II FZ 448/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA (del.) Zbigniew Romała po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Heleny i Janusza F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 773/07 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Heleny i Janusza F. na decyzję Ministra Finansów z dnia 2 stycznia 2007 r. (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. postanawia oddalić zażalenie. W dniu 20 lutego 2007 r. Helena i Janusz F. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia 2 stycznia 2007 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Izby Skarbowej w G. z dnia 26 maja 2000 r. uchylającej w części decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w G. z dnia 20 stycznia 2000 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. Jednocześnie skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania decyzji Izby Skarbowej w G. z dnia 26 maja 2000 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w G. z dnia 20 stycznia 2000 r. Postanowieniem z dnia 7 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 773/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., że skarżący ograniczyli się jedynie do złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, nie wskazując jednakże na konkretne okoliczności przemawiające za pozytywnym dla nich rozstrzygnięciem. Ponadto w ocenie Sądu ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynikają przesłanki do uznania, że wykonanie decyzji będącej przedmiotem skargi mogłoby narazić skarżących na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na powyższe postanowienie Helena i Janusz F. wnieśli zażalenie zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie: - art. 1 protokołu nr 1 /ochrona prawa własności/ do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i art. 8 /prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego/ tejże Konwencji, - art. 2, 7, 8, 21 ust. 1, 22, 32, 47, 77, 93 ust. 2 i 217 Konstytucji RP. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podali, że w granicach tej samej sprawy sformułowanej po raz pierwszy w skardze z dnia 23 maja 2000 r. zostało w dniu 14 listopada 2000 r. wydane przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w G. z dnia 20 stycznia 2000 r. Podali również, że zawieszone postępowanie egzekucyjne podjął Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyroku z dnia 21 czerwca 2002 r. sygn. akt I SA/Gd 1376/00. Dalej skarżący wskazali, że trudną sytuację zdrowotną Heleny F. uzasadniają okoliczności znacznego pogarszania się stanu zdrowia spowodowane brakiem środków na wykupienie leków w celu leczenia przewlekłej choroby wieńcowej serca potęgowanej dolegliwościami nerwicowymi. Natomiast przesłanką trudnej sytuacji osobistej skarżącego Janusza F. jest całkowite pozbawienie praw majątkowych oraz pogarszający się stan zdrowia, nabyty w związku ze służbą wojskową, potęgowany wyczerpującymi psychikę dolegliwościami nerwicowymi powodowanymi przeciążeniem stresem pourazowym. Na potwierdzenie swoich twierdzeń skarżący przedłożyli kserokopie stosownych zaświadczeń lekarskich oraz dokumentów, z których wynika, że z otrzymywanych przez małżonków świadczeń emerytalnych potrącana jest łącznie kwota 942,62 zł tytułem egzekwowanych zaległości podatkowych. Mając powyższe na względzie skarżący wnieśli o zmianę w całości zaskarżonego postanowienia przez "przywrócenie od 20 stycznia 2000 r. ograniczonej wolności i prawa moralnego dura lex sed lex". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ - zwanej w dalszej części "P.p.s.a.", po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Na wstępie rozważań należy wskazać, że w początkowym okresie stosowania przepisów w/w ustawy pojawiały się pewne spory co do przedmiotowego zakresu normy zawartej w końcowej części art. 61 § 3 P.p.s.a., jednakże późniejsze orzecznictwo oraz komentatorzy opowiedzieli się za poglądem o możliwości badania w ramach art. 61 § 3 P.p.s.a. nie tylko decyzji zaskarżonej, ale również wcześniejszych decyzji - ściśle związanych z tą zaskarżoną, jako wydanych w granicach tej samej sprawy /por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt I FZ 513/06, niepubl./. W niniejszej sprawie zaskarżonym aktem jest decyzja Ministra Finansów odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej określającej wymiar podatku, a zatem rozstrzygnięcie to - ze względu na swój charakter - nie nadaje się do wykonania. Jednakże decyzje będące przedmiotem zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania to decyzje wymierzające podatek, a zatem możliwe do wykonania, także w ramach egzekucji administracyjnej. Z materialnoprawnego punktu widzenia decyzje wymiarowe Izby Skarbowej w G. i Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w G. to niewątpliwie decyzje wydane w ramach tej samej sprawy. Skoro więc istniała możliwość ich wykonania i mieściły się one w przedmiotowym zakresie normy art. 61 § 3 P.p.s.a., to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie miał obowiązek rozpatrzyć zasadność wniosku o wstrzymanie ich wykonania - co też uczynił. W wyniku przeprowadzonego w tym zakresie postępowania Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania decyzji uznając, że skarżący nie wskazali na konkretne okoliczności, które mogłyby przemawiać za korzystnym dla nich rozstrzygnięciem. Ponadto zdaniem Sądu pierwszej instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że wykonanie decyzji będących przedmiotem skargi mogłoby narazić skarżących na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jest prawidłowe, albowiem inicjatywa w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania aktu należy do skarżącego, bowiem jego rzeczą, jako strony postępowania sądowoadministracyjnego, jest wykazywanie zasadności złożonego wniosku poprzez wskazanie istnienia materialnoprawnych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia. Tymczasem strona skarżąca w ogóle nie wykazała, że wykonanie zaskarżonych decyzji mogłoby spowodować wskazane wyżej następstwa. Nie wynika to również z okoliczności i charakteru sprawy. Samo zaś przekonanie strony skarżącej o zasadności podniesionych w skardze zarzutów nie jest wystarczającym argumentem, aby uznać, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 września 2004 r. /sygn. akt FZ 358/04, niepubl./, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, stanowisko skarżącego, że skarżone orzeczenie jest merytorycznie niesłuszne i narusza prawo, nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu na podstawie art. 61 P.p.s.a. O ile wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zawartym w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona skarżąca w ogóle nie uzasadniła, o tyle we wniesionym do tutejszego Sądu zażaleniu Helena i Janusz F. wskazali na okoliczności mające - w ich ocenie - uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak również załączyli szereg dokumentów obrazujących ich sytuację majątkową i zdrowotną. Twierdzenia te oraz załączone do zażalenia dokumenty Naczelny Sąd Administracyjny poddał ocenie pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd analiza doprowadziła do wniosku, że w niniejszej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo, iż wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić skarżącym znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Niewątpliwie wysokość egzekwowanej przez organy podatkowe zaległości podatkowej jest wysoka /ponad 260 tysięcy złotych/, jednakże skarżący osiągają dochody ze stałego źródła, tj. pobierają świadczenia emerytalne. Z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 marca 2006 r. oraz pisma tegoż organu z dnia 19 października 2006 r. wynika, że od dnia 1 października 2006 r. emerytura Heleny F. wynosi 1.104,65 zł, z czego po potrąceniu składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 96,65 zł, zaliczki na podatek dochodowy w kwocie 80 zł i kwoty 276,17 zł z tytułu egzekucji administracyjnej do wypłaty pozostaje kwota 651,86 zł. Z kolei z decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w G. z dnia 1 marca 2006 r. wynika, że od 1 marca 2006 r. Januszowi F. ustalono nową wysokość emerytury wojskowej w kwocie 2.665,79 zł, z czego po potrąceniu składek na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 239,92 zł, zaliczki na podatek dochodowy w kwocie 252 zł i kwoty 666,45 zł z tytułu egzekucji administracyjnej do wypłaty pozostaje kwota 1.507,42 zł. A zatem po potrąceniu egzekwowanych należności podatkowych skarżący dysponują kwotą ponad 2 tysięcy złotych miesięcznie, co nie jest kwotą małą. Wskazać przy tym należy, że powołując się w zażaleniu na trudną sytuację zdrowotną Heleny F. spowodowaną brakiem środków na wykupienie leków w celu leczenia przewlekłej choroby wieńcowej serca skarżący nie podali chociażby kwoty, jaka miesięcznie jest potrzebna na pokrycie kosztów związanych z ich zakupem. Podkreślić również należy, że przepis art. 61 P.p.s.a. wskazuje na szkodę /majątkową, a także niemajątkową/, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, zaś jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu /por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/2004/. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca nie wykazała, by wykonanie zaskarżonej decyzji mogło spowodować skutki, o których mowa w powołanym przepisie. Podniesione w niniejszej sprawie przez skarżących okoliczności nie prowadzą do w/w konsekwencji, a rodzaj obowiązku nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, które z natury rzeczy jest przecież odwracalne. W przypadku bowiem ewentualnego uwzględnienia skargi, istnieje oczywista możliwość zwrotu uiszczonych kwot. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.