I SA/Gd 535/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Asesor WSA Bogusław Woźniak (spr.), Protokolant Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M.S.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie podatku od towarów i usług za styczeń i luty 1999 r. oddala skargę. I SA/Gd 535/04 UZASADNIENIE M.M. wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2004 r. wystąpił do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego o wydanie decyzji umarzającej postępowanie wyjaśniające odnośnie podatku od towarów i usług za styczeń i luty 1999 r. albowiem upłynął 5 letni okres przedawnienia i zwrot wstrzymanego, należnego poprzez nadpłatę podatku wraz z należnymi odsetkami. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem podatnika z dnia 2 kwietnia 2004 r. z uwagi na bezprzedmiotowość tego wniosku. Jak podano w uzasadnieniu tej decyzji organ podatkowy prowadził postępowanie wyjaśniające w celu weryfikacji danych wykazanych w deklaracjach za te miesiące jednocześnie w oparciu o przepis art. 21 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym przedłużył termin zwrotu różnicy podatku do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego. Organ ten wskazał również, że organy ścigania wszczęły postępowanie dotyczące działalności gospodarczej M.M. Strona w odwołaniu od powyższej decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego wniosła o jej uchylenie i orzeczenie, co do istoty. Odwołujący w uzasadnieniu wyjaśnił, że przedmiotowe zobowiązania przedawniły się odpowiednio 25 lutego 1999 r. i 25 marca 1999 r. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] uchylił w całości decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego i umorzył postępowanie wszczęte przez ten organ z wniosku M.M. z dnia 2 kwietnia 2004 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że wniosek M.M. wpłynął do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w sytuacji, gdy toczyło się postępowanie wyjaśniające zasadność wykazanego zwrotu bezpośredniego i w dacie tej prawo organów do określenia ewentualnego zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości nie uległo przedawnieniu, wobec czego wniosek strony o umorzenie postępowań podatkowych był przedwczesny, a nie bezprzedmiotowy. Nadto organ wskazał, że wniosek taki powinien zostać rozpoznany w decyzji rozstrzygającej sprawę, co do istoty jako kwestia wpadkowa oraz, że zgodnie z treścią art. 70 §1 Ordynacji podatkowej termin przedawnienia liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. M.M. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w części dotyczącej umorzenia postępowania wszczętego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z wniosku skarżącego z dnia 2 marca 2004 r. domagając się wydania decyzji o zawieszeniu postępowania i okresu przedawnienia za okres rozliczeniowy od stycznia 1999 r. do lutego 1999 r. poczynając od dnia 19 listopada 2003 r. do dnia ustania przeszkody. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. W pismach z dnia 22 listopada 2004 r. i z dnia 25 kwietnia 2005 r. stanowiących uzupełnienie skargi skarżący zarzucił, że organ II instancji dokonał wadliwej subsumcji, błędnie uznając, iż stan faktyczny sprawy mieści się w zakresie normowania art. 233 §1 pkt 2 lit a) Ordynacji podatkowej tj. pozwala na uchylenie decyzji organu podatkowego pierwszej instancji i umorzenie postępowania. Nie można zgodzić się również ze stanowiskiem organu II instancji, iż wniosek skarżącego nie wszczynał żadnego nowego postępowania w sprawie umorzenia postępowania podatkowego i podlegał rozstrzygnięciu jako kwestia wpadkowa w toku toczącego się postępowania podatkowego. Nadto skarżący wskazał na uchybienia formalne decyzji, a to przez naruszenie art. 210 §1 Ordynacji podatkowej z barku jej prawidłowego uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej .., pod względem zgodności z prawem rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga M.M. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarzuty w niej podniesione są nieuzasadnione. W swojej istocie skarga M.M. ogranicza się wyłącznie do kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 1998 r. Wskazać zatem należy, że przedawnienie zobowiązania podatkowego określone w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej jest instytucją prawa materialnego i następuje z mocy samego prawa, bez potrzeby wydawania odrębnej decyzji organu podatkowego w przedmiocie stwierdzenia przedawnienia. Upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego powinien, w związku z tym, być brany z urzędu pod uwagę w trakcie postępowania podatkowego, dotyczącego określenia wysokości zaległości podatkowej. (Tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 maja 2003 r. w sprawie sygn. akt I SA/Wr 2282/00; Prz.Podat. 2003/10/63 i w wyroku z 7 czerwca 2001 r. w sprawie sygn. akt I SA/Ka 736/00 Prz.Podat. 2002/7/63). Zatem w ocenie Sądu wniosek strony o umorzenie postępowania winien być rozpatrzony przez organ podatkowy, jednakże nie w drodze odrębnego rozstrzygnięcia, jak chce tego strona skarżąca, ale w decyzji rozstrzygającej daną sprawę, co do jej istoty. Przy czym nie jest to kwestia wpadkowa, czyli sprawa, która powstała w toku postępowania, ale nie dotycząca bezpośrednio jej istoty, lecz jedna z przesłanek orzekania w przedmiocie wymiaru podatku, która determinuje rozstrzygnięcie. Tym samym stwierdzenie w toku postępowania, że nastąpiło przedawnienie powoduje ten skutek, że organ podatkowy nie może orzekać w przedmiocie wymiaru podatku i umarza postępowanie w sprawie. Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej jest rozstrzygnięciem kwestii formalnej zaistniałej w toku postępowania i nie zawiera rozstrzygnięcia w przedmiocie wymiaru podatku, w tym także, w przedmiocie przedawnienia, jako kwestii bezpośrednio wpływającej na możliwość określenia podatku. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu podatkowego pierwszej instancji i umorzył postępowanie z tej tylko przyczyny, że organ pierwszej instancji błędnie przyjął, że wniosek strony skarżącej wszczął odrębne postępowanie i postępowanie to jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Słusznie zdaniem Sądu organ drugiej instancji zauważył, że wniosek ten nie był bezprzedmiotowy, lecz przedwczesny w tym znaczeniu, iż jego rozstrzygnięcie powinno nastąpić dopiero w decyzji kończącej dane postępowanie, co do istoty. Brak natomiast było podstaw prawnych do orzekania w przedmiocie tego wniosku w drodze odrębnej decyzji. Prawidłowe jest stwierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do kwestii bezprzedmiotowości postępowania. Owa bezprzedmiotowość może bowiem wynikać zarówno z braku podmiotu jak i przedmiotu wszczętego i toczącego się postępowania. Przedmiotowe przesłanki umorzenia postępowania polegają przy tym na braku podstaw prawnych lub faktycznych do merytorycznego zakończenia postępowania tj. do rozstrzygnięcia sprawy, co do istoty. Przypadki umorzenia postępowania oraz przyczyny jego bezprzedmiotowości podlegają wyłącznie ścisłej wykładni. Nie można tym samym przepisów o umorzeniu postępowania stosować np. w odniesieniu do oceny zasadności żądań stron nie znajdujących podstaw w stanie prawnym lub faktycznym sprawy. Brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania podatkowego bezprzedmiotowym. W konsekwencji bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę, co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania. Odnosząc się do zarzutów skargi to oczywiście bezzasadne jest żądanie skierowane do sądu administracyjnego o wydanie decyzji określającej, że miało w sprawie miejsce zawieszenie biegu terminu przedawnienia, nie takie są, bowiem kompetencje sądu administracyjnego. Wbrew wywodom skargi zaskarżona decyzja odpowiada wymogom określonym w art. 210 ustawy Ordynacja podatkowa, w szczególności zawiera uzasadnienie w zakresie, w jakim jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W szczególności Dyrektor Izby Skarbowej wykazał zasadność rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 233 §1 pkt 2 lit.a ) Ordynacji podatkowej. Zgodzić należy się, co do zasady z twierdzeniem skarżącego, że organ odwoławczy ma obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów. Niemniej jednak organ odwoławczy nie jest związany zarzutami odwołania. Jeżeli zatem ustali, że będąca przedmiotem odwołania decyzja zawiera wady powodujące konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego niezależnie od podniesionych zarzutów, a w danej sprawie organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie w ogóle nie powinno zostać wydane, to niecelowe jest odnoszenie się do wszystkich zarzutów strony. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszyła prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) oddalił skargę.