prawnego do spełnienia kilku świadczeń o charakterze równorzędnym". (Patrz: System prawa cywilnego t. lll cz.1 Prawo zobowiązań część ogólna, Rozdz. lll strony: 71 oraz 86-87, W-w, W-wa ... Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN 1981r.)
Zaskarżona uchwała nie wprowadza do obrotu prawnego opłaty za nowe świadczenie, lecz zmienia wysokość opłaty za już istniejące z [...] zł na [...] zł miesięcznie za świadczenie w zakresie przekraczającym podstawę programową wychowania przedszkolnego, za uczęszczanie jednego dziecka do przedszkola. Uczęszczanie dziecka do przedszkola i opieka nad nim za czas przekraczający 5 godzin dziennie, kiedy nie jest już realizowana podstawa programowa, jest świadczeniem obejmującym wiele czynności, co do których żaden przepis ustawowy nie nakazuje ich wyszczególniania, gdyż byłoby to wręcz niewykonalne. W tym zakresie uchwała w żaden sposób nie narusza ani istotnie, ani nieistotnie przepisu art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, a także przepisów art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż nie różnicuje uprawnień osób, jak i nie skutkuje narzucaniem obowiązku ponoszenia opłat za uczęszczanie do przedszkola na czas ponad 5-godzinne dzienne minimum programowe. O tym, czy dziecko uczęszcza przez czas do 5 godzin
dziennie, kiedy jest realizowana cała podstawa programowa wychowania
przedszkolnego bezpłatnie, czy dodatkowo 4 godziny dziennie za opłatą, decydują według swobodnego uznania rodzice (opiekunowie) dziecka. Przedmiotowa opłata nie obejmuje uczęszczania dziecka przez czas 5 godzin dziennie, kiedy realizowane jest bezpłatnie nauczanie i wychowanie w zakresie podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Organ uchwałodawczy wyjaśnił to skarżącemu w kierowanych do niego pismach.
W świetle zaś wyżej przytoczonych okoliczności powołane stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zawarte w wyroku z dnia 8 sierpnia 2006r., sygn. akt IV SA/Wr 94/06 nie dotyczy zaskarżonej uchwały Rady Gminy D. z dnia [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 i 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)
sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Cytowana ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadza innych kryteriów poza zgodnością z przepisami prawa podjętej uchwały lub aktu, o których mowa w art. 3 § 1 i 2 pkt 5 i 6 . W świetle art. 147 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, stwierdza ich nieważność w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenia ich nieważności.
W dniu [...] r. Rada Gminy D. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie zmiany uchwały Nr [...] Rady Gminy D. z dnia [...] r. w sprawie ustalenia opłaty za świadczenia prowadzonych przez tę Gminę przedszkoli publicznych. W podstawie prawnej tej uchwały powołano art. 14 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz art. 18 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.).
Powyższej uchwale Wojewoda D. postawił zarzut naruszenia przepisu art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty oraz art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym na podstawie upoważnień ustawowych, gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy.
W myśl art. 14 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty, opłaty za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli publicznych ustala rada gminy, a w przypadku innych przedszkoli publicznych – organy prowadzące te przedszkola, z uwzględnieniem art. 6 pkt 1.
W przepisie art. 6 tej ustawy ustawodawca określił, że przedszkolem publicznym jest przedszkole, które między innymi prowadzi bezpłatne nauczanie i wychowanie w zakresie co najmniej podstawy programowej wychowania przedszkolnego.
Wskazana wyżej podstawa programowa wynosi zaś dziennie nie mniej niż 5 godzin, co wynika z § 10 ust. 2 pkt 1 Załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji
Narodowej z dnia 21 maja 2001r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz.U. z 2001r. Nr 61, poz. 624).
W niniejszej sprawie istotne naruszenie prawa polega na braku wykazania przez organ uchwałodawczy, że przedszkole prowadzi nauczanie i wychowanie ponad wymagane minimum programowe, czego konsekwencją jest ustalona w zaskarżonej uchwale opłata.
Otóż, niewątpliwym jest, że rada gminy nie może ustalać w uchwale opłat za pobyt dziecka w przedszkolu publicznym, jeżeli realizuje ono jedynie podstawy programowe, gdyż mieszczące się w tym zakresie świadczenia są bezpłatne.
Jednak w sytuacji, gdy minimum programowe wychowania przedszkolnego zostaje przekroczone, za świadczenia to minimum przekraczające ustala się opłatę. Niemniej jednak wówczas należy szczegółowo wykazać, za jakiego rodzaju świadczenie opłata jest żądana, co się na opłacane świadczenie składa. Sposób ustalenia odpłatności winien być przekonujący, oparty choćby na kalkulacji ekonomicznej, a argumentacja za nim przemawiająca racjonalna i stosownie uzasadniona. Przy czym nie ma znaczenia, czy opłata ta jest dopiero ustalana, czy też tylko modyfikowana.
Rada Gminy zobowiązana była wyraźnie określić, co mieści się w ramach oferowanego świadczenia, tzn. co proponowane jest w zamian za uiszczenie opłaty. Trudno bowiem żądać opłaty za coś bliżej nieokreślonego. Podkreślić przy tym trzeba, że uprawnienia do jej ustalenia nie można kojarzyć z dowolnością ani stałością.
Tymczasem z zaskarżonej uchwały nie wynika, co stało się przyczyną ustalenia opłaty we wskazanej wysokości. W żaden sposób nie wykazano, jakie czynniki wpływające na wysokość kosztów utrzymania dziecka w przedszkolu uległy zmianie. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ uchwałodawczy próbował dokonać wyjaśnienia tej kwestii. Wprawdzie przepisy aktów prawnych powołanych w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały nie nakładają na organ uchwałodawczy obowiązku uzasadniania wydanego aktu prawnego jednakże, gdy ustanawia on określone obowiązki względem obywateli, akt taki powinien zawierać uzasadnienie. Motywy aktu (czynności) pozwalają bowiem jego adresatowi zrozumieć intencje wydającego akt, a także kontrolę w przypadku jego zaskarżenia.
Nadto Sąd zauważa, że art. 4 ust. 1 oraz art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 190, poz. 1606) stanowią, iż akty normatywne zawierające przepisy powszechnie obowiązujące ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia, jeśli dany akt normatywny nie określa innego dłuższego terminu, zaś akty prawa miejscowego stanowione przez organy gminy ogłaszane są w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym. Zakwestionować zatem również należy § 4 zaskarżonej uchwały, gdyż w myśl stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 22 listopada 2005r., sygn. akt I OSK 971/05 (LEX nr 196727), które podziela Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w tym składzie, "ustalenie opłaty za świadczenie prowadzonych przez gminę przedszkoli jest ustanowieniem aktu normatywnego o charakterze aktu prawa miejscowego, do którego zastosowanie ma art. 4 ust. 1 oraz 13 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych".
Skoro więc Rada Gminy w § 4 kwestionowanej uchwały postanowiła, że wchodzi ona w życie z dniem ogłoszenia na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy w D. w dniu [...] r., tym samym w sposób istotny naruszyła powołane wyżej przepisy ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych.
Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym – stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.
Punkt III wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło