II OSK 697/06

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-09-28

Skład orzekający: Jerzy Bujko, Zofia Flasińska, Alicja Plucińska - Filipowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zgodność samowolnie wybudowanego obiektu ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jest wystarczająca do legalizacji budowy w świetle art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, czy też wymagana jest decyzja o warunkach zabudowy?
Ratio decidendi
Zgodność samowolnie wybudowanego obiektu ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie jest wystarczająca do legalizacji budowy w rozumieniu art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jedynym dokumentem potwierdzającym zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest ostateczna decyzja o warunkach zabudowy. Brak takiej decyzji, nawet przy zgodności ze studium, uniemożliwia legalizację samowoli budowlanej i ustalenie opłaty legalizacyjnej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej B. i Z. C. od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. umarzające postępowanie w sprawie opłaty legalizacyjnej za samowolnie wybudowaną altanę. Altana została wybudowana w 1999 r. bez pozwolenia na budowę. Organ I instancji ustalił opłatę legalizacyjną, jednak organ II instancji uchylił to postanowienie, uznając, że nie można zalegalizować samowoli budowlanej bez decyzji o warunkach zabudowy lub miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. WSA oddalił skargę stron.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Jerzy Bujko Sędziowie Zofia Flasińska Alicja Plucińska - Filipowicz ( spr.) Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 28 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. i Z. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Łd 613/05 w sprawie ze skargi D. N. oraz B. i Z. małżonków C. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie opłaty legalizacyjnej oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 9 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Łd 613/05 po rozpoznaniu skargi D. N. oraz B. i Z. małżonków C. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] uchylającego postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta S. ustalającego dla B. i Z. małżonków C. opłatę legalizacyjną za samowolnie wybudowaną altanę drewnianą na działce położonej w S. przy ulicy [...] i umarzającego postępowanie w zakresie opłaty legalizacyjnej - oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wyroku podano, że postępowanie administracyjne w sprawie legalności przedmiotowego obiektu, stanowiącego własność B. i Z. małżonków C., wszczęto na skutek pisma D. N.. W toku postępowania ustalono, że obiekt powstał w [...] 1999 roku bez wymaganego pozwolenia na budowę, w odległości ok. 0,60 m od granicy działki sąsiedniej, co ogranicza możliwość tej działki. Postanowieniem z dnia [...] organ nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni następujących dokumentów: 1/ zaświadczenia właściwego organu o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bądź ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku planu, 2/ projektu budowlanego wraz z opiniami i uzgodnieniami oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego. Wobec uznania przez organ, iż powyższy obowiązek został wykonany, na podstawie art. 49 b ust. 4 i 5 Prawa budowlanego postanowieniem z dnia [...] Nr [...] została na inwestorów nałożona opłata legalizacyjna w wysokości 5000 złotych. Zażalenie na to postanowienie złożyła D. N.. Organ odwoławczy stwierdził, że art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym od dnia wejścia w życie zmiany z dnia 16 kwietnia 2004 r., to jest od dnia 31 maja 2004 r. daje możliwość legalizacji samowoli budowlanej, między innymi pod warunkiem, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo z ustaleniami ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Aktualnie dla danego terenu brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego natomiast znajdujące się w aktach sprawy pismo Urzędu Miasta S. z dnia [...] informuje, że zgodnie z uchwałą [...] Rady Miasta S. w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta S. działka zabudowana przedmiotowym obiektem znajduje się w strefie, której cel polityki zagospodarowania został określony jako "rozwój zabudowy o przewadze funkcji mieszkaniowej/.../". Pismo to nie jest tożsame z zaświadczeniem, o jakim mowa w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego i w postanowieniu z dnia [...]. Nie istnieje ponadto ostateczna w dniu wszczęcia postępowania decyzja o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, co oznacza, że w aktualnym stanie prawnym nie jest możliwa legalizacja przedmiotowej samowoli budowlanej a skoro tak, to bezzasadne jest ustalanie opłaty legalizacyjnej, a zatem zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Skargi od powyższego postanowienia wniosły wszystkie strony postępowania, to jest D. N. wskazując na nieskuteczne, długotrwałe postępowanie w sprawie samowoli budowlanej, oraz inwestorzy, zarzucając nie uwzględnienie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w obszernym uzasadnieniu wyroku motywując oddalenie skarg wskazał na to, że słusznie organ orzekający przyjął, iż brak spełnienia przez inwestora wymagań określonych w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego uprawniał do wydania zaskarżonego postanowienia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli B. i Z. C. zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego wobec nieuwzględnienia, iż udokumentowanie przez skarżących, iż przedmiotowa inwestycja jest zgodna ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła D. N. wnosząc o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Należy zważyć, że w niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie dotyczyło umorzenia postępowania w sprawie opłaty legalizacyjnej i to ze względu na brak wykazania przez skarżących, którzy niespornie dopuścili się budowy obiektu w warunkach samowoli budowlanej, zgodności tej budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a w razie braku planu, decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu /art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego/. Brak spełnienia powyższego jednoznacznie wskazywał na bezprzedmiotowość ustalenia postanowieniem opłaty legalizacyjnej w celu doprowadzenia do zalegalizowania obiektu. Nie można uznać argumentu strony skarżącej, iż stwierdzenie zgodności budowy ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy jest wystarczające do przyjęcia, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w rozumieniu art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, gdyż w razie braku planu wyłącznie decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jest dokumentem potwierdzającym zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W wyroku z dnia 22 czerwca 2007 r. sygn. akt II OSK 945/06 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż wymóg przedstawienia decyzji o warunkach zabudowy w celu skierowania sprawy likwidacji samowoli budowlanej na drogę jej legalizacji ma charakter procesowy a nie materialnoprawny, jednakże jedynie inwestor jest podmiotem uprawnionym do ubiegania się o tę decyzję. Skoro jednak w niniejszej sprawie niesporne jest, że inwestor nawet nie podjął kroków zmierzających do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, to niewątpliwie ocenę zastosowanej w sprawie regulacji prawnej dokonaną w zaskarżonym wyroku należy uznać za prawidłową, a skargę jako nie opartą na usprawiedliwionych podstawach, należało oddalić na podstawie art. 184 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło